Minister Jaimi van Essen (Landbouw) roept melkveeboeren die meer koeien houden dan is toegestaan op om voor eind dit jaar te voldoen aan de wettelijke bepalingen. Doen boeren dat niet, dan riskeren zij een geldboete of zelfs een gevangenisstraf.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
‘Houd je aan de regels en zorg dat je geen strafblad krijgt. Dit jaar kunnen we het tij nog keren’, aldus Van Essen dinsdag tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer. De landbouwminister, die vrijdag de langverwachte uitwerking van zijn stikstofplannen presenteert, moest dinsdag eerst nog uitleggen waarom boeren op grote schaal frauderen met fosfaatrechten.
Uit onderzoek van de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) bleek vorige week dat een groot deel van de melkveehouders de fosfaatregels aan zijn laars lapt. Sinds 2018 schrijven de regels voor dat melkveehouders niet meer koeien mogen houden dan zij aan fosfaatrechten hebben. Dit stelsel van regels zou ervoor moeten zorgen dat de uitstoot van stoffen die schadelijk kunnen zijn voor de natuur, gezondheid en de waterkwaliteit binnen de perken blijft.
Uit een recente analyse van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland blijkt dat dit jaar ongeveer 25 procent van de melkveebedrijven meer fosfaat produceert dan is toegestaan. Uit een steekproef die de NVWA uitvoerde onder tweehonderd bedrijven komt een zorgwekkender beeld naar voren: meer dan de helft van de melkveehouders heeft vermoedelijk meer koeien dan zij aan fosfaatrechten bezitten. De NVWA wijst erop dat het gaat om een toename ten opzichte van vorig jaar. De inspectiedienst noemt de situatie ‘hoe dan ook zorgwekkend’.
Pro-Kamerlid Laura Bromet maakt zich zorgen over de schaal waarop deze boeren frauderen. Ze vraagt zich af of de NVWA wel voldoende bemand is om de omvang van het probleem aan te kunnen en wat het betekent voor de stikstofaanpak die Van Essen vrijdag presenteert. Daar zal bijvoorbeeld in staan dat het kabinet werkt met doelsturing, dat wil zeggen dat boeren de vrijheid krijgen om zelf in te vullen hoe zij de stikstofuitstoot willen verlagen. Bromet vraagt zich af of het kabinet er verstandig aan doet de boeren, die zich nu al niet aan de regels houden, te vertrouwen om zich aan de toekomstige stikstofeisen te houden.
Wat Van Essen betreft moet het NVWA-rapport voor boeren een wake-upcall zijn en hebben zij nog een paar maanden de tijd om hun leven te beteren. De boeren die mogelijk in overtreding zijn, kunnen nog voor het eind van het jaar proberen te voldoen aan de wet door fosfaatrechten te kopen of te leasen, al zal dat waarschijnlijk een peperdure klus zijn. De NVWA waarschuwt dat deze route vanwege de hoge kosten voor de lease of koop van fosfaatrechten niet haalbaar zal zijn. De enige mogelijkheid om aan de wet te voldoen is om het teveel aan koeien naar de slacht te brengen.
Doen de boeren dat niet, dan begaan zij een zogenoemd economisch delict. De hoogte van de boete hangt samen met het voordeel dat de boer genoten heeft door niet betaald te hebben voor de benodigde fosfaatrechten. Uiteindelijk zal een rechter daar uitspraak over moeten doen.
Ook het aanstaande stikstofbeleid indachtig wijst Van Essen erop dat de pakkans volgens hem de afgelopen tijd is verhoogd en dat de inzet is om de slagkracht te vergroten. ‘We willen de signalen vroegtijdig kunnen oppikken. Het feit dat we dit constateren is het gevolg van een gegroeide handhavingscapaciteit.’
Bromet hoopt dat Van Essen dan wel in de gaten houdt dat hij deel uitmaakt van een kabinet dat flink wil snijden in het ambtenarenapparaat en dat de NVWA daar de dupe van kan worden. Hoeveel boeren vorig jaar zijn vervolgd en welke straf zij hebben gekregen, kon Van Essen dinsdag niet zeggen.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Source: Volkskrant