Oorlog De oorlog in Gaza is niet meer „rechtvaardig” te noemen, vindt Michael Walzer. De historicus en filosoof schreef in 1977 het boek Just and Unjust Wars, dat nog altijd wordt gebruikt aan militaire academies.
Een man in een verwoest gebouw in het noorden van de Gazastrook, eerder deze maand.
Het heeft drie jaar geduurd maar nu is ook Michael Walzer, de eminente Amerikaanse geleerde in de ethiek van oorlogvoering, er niet langer van overtuigd dat Israël het recht aan zijn kant heeft in de Gaza-oorlog. Door het aanhoudend doden van burgers en onbewoonbaar maken van Gaza kun je de oorlog niet meer „rechtvaardig” noemen, zegt hij in een lange reconstructie van zijn mening over de oorlog in het Amerikaanse weekblad The New Yorker.
Walzer verdedigde lang het recht om Israël om terug te slaan na de Hamas-terreur van 7 oktober en zelfs de „noodzaak” daarvan. Het grote aantal Palestijnse burgerdoden weet hij vooral aan de valkuilen van een „asymmetrische oorlog” in stedelijk gebied en de tactiek van Hamas om zich ondergronds en onder de burgerbevolking te verschuilen. Hij geloofde dat Israël er alles aan deed het aantal burgerslachtoffers zo laag mogelijk te houden. „Als er werkelijk sprake zou zijn van willekeurige bombardementen zonder aanzien des persoons zou het aantal doden veel hoger zijn”, zei hij begin 2024 in een interview met NRC.
In The New Yorker, dat vanaf 7 oktober 2023 een reeks gesprekken met hem voerde, zegt Walzer nu dat hij „zeker pas laat” tot het inzicht kwam dat de voortgaande verwoesting van Gaza het oogmerk had het gebied grotendeels onbewoonbaar te maken voor de bevolking. Ook is hij er niet langer van overtuigd dat Israël doelwitten „zorgvuldig koos”. Eerder bekritiseerde hij Israël, een land waar hij zich solidair mee voelt, alleen om de aanval met explosieve pagers op leden van Hezbollah in Libanon en Syrië. In The New York Times noemde hij die actie „terroristisch” en „waarschijnlijk een oorlogsmisdaad”.
De voorzichtige ommekeer van Walzer over Gaza is opmerkelijk, omdat de 91-jarige historicus en filosoof geldt als levenslange verdediger van Israël én autoriteit in de ethiek van oorlogvoering. Zijn boek Just and Unjust Wars (1977) wordt nog altijd gebruikt aan militaire academies. In dat boek werkt Walzer het idee van een ‘rechtvaardige oorlog’ uit met het onderscheid van ius ad bellum (het recht een oorlog te beginnen) en ius in bello (regels voor de oorlogvoering). Israël had volgens hem na 7 oktober zeker het eerste recht. Voor een oordeel over het tweede was het nog te vroeg, zei hij na de eerste maanden van de oorlog
Inmiddels is door Gaza dat klassieke onderscheid tussen het waaróm en het hoe van een oorlog voor hem aan het vervagen, laat hij merken in The New Yorker. „Je zou kunnen zeggen dat de slachting in Gaza, de aanhoudende slachting, de oorlog onrechtvaardig maakt.” Schending van het ius in bello tast het ius ad bellum aan. Een in aanleg rechtvaardige oorlog kan in de praktijk een onrechtvaardige worden.
Vooral de duur van de Israëlische verwoesting deed Walzer twijfelen. Hij trekt een parallel met de geallieerde bombardementen op Duitse steden in de Tweede Wereldoorlog. „Als die maar waren doorgegaan en doorgegaan, als er vijf Dresdens waren geweest, had ik dan gedacht: nee, dit is niet meer te verdedigen.” Bij het brandbombardement op Dresden in februari 1945 kwamen naar schatting 25.000 burgers om, bij een Amerikaanse bombardement van Tokio in maart van dat jaar mogelijk meer dan 100.000 Japanse burgers.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie