Bij de senaatsverkiezingen in Alaska proberen de Democraten hun kandidaat Mary Peltola te helpen met een omstreden plan waarin naamsverwarring centraal staat. De Republikeinen spreken van ‘verkiezingsfraude’.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Woest zijn de Republikeinen op Mary Peltola. De Democraat is aanstaande dinsdag de belangrijkste uitdager van de zittende Republikeinse senator uit Alaska, Dan S. Sullivan. Maar in diezelfde race dingt ook een andere kandidaat mee, met nagenoeg dezelfde naam als de Republikein: Dan J. Sullivan.
Dat is geen toeval, blijkt uit uitgebreid onderzoek van The New York Times. Het waren namelijk hooggeplaatste campagnemedewerkers van Peltola die samen met Democratische topstrategen Dan J. Sullivan, een gepensioneerde leraar, overhaalden zich ook kandidaat te stellen. Precies zoals Trump en de Republikeinen al maanden beweren.
Aan de vooravond van de spannende race in Alaska baren de twee identieke namen op het stembiljet de Republikeinen grote zorgen. Kiezers die van plan zijn op de zittende senator te stemmen, die overigens als zodanig wordt geïdentificeerd op het stembiljet, zouden in verwarring per ongeluk de naam kunnen aankruisen van zijn naamgenoot.
Dan J. Sullivan, die op het stembiljet staat zonder partijregistratie, maakt geen enkele kans om te winnen. Maar met peilingen die een nek-aan-nekrace tussen Dan S. Sullivan en Peltola uitwijzen in het dunbevolkte Alaska, is de Republikeinse vrees dat hij mogelijk toch net het verschil kan maken.
De uitkomst in het doorgaans Republikeins stemmende Alaska kan de machtsverhouding in de Senaat bepalen. ‘Verkiezingsfraude van het ergste soort’, tierde Trump dan ook. ‘Ze deden alsof zij het niet waren. Ze waren het wel, en ze zijn gepakt.’ Hij heeft opgeroepen Peltola’s naam van het stembiljet te halen en haar strafrechtelijk te vervolgen. Welk misdrijf Peltola zou hebben begaan, zei hij er niet bij. Ook zijn er al stemmen uitgebracht.
De Republikeinse gouverneur van Alaska, Mike Dunleavy, gaf in ieder geval gehoor aan Trumps woorden. Hij laat onderzoeken of de campagne van Peltola strafrechtelijk moet worden vervolgd. ‘Kiezers opzettelijk misleiden zodat ze op iemand anders stemmen, ondermijnt de integriteit van onze verkiezingen.’ Peltola heeft de beschuldigingen ontkend en spreekt over een ‘afleidingsmanoeuvre’.
Toch is de strategie van Peltola in de Verenigde Staten niet zo ongewoon als het lijkt. Zowel Democraten als Republikeinen hebben in het verleden met grote regelmaat zogeheten spoiler-kandidaten gerekruteerd om hun tegenstander een hak te zetten.
De Kennedy’s deden het al in 1946 om John F. Kennedy aan een zetel in het Huis van Afgevaardigden te helpen. Zij rekruteerden een kandidaat met dezelfde naam als de belangrijkste tegenstander van de latere president.
Sterker nog: ook Peltola was in 2024, toen ze opging voor herverkiezing als afgevaardigde namens Alaska, het doelwit van een soortgelijke tactiek. Republikeinen spanden zich toen in om een Democraat die op dat moment 20 jaar celstraf uitzat in New York op het stembiljet te houden. De bedoeling was om de stem van Democratische kiezers over meerdere kandidaten van die partij te spreiden.
Bovendien geven Democraten en Republikeinen tijdens voorverkiezingen van de andere partij met grote regelmaat geld aan de campagnes van kandidaten tegen wie zij denken meer kans te maken tijdens de algemene verkiezingen. In de spannende senaatsrace in Ohio van aanstaande dinsdag heeft een aan de Republikeinen gelieerd fonds geld gestopt in de campagne van een socialistische kandidaat. Die moet stemmen afsnoepen van de Democratische kandidaat.
In Alaska zoeken Republikeinen al tijden naar mogelijkheden om wat zij zien als een sabotageactie van Peltola ongedaan te maken. Het ministerie van Justitie begon een hoogst ongebruikelijke rechtszaak om de uitslag te blokkeren als Trumps partijgenoot volgende week dinsdag verliest. Peltola heeft de rechter gevraagd de zaak te seponeren. Republikeinen hebben tot donderdagmiddag gekregen te reageren op dat verzoek.
Opvallend aan de rechtszaak is dat Peltola zelf niet is beschuldigd van illegaal handelen. ‘Dat zou wel zo moeten zijn’, reageerde justitieminister Todd Blanche in een interview met Fox News naar aanleiding van de vraag of de truc van Peltola illegaal is. Eerder probeerden de Republikeinse autoriteiten in de staat al Dan J. Sullivan van het stembiljet te krijgen. Het hoogste hof van de staat oordeelde echter dat het motief van een kandidaat geen rechtsgrond is voor diskwalificatie.
De vraag is ook hoeveel effect de namentruc sorteert. Anders dan vrijwel overal in de VS werkt Alaska voor de senaatsverkiezingen met preferentieel stemmen. Kiezers moeten daarbij alle (in dit geval vier) kandidaten rangschikken. Na het tellen van alle stemmen valt de kandidaat af die door de minste kiezers als eerste is aangemerkt, waarop diens stemmen naar de politicus gaan die op de tweede plek van de kiezer stond. Dat gaat door totdat er twee kandidaten over zijn.
Anders gezegd: als (verwarde) kiezers in Alaska eerst de naam van Dan J. Sullivan invullen en daarna die van Dan S. Sullivan, dan hoeft de zittende senator zich geen zorgen te maken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant