Astronoom Frank Israël was een geboren verhalenverteller. Maar dan wel eentje met het gelijk aan zijn zijde. Vond hij zelf.
Hoe hij het voor elkaar kreeg weet geen mens, maar toen de spaceshuttle Enterprise in oktober 1977 na de laatste testvlucht landde in Californië, zat astronoom Frank Israël tussen de vips, naast de toenmalige prins Charles. Hij was 30 jaar en net begonnen als postdoc bij het gerenommeerde Caltech-instituut in Pasadena.
‘Frank wist zich altijd binnen te praten op plekken waar hij eigenlijk niet hoorde te zijn’, vertelt zijn zoon Marinus. ‘En daar vertelde hij dan de mooiste verhalen over.’ Een goedlachse, nieuwsgierige en avontuurlijke levensgenieter was hij, met een grenzeloze belangstelling voor werkelijk alles.
Die avonturen speelden zich onder andere af in het Midden-Oosten, waar hij ooit liftend rondreisde, en vanwege zijn achternaam een keer hardhandig werd ondervraagd door de Syrische geheime dienst. En in Zuid-Amerika en Antarctica, waar hij in 1980 lange tijd rondtrok met zijn latere vrouw Isa Baud, inmiddels hoogleraar niet-westerse sociale geografie in Amsterdam.
Marinus en zijn zus Adriana kregen de belangstelling voor de wereld en de wetenschap met de paplepel ingegoten. ‘Met twee hoogleraren als ouders kregen we voortdurend college aan de keukentafel’, zegt Adriana. ‘En al op jonge leeftijd werden we meegenomen op grote rondreizen.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Frank Israël werd op oudjaarsdag 1946 in Delft geboren. Als tiener was hij al gefascineerd door ruimtevaart en sterrenkunde. Hij solliciteerde zelfs ooit naar een baan als astronaut bij Nasa. Volgens Marinus had hij eigenlijk liever astronaut willen worden dan astronoom.
Na drie jaar bij Caltech te hebben gewerkt, en vijf jaar bij het Europese ruimtevaartcentrum Estec in Noordwijk, keerde Israël in 1985 terug naar Leiden, waar hij in 2005 hoogleraar werd. Behalve voor de kosmos had hij een passie voor stoomtreinen. Hij reed ook rond in een opvallende mintgroene Peugeot 305 uit 1959.
‘Frank was een geboren verhalenverteller’, zegt emeritus-hoogleraar Harm Habing, bij wie Israël in 1976 promoveerde. ‘Hij had ook een enorm vermogen om snel te reageren. Toen ik een keer kritiek had op een hoofdstuk van zijn proefschrift, scheurde hij het meteen doormidden, gooide het weg en begon opnieuw.’
Later zou hij zijn eigen studenten ook geregeld flink afknijpen, met zware tentamens en enen en tweeën. ‘Het moet ze niet zomaar aan komen waaien, zei hij dan’, aldus Hans van der Lande, voormalig publiciteitsmedewerker van ruimtevaartmuseum Space Expo in Noordwijk, dat in 1990 mede door Israël werd opgericht.
‘Frank kwam geregeld bij Space Expo op bezoek, altijd weer met mooie en ietwat opgeblazen verhalen’, vertelt Van der Lande. ‘Bijvoorbeeld over zijn ontmoeting met Stephen Hawking, die hij overigens geen goede wetenschapper vond, want vanwege zijn handicap kon je niet fel met hem discussiëren.’
Discussiëren met Frank Israël was trouwens ook een bijzondere ervaring, want hij was enorm eigenwijs, vertelt iedereen in zijn omgeving. Marinus, die zelf ook sterrenkunde studeerde, bevestigt dat zijn vader zich niet snel ergens van liet overtuigen. ‘Maar vroeger was hij een fervent roker van pijp en sigaren, en daar heb ik hem uiteindelijk toch vanaf gekregen’, zegt hij trots.
Naast zijn werk voor Space Expo zette Israël zich onder andere met succes in voor de restauratie van de oude Leidse Sterrewacht, en hij was tot 2023 voorzitter van Stichting Skepsis, die pseudowetenschap aan de kaak stelt. Ook verzorgde hij talloze publiekslezingen.
Van de geplande aanleg van een grote modelspoorbaan op de zolder van zijn Noordwijkse huis is het na zijn emeritaat in 2012 nooit gekomen; tot het laatst bleef hij aan wetenschappelijke publicaties werken. Frank Israël overleed op 18 september na een kort ziekbed. ‘Samen hebben we de wereld verkend, en ons nooit verveeld’, schreef vrouw Isa Baud op de rouwkaart.
Source: Volkskrant