Terwijl de overheid miljarden in defensie steekt en consumenten een noodpakket in huis halen, zijn bedrijven nog terughoudend in het investeren in hun eigen weerbaarheid. Bedrijven moeten nu handelen en de overheid moet de randvoorwaarden scheppen.
Het recente cyberincident bij Albert Heijn, met stilvallende distributielijnen, laat zien hoe kwetsbaar we met zijn allen zijn. Lege schappen en een schade voor moederbedrijf Ahold Delhaize van naar schatting tientallen miljoenen euro’s per dag. Burgers krijgen het advies noodpakketten in huis te halen. Defensie krijgt er miljarden euro’s bij om het land te beschermen. Het bedrijfsleven hoort in dat rijtje net zo thuis, maar daar is een ingrijpende omslag voor nodig.
Sinds deze zomer is een aantal bedrijven aangewezen als kritieke entiteit, vanuit de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke). Zij krijgen de opdracht zich op crisissituaties voor te bereiden. Maar dat gaat om slechts zo’n 500 bedrijven, in bijvoorbeeld energie, drinkwater, zorg, transport, digitale infrastructuur en ook voedsel. Dat biedt nog geen garantie, zagen we bij Albert Heijn. Voor het grootste deel van het bedrijfsleven komt er helemaal geen wettelijke duw. Zij moeten het zelf uitzoeken.
Over de auteur
Bouke Evers is hoofd van het Resilience-team van EY en specialist in actuariële en duurzame financiering.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Daar ligt een probleem, want bedrijven werken nog grotendeels met bedrijfsmodellen die gestoeld zijn op de wereld van gisteren. Er wordt gestuurd op winstgevendheid op korte termijn, lineaire groei, maximale efficiëntie en het aanhouden van de kleinst mogelijke voorraad. Risicomodellen en zelfs investeringen en bedrijfswaarderingen zijn nog geënt op een min of meer voorspelbare, overzichtelijke wereld.
Die wereld bestaat niet meer. Er is van alle kanten dreiging: cyberaanvallen, oorlogen, extreem weer, verstoorde energievoorziening en zelfs verlies van biodiversiteit. Daarbij kan de ene crisis de andere op gang brengen en versnellen. Het zijn geen incidenten, we hebben te maken met structurele veranderingen.
Zolang bedrijven zich blijven richten op kortetermijnoptimalisatie, gebeurt er te weinig. Dan valt de boel stil wanneer er een crisis uitbreekt. Niet alleen in de eigen bedrijfsvoering, maar ook in de hele economie kan dat een kettingreactie veroorzaken. Als dominosteentjes die elkaar omvertikken. Het bedrijfsleven moet dus weerbaar worden, in ons aller belang.
Allereerst moeten bedrijven zelf aan de slag. Hun afhankelijkheden moeten zij spreiden: niet meer één cloudprovider, één specifieke grondstof, één bepaalde haven, één distributiecentrum of één unieke leverancier. Meer voorraden en financiële buffers aanhouden. En offline nooddraaiboeken voor crisis, ook als ze tegelijk toeslaan. Ook moeten zij investeren in snellere verduurzaming om de opwarming van de aarde met alle gevolgen van dien af te remmen.
De overheid moet bedrijven daarbij faciliteren. Dat kan op allerlei manieren. Beloon investeringen in weerbaarheid, bijvoorbeeld met fiscale prikkels. Wakker onderlinge crisissamenwerking aan. Deel ruimhartig dreigingsinformatie, zodat de reactietijd zo kort mogelijk kan zijn. Investeer daarnaast structureel in de energietransitie, zodat Nederland minder afhankelijk wordt van fossiele brandstoffen uit andere werelddelen en zich tegelijkertijd goed kan positioneren bij de kansen rond de energietransitie. En durf protectionistisch te zijn waar dat de Nederlandse ketens beschermt.
Aanpassen kost tijd, geld en, als het gaat om grotere voorraden, ook fysieke ruimte. Daar staat tegenover dat de kosten van een crisis torenhoog kunnen zijn. Elke dag dat een bedrijf uitstelt om de eigen weerbaarheid te versterken, zorgt voor een groter risico op torenhoge, vaak niet te verzekeren crisiskosten.
Bedrijven die in hun weerbaarheid investeren, herstellen sneller en kunnen blijven leveren wanneer anderen stilvallen. Bovendien is de investering niet alleen een verzekeringspremie, maar kan zij ook innovatie aanjagen en klantvertrouwen versterken.
De volgende crisis laat zich niet voorspellen, maar kwetsbaarheid is wel te verkleinen. Bedrijven moeten nu handelen en de overheid moet de randvoorwaarden scheppen. Wie weerbaarheid vandaag onderdeel maakt van strategie, investeringen en dagelijkse besluitvorming, staat morgen sterker.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant