Israël koos vandaag een nieuw parlement. De stembussen sloten om 21.00 uur (Nederlandse tijd), maar de uitslag kan nog dagen op zich laten wachten.
Het waren de eerste verkiezingen sinds de aanslag van Hamas op 7 oktober 2023 en de daaropvolgende verwoestende oorlog in de Gazastrook.
Premier Benjamin Netanyahu en zijn rechtse coalitiepartners zijn verwikkeld in een felle strijd met het oppositieblok, geleid door oud-legerleider Gadi Eisenkot.
Met een kwart van de stemmen geteld gaat het blok van zittend premier Benjamin Netanyahu aan kop. Dat maakte de kiescommissie rond 04.00 uur Israëlische tijd bekend, aldus The Times of Israel.
De voorlopige resultaten geven het blok van Netanyahu 63 zetels en het oppositieblok van Gadi Eisenkot 49 zetels. Inmiddels is 25,2 procent van de stemmen geteld. De zetelverdeling kan nog veranderen naarmate de telling vordert.
De exitpolls wezen eerder op een nek-aan-nekrace, met 50 tot 52 zetels voor elk blok. In dat geval zouden de Arabische partijen een beslissende rol kunnen spelen. Voor een meerderheid in de Knesset zijn 61 van de 120 zetels nodig.
De opkomst bij de Israëlische parlementsverkiezingen was 77,7 procent, de hoogste sinds 1999.
ANP
Premier Benjamin Netanyahu ziet zijn rol nog lang niet uitgespeeld. Op een partijbijeenkomst in Jeruzalem zei hij 'een sterke rechtse nationale regering' te willen gaan vormen, zonder de Arabische partijen.
De exitpolls wijzen op een nek-aan-nekrace tussen zijn partij Likoed en het oppositieblok. 'De joodse en zionistische meerderheid moet zich herpakken en zich verenigen', zei Netanyahu.
Hij sprak zich uit tegen elke 'regering die steunt op Israëlische Arabieren'. De Arabische partijen zouden volgens de prognoses op een recordaantal van ongeveer achttien zetels uitkomen.
Redactie
Hoewel de einduitslag van de verkiezingen in Israël nog dagen op zich kan laten wachten, heeft oppositieleider Gadi Eisenkot nu al bij de huidige premier Benjamin aangedrongen op zijn aftreden. Dat meldt onder meer The Times of Israel.
Eisenkot riep Netanyahu op 'het wantrouwen van het volk te accepteren' en de politiek te verlaten. 'Het publiek heeft voor verandering gestemd. De mislukte coalitie heeft het vertrouwen van het volk verloren. Het Israëlische publiek heeft tegen Netanyahu gestemd als premier.'
Netanyahu heeft nog niet gereageerd op de exitpolls die op verschillende tv-kanalen met geactualiseerde informatie komen. Volgens kanaal 12 heeft het blok van Netanyahu 52 zetels en het oppositieblok van Eisenkot 50 zetels. De kanalen 11 en 13 komen in hun bijgestelde prognoses uit op 51 zetels voor elk blok. Voor een meerderheid in de Knesset zijn 61 van de 120 zetels nodig.
Volgens Eisenkot is 'het tijdperk van ontwijking, mislukkingen en leugens' voorbij. 'We hebben laten zien dat dit geen overwinning van de ene partij op de andere is, maar een overwinning voor het hele volk van Israël.'
Redactie
De kiescommissie heeft bekendgemaakt dat bij het sluiten van de stembussen 77,7 procent van alle stemgerechtigden hun stem had uitgebracht. Dat is de hoogste opkomst sinds 1999. In totaal togen bijna 5,7 miljoen mensen naar de stembus.
Het huidige percentage is nog exclusief de honderdduizenden stemmen die per post zijn uitgebracht. Mogelijk hebben de verkiezingen daarmee de hoogste opkomst opgeleverd die Israël ooit heeft meegemaakt. Door veel Israëliërs werden de verkiezingen gezien als een keerpunt voor de toekomst van het land. Volgens de kiescommissie stamt het huidige record uit 1988, toen 79,9 procent ging stemmen.
Carlijn van Esch
Op de stembureaus in Israël wordt hard gewerkt aan het tellen van de stembiljetten. Binnen enkele uren zullen de eerste resultaten binnenkomen, maar de kiescommissie heeft de bevolking om geduld gevraagd. Naar verwachting duurt het nog tot vrijdag voordat alle stemmen geteld zijn omdat er heel veel stemmen per post zijn uitgebracht. De poststemmen kunnen nog een groot verschil maken voor de uiteindelijke verkiezingsuitslag.
Alleen Israëlische diplomaten en militairen die naar het buitenland zijn uitgezonden mogen per post stemmen. Toch gaat het deze verkiezingen naar schatting om 600 duizend poststemmen. Daarmee zijn de poststemmers goed voor zo’n 15 zetels op een totaal van 120 parlementszetels. Omdat militairen naar verwachting rechts stemmen, zou dat positief kunnen uitpakken voor de coalitie van Netanyahu.
Carlijn van Esch
Op het Habimaplein in centrum Tel Aviv heerst er een vreugdige sfeer onder linkse Israëliërs na de eerste exitpolls, ziet onze verslaggever Sacha Kester.
Een van de feestvierders is Idan Sofer. Ze woont sinds twee jaar in Utrecht en is naar Israël afgereisd om te stemmen. ‘Na vier verschrikkelijke jaren, met de ene na de andere oorlog, maakt Israël duidelijk zo niet verder te willen. We willen vrede. Met de Palestijnen en met andere buurlanden.’ Sofer hoopt dat Arabische partijen ook mee zullen regeren: ‘Ze hebben massaal gestemd en verdienen het om mee te regeren.’
In de eerste exitpolls heeft het anti-Netanyahu-blok een voorsprong van 3 zetels op het coalitieblok onder leiding van Netanyahu. Volgens Gadi Eisenkot, de leider van het oppositieblok, laten de eerste exitpolls zien ‘dat Israëliërs totaal geen vertrouwen meer hebben in Netanyahu’.
Eisenkot belooft Netanyahu’s regering te vervangen en ‘een zionistische regering te vormen die staat voor een algemene dienstplicht’. Daarmee komt hij terug op een belangrijk verkiezingsthema, waarin hij ervoor pleit dat ook streng-orthodoxe joden moeten dienen in het Israëlische leger.
Eisenkots coalitieblok staat nu op 53 zetels volgens de exitpolls, nog steeds ver onder de 61 zetels die nodig zijn om een meerderheid te vormen in het parlement. Dat maakt de formatie van een regering moeilijk. Het blok zal steun moeten zoeken bij andere partijen, maar dat is een lastige opgave omdat de Israëlische politiek zeer gepolariseerd is.
Netanyahu heeft nog niet gereageerd op de exitpolls.
Uma Kagenaar
De twee Arabische partijen hebben samen 17 van de 120 zetels gewonnen in de eerste exit polls. In 2022 waren dat er 10. Een van de twee partijen ging zelfs van 5 naar 10 zetels. De Arabische partijen richten zich vooral op Palestijnen die de Israëlische nationaliteit bezitten. Zij bieden mogelijk de sleutel tot een meerderheidscoalitie.
Zowel de extreemrechtse coalitie onder aanvoering van zittend premier Benjamin Netanyahu als het blok onder leiding van zijn concurrent, de centrumrechtse Gadi Eisenkot, verwerpt samenwerking met de Arabische partijen. Eisenkot wil ook niet samenwerken met de extremistische partijen die nu nog in Netanyahu’s blok zitten. Dat maakt de vorming van een meerderheidscoalitie uiterst gecompliceerd, zo niet onmogelijk.
Er bestaat een kans dat Eisenkot bijdraait en toch met een Arabische partij in gesprek gaat, omdat het de enige manier is om aan een meerderheid te komen zonder Netanyahu en diens bondgenoten. Inhoudelijk is samenwerking echter zeer onwaarschijnlijk. Net als Netanyahu is Eisenkot tot nu toe geenszins van plan het geweld in Gaza of Libanon te staken, noch zet hij vraagtekens bij de Israëlische campagne tegen Iran.
De enige andere manier om aan een meerderheid te komen, is een ‘regering van nationale eenheid’, waarbij politieke vijanden Netanyahu en Eisenkot toch de handen ineenslaan. In Israël wordt ook gesproken over een minderheidskabinet.
Remco Andersen
De eerste exitpolls van drie Israëlische zenders wijzen op een winst van het anti-Netanyahu-blok. De partijen daarin krijgen gezamenlijk mogelijk 53 zetels, pro-Netanyahu-partijen hebben er in de eerste exitpolls 50.
Premier Benjamin Netanyahu komt in de eerste peilingen wel als winnaar uit de bus. Zijn Likoed-partij staat op 24 of 25 zetels. Die van zijn grootste concurrent, Gadi Eisenkots Yashar, staat op 21 tot 23 zetels. De concurrerende partijen voeren beiden een coalitieblok aan. Het blijft een nek-aan-nekrace.
De exitpolls zijn een projectie en geen officiële uitslag. De marges tussen de twee politieke blokken zijn klein. Daardoor kan de uiteindelijke zetelverdeling anders uitvallen dan de exitpolls nu weergeven. De eerste officiële verkiezingsuitslagen verwacht de kiescommissie rond middernacht Nederlandse tijd, meldt de Israëlische krant Haaretz.
Het vormen van een coalitie lijkt een moeilijke puzzel te worden. In het 120-koppige Knesset zijn 61 zetels nodig voor een meerderheid. Zowel het pro-Netanyahu-blok als het anti-Netanyahu-blok hebben in de huidige peilingen niet genoeg zetels voor een meerderheid in het parlement.
Uma Kagenaar
De kiescommissie heeft besloten dat de sluitingstijd van de stembureaus niet wordt uitgesteld, meldt Haaretz. De stembureaus gaan nog steeds dicht om 21.00 uur Nederlandse tijd. De Likoed-partij van premier Netanyahu had eerder verzocht om de stemlokalen langer open te houden. De partij gaf geen duidelijke reden voor het verzoek.
Al de hele dag roept Netanyahu zijn aanhangers op om te stemmen. De opkomst in de huidige verkiezingen is de hoogste sinds 1973, maar de premier lijkt te vrezen dat vooral tegenstanders zich naar de stembureaus hebben bewogen. Netanyahu probeerde zijn achterban al naar de stembus te krijgen door Arabische Israëliërs ervan te beschuldigen ‘de verkiezingen te stelen’.
De partij van Gadi Eisenkot, de grootste concurrent voor Netanyahu in de peilingen, was sterk tegen een verlenging. Netanyahu’s partij zou volgens hen het verzoek hebben ingestuurd om twijfels te creëren over de integriteit van de verkiezingen.
De kiescommissie zegt wel dat mensen die rond sluitingstijd nog in de rij staan, hun stem alsnog mogen uitbrengen.
Uma Kagenaar
Om 18 uur Israëlische tijd had al ruim twee derde van de Israëlische stemgerechtigden hun stem uitgebracht. Dat is ruim 9 procent hoger dan bij de vorige verkiezingen in 2022 op hetzelfde tijdstip. De stemhokjes zijn open tot 21 uur Nederlandse tijd.
Verschillende partijen uit het gehele politieke spectrum melden problemen bij het verloop van de verkiezingen vandaag. Enkele mensen zijn opgepakt. Drie verdachten zijn gearresteerd omdat zij volgens de politie mensen probeerden om te kopen om te stemmen op de islamistische partij Ra’am. Inmiddels is een van hen weer vrij. Een andere man werd opgepakt nadat hij van plan zou zijn geweest om de leider van de linkse Democraten-partij, Yair Golan, aan te vallen met een mes.
Ook zouden in het hele land stembiljetten zijn verwijderd of beschadigd voordat mensen hun stem konden uitbrengen. De grootste concurrent van premier Netanyahu, de Yasar-partij van Gadi Eisenkot, heeft daarom een spoedklacht ingediend bij de Centrale Verkiezingscommissie. Andere partijen maakten ook meldingen: onder andere oppositiepoliticus Avigdor Liberman en zijn Israël Beitenu-partij, de rechtse Ofer Winter (Volk van Israël) en de rechtse Partij van Reservisten en Economie onder leiding van Yoaz Hendel.
Volgens de Verkiezingscommissie zijn er geen bewijzen dat er systematisch wordt gesjoemeld met stembiljetten.
Uma Kagenaar
Het tussentijdse opkomstpercentage bij de Israëlische parlementsverkiezingen is het hoogste sinds de verkiezingen van 1973, die plaatsvonden in de nasleep van de Jom Kipoeroorlog. Vandaag had om 12.00 uur lokale tijd (11.00 uur Nederlandse tijd) 31,5 procent van de stemgerechtigde Israëliërs gestemd. Dat is aanzienlijk hoger dan bij de vorige verkiezingen in 2022, toen het opkomstcijfer op dat tijdstip op 28,4 procent lag.
Israël kiest vandaag voor het eerst sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 en het uitbreken van de oorlog in de Gazastrook een nieuw parlement. In de peilingen lijkt de coalitie van premier Benjamin Netanyahu haar meerderheid te verliezen. De belangrijkste uitdager is het oppositieblok rond oud-legerleider Gadi Eisenkot.
Op verschillende plekken in Israël staan volgens Israëlische media lange rijen bij stembureaus. De Israëlische kiescommissie heeft toegezegd dat stemlokalen langer open zullen blijven als er om 22.00 uur nog mensen in de rij staan.
Daan de Vries
De stembussen voor de Israëlische parlementsverkiezingen zijn vanochtend geopend. Zo’n 7,3 miljoen stemgerechtigde Israëliërs kunnen tot 22.00 uur lokale tijd (21.00 uur Nederlandse tijd) hun stem uitbrengen. Volgens de peilingen wordt het een nipte strijd tussen de uiterst rechtse coalitie van premier Benjamin Netanyahu en het oppositieblok van oud-stafchef Gadi Eisenkot.
Het zijn de eerste parlementsverkiezingen in Israël sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 en de oorlog in de Gazastrook die daarop volgde. In de peilingen lijkt Netanyahu’s coalitie haar meerderheid te verliezen, maar oppositieleider Eisenkot en zijn drie beoogde coalitiepartners peilen evenmin boven de genodigde 61 zetels.
Dat betekent dat kleinere, onafhankelijke partijen en twee Arabische partijen een sleutelrol kunnen spelen in de formatie. Voor die laatste partijen geldt wel dat veel zionistische partijen liever niet met hen willen samenwerken.
Een belangrijk thema bij de verkiezingen is de nasleep van de Hamas-aanval op 7 oktober 2023. Eisenkot en zijn bondgenoten hebben een onafhankelijk onderzoek beloofd naar het handelen van de Israëlische veiligheidsdiensten in aanloop naar de aanval. Netanyahu weigert al ruim drie jaar in te stemmen met zo’n onderzoek.
Daan de Vries
De Amerikaanse president Donald Trump heeft vlak voor de parlementsverkiezingen van dinsdag in Israël opnieuw volop zijn steun uitgesproken voor premier Benjamin Netanyahu. Trump zei dat Netanyahu moet aanblijven zodat de VS en Israël ‘het werk dat wij zijn begonnen, kunnen afmaken’ – mogelijk een verwijzing naar de Iran-oorlog.
Netanyahu gebruikte dezelfde woorden vorige week ook na een telefoongesprek met Trump. De VS en Israël hebben oorlogsplannen opgesteld voor nieuwe aanvallen op Iran na de tussentijdse verkiezingen van begin november in de VS, zo meldde The New York Times vorige week.
'Wanneer u naar de stembus gaat, onthoud dan dat Bibi een uitmuntende, strijdbare premier is geweest!’, aldus Trump zondag op zijn socialmediakanaal Truth Social.
Vorige week sprak Trump voor het eerst openlijk zijn steun uit aan Netanyahu. De premier zou de afgelopen dagen om een nieuwe steunbetuiging hebben gevraagd, zo meldt de Amerikaanse nieuwssite Axios. Netanyahu en zijn coalitiegenoten zijn verwikkeld in een felle strijd met het oppositieblok van oud-legerleider Gadi Eisenkot, dat het goed doet in de peilingen.
Stieven Ramdharie
Het lot van de Palestijnen speelt nauwelijks een rol bij de verkiezingen in Israël. De nek-aan-nekrace draait vooral om de vraag of mensen meer of minder Netanyahu willen.
Lees hier de hele reportage van Israël-specialist Sacha Kester.
De kolonisten op de bezette Westelijke Jordaanoever zijn volgende week tijdens de verkiezingen in Israël een belangrijke kiezersgroep. Hoe kijken zij naar de toekomst? ‘We hebben een regering nodig die weet met welke vijand we te maken hebben.’
Lees hier de reportage van Israël-specialist Sacha Kester.
Israëliërs kunnen niet vanuit het buitenland stemmen, en dus vliegen expats terug naar huis voor de eerste verkiezingen sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023. Het land is diep verdeeld en de marges zijn klein; expats zouden een verschil kunnen maken.
Lees hier het hele interview van Israël-specialist Sacha Kester met Israëliërs die in het buitenland wonen.
De grootste politieke tegenstander van premier Benjamin Netanyahu is zijn absolute tegenpool. Gadi Eisenkot is een oud-militair die zich als een doorsnee-Israëliër presenteert. Dat lijkt in zijn voordeel te werken.
Lees hier het hele profiel van Eisenkost.
Israël kiest dinsdag een nieuw parlement. Het zijn de eerste verkiezingen na de Hamas-aanval op 7 oktober 2023, het genocidale geweld in Gaza en de oorlogen met Iran, Hezbollah en de Houthi’s. Hoe werkt het kiesstelsel en wat staat er op het spel?
Lees hier het hele uitlegstuk.
In dit liveblog houden we u op de hoogte van alle ontwikkelingen omtrent de parlementsverkiezingen in Israël van dinsdag 27 oktober.
Source: Volkskrant