Opvang van asielzoekers kan ook in het DNA van een gemeente zitten, krijgt koning Willem-Alexander bij een bezoek aan een azc in Leersum te horen. ‘We koesteren de situatie zoals zij is.’
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over justitie, binnenlandse zaken en het koninklijk huis.
Het loopt tegen het einde van zijn werkbezoek aan het asielzoekerscentrum in Leersum, zijn eerste azc-bezoek als koning, als Willem-Alexander vraagt: ‘Is er dan helemaal geen discussie hier?’
Hij zit in een kring met vrijwilligers, buurtbewoners en lokale politici van Pro en Burger Vertegenwoordiging Heuvelrug (BVH), voor een slotgesprek. Leersum valt onder de gemeente Utrechtse Heuvelrug. Burgemeester Frits Naafs (VVD), die de koning al drie jaar geleden uitnodigde, heeft net gezegd dat opvang voor wie dat nodig heeft ‘in het DNA van de inwoners en de lokale politiek zit’.
BVH-raadslid Bram Brinkman vult aan: ‘We koesteren de situatie zoals zij is. Heel eerlijk zal ook een rol spelen dat het azc niet in een bewoonde kern ligt. Ik denk zelfs dat er in de omgeving mensen zijn die niet eens weten dat hier een azc is. Maar zware debatten, nee, die zijn hier niet.’
Het azc ligt op het landgoed van Huize de Hoogstraat, waar in de jaren twintig van de vorige eeuw de latere premier Hendrik Colijn woonde. Buurvrouw Sandra van Gaalen kocht negen jaar geleden het bijbehorende Poortgebouw. Ze zegt ‘geen belemmering’ te hebben gevoeld. Van een deel van het gebouw maakte zij een B&B. Er zijn wel mensen die zich na hun boeking vanwege het azc afmelden, vertelt ze, ‘maar dat vind ik dan ook okay’.
‘Het is vooral belangrijk dat we open zijn’, zegt burgemeester Naafs, bezig aan zijn vierde termijn. ‘Natuurlijk hebben wij soms ook moeten acteren, omdat er op de buslijn dingen gebeurden die niet de bedoeling waren. Maar we doen het hier gezamenlijk, met steun van de raad, het college en de inwoners.’
Het bezoek van Willem-Alexander trekt veel belangstelling. Over asielopvang zijn de meningen in de samenleving zeer verdeeld en loopt de politieke polarisatie hoog op. Het kabinet-Jetten zet in op het verlagen van het aantal mensen dat naar Nederland komt, het verbeteren van de opvang en het terugsturen van mensen van wie de asielaanvraag is afgewezen.
Ondanks nieuwe, strengere wetgeving zijn die drie doelstellingen nog ver buiten bereik. Na een tijdelijke daling liepen de cijfers de afgelopen maand weer op naar ongeveer negenhonderd asielaanvragen per week. Terugkeerbeleid blijft moeizaam en de opvang is overvol, met als dieptepunt de aanhoudende problemen in aanmeldcentrum Ter Apel (gemeente Westerwolde). Willem-Alexander kwam daar in 2016 en 2022, na eerdere noodtoestanden, en donderdag nog overlegde minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie, CDA) met de gemeente over inzet van de marechaussee tegen overlastgevers.
In gesprek met de pers, eind mei, veroordeelde Willem-Alexander eerdere rellen rond azc’s. ‘Demonstreren en protesteren doe je door je stem te laten horen, zonder geweld.’ Hij voegde eraan toe dat de wetgeving die de opvang regelt democratisch tot stand is gekomen. ‘Er is ook een zwijgende meerderheid die wil dat we hier vreedzaam een goede oplossing voor vinden.’ Met zijn bezoek dinsdag lijkt hij iedereen die met opvang doende is een hart onder de riem te steken.
Volgens het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is de beste oplossing het openhouden van permanente azc’s die ingebed raken in de lokale gemeenschap. Leersum is daar een voorbeeld van. Anders dan de kwalitatief slechtere noodopvang overal in het land, die bovendien veel kostbaarder is, is Leersum goed geoutilleerd. Dit azc bestaat sinds 1989 en er verblijven 529 bewoners.
Anderhalf uur heeft de koning uitgetrokken voor het ‘privacy gevoelige’ bezoek, aldus het COA. Bewoners mogen niet zonder toestemming in beeld, medewerkers hebben alleen een voornaam. Willem-Alexander krijgt een rondleiding over het terrein, die begint bij Eef, ‘programmabegeleider participatie’. Ze werkt hier pas sinds begin september, maar uit volle overtuiging.
‘Is dit specifiek voor deze locatie?’, wil Willem-Alexander weten. ‘Het is op elke locatie anders georganiseerd’, zegt Eef, ‘maar het motto ‘meedoen vanaf dag 1’ geldt overal.’ Leersum heeft een vrouwencafé, een taalcafé en heel veel vrijwilligers die bereid zijn bij allerlei andere activiteiten te helpen.
In de fietswerkplaats spreekt de koning met Willy en Eddie. ‘Het loopt hier als een tierelier’, zeggen ze. Eddie werkte op de Hogeschool van Amsterdam, maar komt nu een keer per week naar Leersum. ‘Nog geen dag spijt van gehad’, zegt hij. ‘Dit voldoet aan een behoefte, met deze locatie in het bos. En het heeft ook een sociale functie. Mensen van allerlei nationaliteiten en religies komen hier samen.’
De koning vraagt: ‘Wordt er ook gesproken tijdens het sleutelen?’ Willy zegt: ‘Naar behoefte. De mensen hier hebben veel onzekerheden, dus je probeert toekomstgericht te praten.’ Gelukkig, zegt ze, is er ook veel dezelfde humor. ‘Fietsenmakershumor’, concludeert Willem-Alexander.
De onzekerheden komen ook ter sprake met bewoners van twee woonvertrekken en vooral met lerares Bea, hoofd van de basisschool op het terrein. Zij hekelt de stopzetting van verblijfsvergunningen aan Syriërs en het vaker afwijzen van Jezidi’s. Bovendien krijgen nieuwe aanvragen onder het asiel-en migratiepact voorrang boven nog liggende aanvragen.
Het maakt dat mensen soms jaren in het azc moeten blijven. Bea: ‘Veel kinderen hier hebben geen perspectief. Ouders houden dat weg voor ze, maar voor ons is dat lastig. Ze moeten normaal doen, maar hun situatie is niet normaal. Hoe moet dit verder? We bezorgen kinderen nu hier een trauma.’
Zowel in de klas als buiten maakt Willem-Alexander een selfie met groepjes leerlingen. Binnen wil hij aan het eind toch nog even weten: ‘Niet iedereen zal begrijpen dat het hier altijd zo goed kan gaan.’ Raadslid Brinkman: ‘Wij leggen geen blauwdruk voor, maar wel een oproep: kom ook eens hier kijken.’ ‘Dat neem ik mee naar Den Haag’, zegt Willem-Alexander.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant