Idfa is in aantocht, het beste en grootste documentairefestival ter wereld. Woensdag begint de algemene kaartverkoop. De Volkskrant tipt alvast twaalf niet te missen titels.
Ook in de Oekraïense nacht wordt geslapen, gelachen, gedanst en gezwijmeld – tot het luchtalarm klinkt, de bommen vallen en de paniek toeslaat. Gedurende een julinacht in 2025 maakten veertig filmmakers en honderden burgers, verspreid over heel Oekraïne, de opnamen voor deze ontluisterende nachtvogelvlucht. Het door de oorlog ontwrichte bestaan, reikend van woonkamers en nachtclubs tot het front, komt in de scherp gemonteerde beeldenstroom zeldzaam dichtbij. KT
Het is een hele zit, zo in één ruk. Maar nu HBO de ‘release’ op de betaalzender heeft uitgesteld, om onduidelijke redenen, biedt Idfa vooralsnog de enige kans om de vier uur lange documentaire over de wordingsgeschiedenis van de rijkste en potentieel gevaarlijkste man ter wereld te zien. Documentairemaestro Gibney sprak onder anderen Musks vader, moeders van zijn vele kinderen, oud-collega’s en techjournalisten, voor zijn diep verontrustende portret van de narcistische ‘visionair’ en diens nog ongekende bundeling van technologische en politieke macht. BB
Mooi verstilde mix van fictie en non-fictie. Documentairemaker Falguères speurde ooit voor haar werk naar geschikte speelfilmlocaties; nu vertolkt ze zelf locatiescout Alix. Voor een film over de Franse revolutie doorkruist ze het Franse platteland, zoekend naar een boerderij en een kasteel dat in de fik mag worden gezet. Intussen oogt Alix ook zelf wat verloren, al wordt ze voorzichtig deelgenoot van de plaatselijke levens en herinneringen. KT
Een Franse dokter wil zich permanent vestigen op Tristan da Cunha, het meest afgelegen bewoonde eiland ter wereld. Dat mag niet zomaar: de ruim tweehonderd eilanders beslissen over zijn toelating en de dokter moet eerst een jaar proefdraaien. Verwerft hij een plek binnen de hechte gemeenschap of is het woeste eiland niet het paradijs dat hij zocht? In deze fraai gefilmde docufictie versterken verbeelding en werkelijkheid elkaar. Een magische plek wordt nog mysterieuzer, een persoonlijke zoektocht nog intiemer. PK
Een openhartig kijkje in de wachtkamers van twee cosmetische klinieken in Teheran, waar zowel mannen als vrouwen zich verdringen voor botox en liposuctie. De filmmaakster, die al vijftien jaar in Parijs woont, zoekt intussen naar een antwoord op de vraag waarom plastische chirurgie zo populair is geworden in haar geboorteland. Waarom die drang naar uiterlijke perfectie, als vrouwen zich op straat moeten bedekken? De gespletenheid van de Iraanse samenleving, gevat in een nose job. PK
Het klopt gewoon niet, voor het oog: ijsberen in een onbesneeuwd landschap. Toch is het de dagelijkse realiteit in het noorden van Canada, waar het leven van de Inuit wordt verstoord door de vanwege de klimaatverandering opgedreven ‘probleemberen’, soms met dodelijke afloop. De kalme, waardige verteller in het uitermate fraai gefilmde Nuisance Bear is ouderling Mike Tunalaaq Gibbons. Terwijl de uit vuilnisbakken vretende ijsberenpopulatie bussen vol toeristen lokt, spreekt hij over de repressie van zijn volk, dat eeuwenlang in harmonie naast de beren leefde. BB
Twee vluchtelingen uit Ivoorkust, twee verschillende verhalen. Terwijl Kader zijn draai heeft gevonden in Italië, met een baan en een verblijfsstatus, verblijft zijn vriend Inza illegaal en zonder duidelijk plan in Frankrijk. Beide wegen leiden naar eenzaamheid, zo blijkt in deze sterke, melancholieke documentaire. De filmmaker heeft duidelijk het vertrouwen gewonnen van zijn hoofdpersonen, die hij in al hun kwetsbaarheid portretteert. PK
In mei 2021 staat heel vroeg in de morgen ineens een busje van de Immigration Enforcement in Kenmure Street, een straat in een diverse wijk in Glasgow. Twee Indiase mannen worden opgepakt, maar dan komen de hele wijk en buurt daartegen in opstand. Hoe dat ging wordt zeer precies gereconstrueerd in deze opwekkende film, met allemaal aan elkaar gemonteerde (telefoon)beelden en verhalen van getuigen. Leuk detail: de Engelse actrice Emma Thompson speelt in de reconstructie de man die metéén onder het busje gaat liggen, zodat het niet kan wegrijden en iedereen tijd heeft naar Kenmure Street te komen. AK
Hoe is het verder gegaan met de familie van de in Nederland woonachtige Chinese filmmaker Louis Hothothot, die in zijn Idfa-openingsfilm Four Journeys (2021) vanuit persoonlijk perspectief de wrede impact van de eenkindpolitiek schetste? Als vader overlijdt, tijdens de pandemie, staat alles plots op losse schroeven. Over het lot van vrouwen in China gaat het: Louis’ verdrukte moeder en klagerige zus, die zo graag omhoog wil trouwen. Ook prima te volgen voor wie nu pas instapt in deze unieke, ontroerende en wrangkomische familiegeschiedenis. BB
Deze film heet in het Nederlands: Hoelang nog. Dat is de vraag die het vaakst wordt gesteld in de spreekkamer van de Rotterdamse arts die terminale kankerpatiënten behandelt. De maker doet iets slims: hij zet de camera op de plek van de oncoloog uit het Erasmus MC, terwijl hij gesprekken voert met die patiënten en hun dierbaren, die je dus recht in hun gezicht aankijkt. Je volgt deze mensen tot het einde, met kleine meevallers maar natuurlijk vooral veel slecht nieuws. De professionaliteit en empathie van de arts zijn indrukwekkend en de film is ontroerend in zijn simpelheid en herkenbaarheid. AK
Plotseling is de Sinjajevina, een uitgestrekt bergplateau in Montenegro, aangewezen als militair oefenterrein. Een onaangename verrassing voor de bewoners van het gebied, die in actie komen om de natuur te beschermen. Tegen de achtergrond van deze protesten, aangevoerd door de 60-jarige schapenhoedster Gara, toont To Hold a Mountain het dagelijks leven van een familie die is verscheurd door geweld. Voor de volgende generaties vrouwen moet het beter worden, vindt Gara. Een bijzonder verslag uit een schilderachtige uithoek van Europa. PK
Welke film zagen beroemdheden als Charlie Chaplin, Bette Davis, Elvis Presley, John F. Kennedy en Harvey Lee Oswald als laatste voordat ze stierven? Aan de hand van die vraag presenteert filmmaker en kunstenaar Schtinter een fascinerende, soms licht morbide estafetteloop door de filmgeschiedenis. De als een associatief essay opgebouwde documentaire bestaat volledig uit slim verbonden filmfragmenten, smakelijk aan elkaar gepraat door Jeremy Irons. Last Movies wekt veel honger naar al die films, maar ook een lichte huivering: wat zal mijn eigen laatste film worden? KT
International Documentary Film Festival Amsterdam, 12 t/m 22/11.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant