Het zijn bijna altijd mannen, en ze zeggen altijd dat ze moesten plassen.
Dat was het geval bij de man in Hoogeveen die zijn geslachtsdeel liet zien, en de man in Zaandam, in Rotterdam-Zuid en bij Molenvliet. Exhibitionisme is een fenomeen van alle plaatsen en tijden. Ook met de opkomst van dickpics blijven mensen, meestal mannen, anderen ongewild deelgenoot maken van hun seksuele fantasie.
Ik dacht er meteen aan toen ik vorig jaar het verhaal over oud-burgermeester van Groningen Koen Schuiling in NRC las. Ook die verklaarde dat hij alleen maar moest plassen. Dat vertelde hij over die eerste keer toen een vrachtwagenchauffeur de politie had gebeld over verdacht gedrag van Schuiling op een donkere parkeerplaats bij een tankstation. En een half jaar later kreeg ook een tweede vrachtwagenchauffeur te horen dat hij alleen moest plassen. Die tweede vrachtwagenchauffeur belde de politie nadat er een man een tijdje naast hem had gereden die zichzelf met binnenverlichting van zijn auto aan overduidelijk had zitten bevredigen.
Dus nee, ik was niet echt verbaasd over de uitspraak van het gerechtshof afgelopen maand die Schuiling ook in hoger beroep schuldig bevond aan schennispleging. Maar daarin bleek ik een zeldzaamheid. De gehele branche van rechtbankverslaggevers en commentatoren, van Saskia Belleman tot Victor Vlam, zetten eensgezind hun vraagtekens bij het arrest.
Dat gebeurt niet vaak: dat de rechter veroordeelt en de media dat eensgezind in twijfel trekken. Normaal is het andersom. Ik vermoed dat de publieke opinie nu een soort hypercorrectie vertoont op tien jaar #MeToo: de lange reeks van bestuurders, directeurs, politici, muzikanten die – terecht of onterecht- sneuvelden vanwege seksueel grensoverschrijdend gedrag.
Veel mensen vinden achteraf dat dat soms overtrokken was, te gretig; dat het voetstuk van bestuurders te wankel is geworden en Nederland te preuts. Zoals een lezer het in een brief aan de krant verwoordde over de zaak Schuiling: dat we nog steeds „in de kramp schieten van alleen al de suggestie van masturbatie”, en homoseksualiteit nog steeds stress oplevert in zo veel hoofden. En hier struikelt wéér een alom geprezen en gewaardeerde bestuurder over een twijfelachtige beschuldiging van schennis? Wanneer stopt dit?
Ik zie iets anders. Ik vrees dat de tunnelvisie dit keer niet bij politie en justitie zit, zoals Groningse gemeenteraadsleden beweerden, maar juist heel becommentariërend Nederland collectief in een tunnel is beland. Dat is een probleem, want het heeft mogelijk tot gevolg dat Schuiling zijn kansen in cassatie – het werd afgelopen weekend aangekondigd – hoger inschat dan ze zijn.
Dat is mede veroorzaakt door de onderzoeksjournalistiek van NRC. Daarin wordt een dossier geschetst dat „van aannames aan elkaar hangt”, een reeks aan fouten – met verwijzing naar Kafka en een behoorlijk expliciete beschuldiging van vooringenomenheid bij Martin Sitalsing, hoofdcommissaris van de politie. Die had namelijk eerlijk bekend bij de eerste melding te vermoeden dat Schuiling op die parkeerplaats „seksueel iets van bevrediging zocht”. Een vooroordeel, dat schreef deze krant steeds weer op, op basis van de homoseksualiteit van Schuiling.
Maar was het een vooroordeel? Of was het gewoon een behoorlijk logisch vermoeden van de ervaren politieman bij een melding over een man in onderbroek op een donkere parkeerplaats?
En ja, er zullen veel ruis en fouten en onvolkomenheden zijn ontstaan in de complete kramp waarin een organisatie schiet bij meldingen over problematisch gedrag van de burgemeester. Maar de feiten in het stuk blijven hetzelfde. Op twee verschillende momenten zijn er twee verschillende vrachtwagenchauffeurs dusdanig verontrust over het gedrag van de burgemeester dat ze er de politie over opbelden. Twee keer wordt hij klem gereden. Twee keer worden er opnames van hem gemaakt.
Alleen het tweede incident haalde uiteindelijk de strafzaak, maar de combinatie met het eerdere incident maakte het – voor mij – overtuigend.
En wat is het verweer van Schuiling? Hij moest plassen. Hij masseerde zijn pijnlijke onderbuik. Maar hoe vaak komt het voor dat pijnpatiënten, of prostaatpatiënten, of mensen die een blinde darmoperatie hebben gehad per ongeluk worden verward met exhibitionisten? Ik denk dat dit zeldzamer is dan de uitleg van het OM, rechtbank én het hof: exhibitionisme.
Ik vind dat deze oud-bestuurder zeer zwaar heeft moeten boeten, en dat dat niet in proportie is met de ernst van het feit waarvoor hij is veroordeeld. Maar het gedrag dat hij heeft vertoond – of het nu seksueel of medisch van oorzaak is – is problematisch voor een bestuurder. Zelfs als hij onschuldig zou zijn, en hier inderdaad sprake is van een rechterlijke dwaling, dan nog had hij zich moeten realiseren dat zijn gedrag niet compatibel is met het ambt van burgemeester. Die hoort immers de openbare orde en veiligheid te beschermen.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie