Een ruime meerderheid van de Israëlische kiezers heeft volgens de exitpolls op oppositiepartijen gestemd en dus tegen premier Netanyahu. Toch lijkt Netanyahu’s Likoedpartij wel de grootste partij te worden. De spannende verkiezingen trokken dinsdag een recordaantal Israëliërs naar de stembus.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Bij het sluiten van de stembureaus om 21.00 uur Nederlandse tijd (22.00 uur lokale tijd) publiceerden de drie grootste televisiezenders hun exitpolls. Die wijzen op een kleine overwinning voor de coalitie van oppositiepartijen onder leiding van de Yashar-partij van oud-legerleider Gadi Eisenkot. Zijn blok zou zo’n 53 zetels pakken, tegenover 50 zetels voor de coalitie onder leiding van Benjamin Netanyahu.
Welke partij de grootste wordt, blijft nog even spannend. Likoed stevent volgens de exitpolls af op 24 of 25 zetels. De Yashar-partij, vorig jaar opgericht door Eisenkot, zou uitkomen op 21 tot 23 zetels. Omdat de marges erg klein zijn, kunnen de uiteindelijke resultaten toch een andere winnaar aanwijzen. Hoe dan ook heeft Netanyahu een flink verlies te incasseren: zijn partij heeft op dit moment 32 van de 120 zetels in de Knesset.
De resultaten zullen dinsdagnacht en woensdag gedurende de dag binnenstromen. De kiescommissie heeft laten weten dat de eerste voorlopige uitslagen om 1 uur ’s nachts al bekendgemaakt zullen worden. Het tellen van alle stemmen zal vermoedelijk nog zeker tot vrijdag duren, vanwege de hoge opkomst en het relatief grote aantal per post uitgebrachte stemmen (door diplomaten en soldaten in het buitenland).
Nooit eerder brachten de Israëlische verkiezingen zo veel mensen op de been. Een uur voor het sluiten van de stembussen lag de opkomst op 74,3 procent van alle stemgerechtigden, ruim meer dan de 70,6 procent die in 2022 werd genoteerd. In totaal waren op dat moment bijna 5,5 miljoen stemmen uitgebracht.
Vooral in plaatsen met overwegend Arabische inwoners lag de opkomst veel hoger dan normaal. Uit angst dat opnieuw een extreemrechtse regering aan de macht zou komen, zeiden veel Arabische Israëliërs (Palestijnen met een Israëlisch paspoort) dat zij overwogen om hun verkiezingsboycot te laten varen. Dat is terug te zien in de resultaten van de Arabische partijen, die volgens de exitpolls gezamenlijk 17 zetels behalen. Dat is veel meer dan de 10 zetels in 2022.
Het is nu al duidelijk dat Israël een heel ingewikkelde regeringsformatie tegemoetgaat. Het electorale blok onder leiding van Eisenkot en het electorale blok onder leiding van Netanyahu zullen allebei geen meerderheid in de Knesset halen. De Arabische partijen zouden na hun grote winst een belangrijke rol kunnen spelen, maar omdat zij door veel politici zijn afgeschilderd als ‘de vijand’, ligt samenwerking heel gevoelig.
De verkiezingscampagnes waren zeer verhit en gingen tot het allerlaatste moment door. Meerdere partijleiders deelden dinsdag video’s op sociale media waarin ze hun achterban opzweepten om te gaan stemmen. Netanyahu waarschuwde daarbij voor een samenwerking tussen linkse kiezers en Arabische Israëliërs, die volgens hem de verkiezingen wilden ‘stelen’. In video’s op sociale media sprak hij van een ‘noodsituatie’.
Eisenkot nam geen deel aan de haatcampagne tegen Arabisch-Israëlische kiezers, maar ook hij heeft beloofd niet met de Arabische partijen te zullen samenwerken. De Yashar-partij voerde campagne met de belofte om de rechtsstaat te beschermen en een onafhankelijke onderzoekscommissie te laten onderzoeken hoe de terreuraanval van Hamas van 7 oktober 2023 kon plaatsvinden. Eisenkot heeft zich niet uitgesproken over de tienduizenden burgerdoden in de Gazastrook.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant