Dolores - ‘Sí, se puede!’- Huerta was van onschatbare waarde voor de Amerikaanse vakbondsbeweging. Dankzij haar verzet, in een door mannen gedomineerde vakbondswereld, kregen dagloners in de VS meer baanzekerheid, pensioen en gegarandeerde pauzes. Huerta overleed woensdag op 96-jarige leeftijd.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘Als je ziet wat er nu met ons land gebeurt, is het duidelijk dat mensen in verzet moeten komen.’ Verzet zat activist en vakbondsvrouw Dolores Huerta in het bloed. De Amerikaanse was als twintiger al actief binnen de burgerrechtenbeweging. Als basisschoollerares had ze gezien hoe kinderen van migranten met honger of zonder schoenen naar school kwamen. Huerta trok al snel de conclusie: voor die groep kon ze meer betekenen. Door de wortels van de ongelijkheid aan te pakken.
Dolores Huerta werd in 1930 geboren in de Amerikaanse grensstaat New Mexico. Na de scheiding van haar ouders vertrokken zij en haar moeder naar Stockton in Californië, het hart van de landbouwindustrie van de staat. Huerta werd er opgevoed door haar moeder en opa.
Na het afronden van haar vervolgopleiding ging ze aan de slag als docent, dat bracht haar op het spoor van vakbondswerk. Ze sloot zich aan bij een burgerrechtenbeweging gericht op latino’s, waar ze in de jaren vijftig César Chávez ontmoette. De twee zouden later zij aan zij naam maken als prominente vakbondsleiders in de VS.
Om de veelal Latijns-Amerikaanse dagloners in de landbouw te helpen, richtte Huerta in 1960 een arbeidersorganisatie op. Ze was toen dertig jaar oud. Twee jaar later sloeg ze de handen ineen met César Chávez, een Amerikaan van Mexicaanse komaf.
De twee riepen de National Farm Workers Association in het leven, die later zou uitgroeien tot de invloedrijke United Farm Workers of America, een nog altijd actieve vakbond. ‘Hoe ga je in hemelsnaam landbouwarbeiders verenigen?’, is de vraag die Huerta kreeg. ‘Ze zijn arme migranten zonder enige vorm van macht.’
De beweging zette zich succesvol in voor betere arbeidsomstandigheden voor uitgebuite dagloners in de landbouw, die fysiek zwaar werk deden en daarbij lange dagen werkten. Terwijl Chávez optrad als het publieke boegbeeld, vervulde Huerta decennialang de rol van vicevoorzitter en hoofdonderhandelaar. Dat was niet vanzelfsprekend: binnen de door mannen gedomineerde vakbondscultuur werd van vrouwen min of meer verwacht dat ze zich op de achtergrond hielden.
De vijf jaar durende zogenoemde Delano-druivenstaking betekende voor Huerta en Chávez een doorbraak. Hun vakbond sloot zich aan bij stakende Filipijnse druivenplukkers, een landelijke boycot leidde uiteindelijk tot onderhandelingen over contracten met landbouwbedrijven. Onder leiding van Huerta en Chávez kregen de dagloners meer baanzekerheid, pensioen en gegarandeerde rustpauzes.
Ook bedacht ze de pakkende slogan ‘Sí, se puede!’, vrij vertaald ‘Ja, het kan!’, een door de Democraten geliefde leus. ‘Een vrij aardige slogan’, schreef voormalig president Barack Obama woensdag in een online eerbetoon aan Huerta. Voor haar vakbondswerk ontving Huerta door de jaren heen talloze onderscheidingen, waaronder de zeer prestigieuze Presidential Medal of Freedom.
Huertas werkrelatie met César Chávez kende echter ook een donkere keerzijde. Eerder dit jaar sprak de Amerikaanse zich voor het eerst uit over misbruik gepleegd door Chávez, die tot dan toe in Democratische kringen als held werd gezien. Ze deed dat naar aanleiding van een onderzoek van The New York Times, waarin meerdere vrouwen melding maakten van seksueel wangedrag en misbruik binnen de vakbond.
Huerta verklaarde dat Chávez haar in 1960 onder druk had gezet tot seks en haar zes jaar later verkrachtte in een afgelegen druivenveld. Beide keren leidde dat tot zwangerschappen. Uit vrees niet geloofd te worden en de vakbondsbeweging niet te beschadigen, sprak ze zich hierover decennialang niet uit. De kinderen, twee meisjes, stond ze af. Chávez overleed in 1993.
Tot op hoge leeftijd bleef Huerta maatschappelijk betrokken. Ook toen ze de 90 al was gepasseerd, was ze nog actief pleitbezorger voor de Lhbti-gemeenschap en vrouwenrechten. Onder prominenten van de Democratische partij bleef ze al die jaren geliefd. Voormalig president Bill Clinton prees Huerta na haar overlijden als ‘legende’, die zich onaflatend inzette voor maatschappelijke vooruitgang.
In 2017 verscheen een documentaire over haar werk. In een interview naar aanleiding van haar 90ste verjaardag werd Huerta door The New York Times gevraagd waarom bewegingen zoals die van haar succesvol zijn. Ze prees daarop de kracht van het collectief: ‘Wanneer mensen samenkomen en collectief in actie komen, of dat nu tijdens een protestmars is, bij vakbondsverkiezingen of door samen te gaan stemmen, dát is hoe we verandering teweegbrengen.’
Source: Volkskrant