is verslaggever kunst & cultuur van de Volkskrant
Romantasy-auteur Sarah J. Maas verkocht wereldwijd al 75 miljoen boeken. ‘Elfenporno’, schamperen critici over haar werk dat tussen romance en fantasy in zit. Anderen noemen haar de nieuwe J.K. Rowling. Wat verklaart het succes van de Amerikaanse?
‘Er wordt veel in gegromd’, zegt een wat vertwijfelde Adriaan van Dis. In zijn hand heeft hij het eerste boek uit de A Court of Thorns and Roses-reeks van de Amerikaanse auteur Sarah J. Maas. Hij heeft het gekregen van booktokker Marwa Omari, zelf behoorlijk fan van Maas, die benieuwd was wat de schrijver zou denken van de populairste boekenreeks van het moment.
Het zesde deel van de serie, door lezers inmiddels als afgekort als ACOTAR, verscheen afgelopen dinsdag, resulterend in een Harry Potter-achtige hype in de boekhandels door heel het land. Broese in Utrecht bleef laat open, zodat fans om middernacht hun hand op het nieuwe deel konden leggen. Rijen voor de kassa, boekentorens, lezers met elfenoortjes.
Een beetje sexy en erotisch, vervolgt Van Dis in het filmpje van Omari. ‘Er wordt in elkaars armen geleefd.’ Het verhaal heeft wel iets weg van Belle en het Beest, vindt hij, maar vuriger.
Een bericht gedeeld door Marwa Omari (@marwaomari)
Het uittreksel: mensenkind Feyre wordt ontvoerd door een wolfachtig beest, dat na verloop van tijd niet zo bruut blijkt als verwacht. Onder zijn vacht schuilt een bekoorlijke elf. Stockholmsyndroom met een vleugje sexy.
Ho, zou Sarah J. Maas (40) daar vermoedelijk zelf op zeggen: daarmee doe je mijn oeuvre (zestien boeken schreef ze al, waarvan de ACOTAR-romans haar populairste zijn) tekort. Want ja, ze schrijft veel over seks, maar nee, dat is niet waarom ze inmiddels wereldwijd al 75 miljoen exemplaren van haar boeken verkocht, in veertig verschillende talen, waarom 3,1 miljoen mensen haar volgen op Instagram, waarom ze de koningin van het genre romantasy wordt genoemd: boeken op het snijpunt van romance en fantasy.
Elfenporno, honen de criticasters. Boeken waarmee leesplezier wordt hervonden, zeggen de veelal vrouwelijke liefhebbers, die zich gerepresenteerd voelen door Maas’ feminiene invulling van het voorheen zo mannelijke fantasygenre.
‘Er zijn mensen geweest die me vroegen wanneer ik ‘echte boeken’ ga schrijven’, vertelde Maas aan de Britse krant The Telegraph. ‘Alsof alles wat door vrouwen wordt gemaakt minder aanzien heeft.’ Om hen stil te krijgen ontsteekt ze vervolgens steevast in een tirade over de miljardenindustrie die deze romantasy is.
Op haar 16de begon Maas, naar eigen zeggen nogal een nerd uit een Joods gezin, op fora met het het publiceren van fanfiction, onder andere over Harry Potter. De aanslagen van 11 september 2001 hadden de jonge New Yorkse achtergelaten met een gevoel van machteloosheid; in haar verhalen vond ze een uitlaatklep, kon ze de regie terugpakken.
Haar variant op het sprookje Assepoester werd online dusdanig goed gelezen dat uitgeverij Bloomsbury – inderdaad, die van J.K. Rowling – besloot met Maas in zee te gaan. In 2012, Maas had ondertussen haar studie creative writing aan het New Yorkse Hamilton College afgerond, verscheen het eerste boek in de reeks Throne of Glass, waarin ze een autonome, moordende en onvermoeide Assepoester-figuur opvoert, met het patriarchaat als grootste vijand.
Vertrouwd doch verrassend, zo gaat Maas te werk. Ze is niet vies van de tropes, vaststaande verhaallijnen, die vaak worden gebruikt in het romantasy-genre: enemies to lovers, waarin personages die elkaar initieel niet kunnen uitstaan toch voor elkaar vallen, bijvoorbeeld, of het idee dat een krachteloos, alledaags personage ineens uitverkoren lijkt te zijn, in staat tot grootse dingen.
Anders dan traditionele fantasy is haar blik nadrukkelijk vrouwelijk; bloed, duistere magie en fabeldieren te over, maar uiteindelijk zijn de hoofdpersonages in haar universum (dat met haar kloeke boeken inmiddels tienduizend pagina’s omspant) vooral in gevecht met de structuren van wat ze beschouwt als het patriarchaat. Belle en het Beest verwordt in Maas’ handen toch een waarschuwing tegen toxische relaties. Hoofdpersonage Feyre vindt de liefde in de spanne van die zes boeken niet bij haar ontvoerder, maar bij een elf die haar aanspoort voor zichzelf op te komen.
En die vrouwelijke zelfbeschikking, daar is het Maas’ fans om te doen. De schrijver ontving berichten van lezers die zich door haar boeken aangespoord voelden gewelddadige relaties te beëindigen. Of om voor hun eigen seksuele genot te kiezen. ‘Seks is empowering’, zegt ze tegen The Telegraph, ‘ik wil laten zien hoe vrouwen ervan kunnen genieten, in plaats van dat schaamte hun slaapkamerverlangens overneemt.’
Zo gaat dat dan, in het eerste ACOTAR-boek (in het Nederlands verschenen als Hof van doorns en rozen, vertaling Gerdien Beelen): ‘Hij liet een luide grom horen en het geluid deed een vuur in me ontbranden, zette mijn binnenste in vuur en vlam. Ik liet het branden door dat gat in mijn borst, in mijn ziel. Het raasde door de duistere golf die me omgaf.’
De nieuwe J.K. Rowling, zo noemde The Observer haar. Maas’ verkoopcijfers liegen er inderdaad niet om; het is nog wachten op ACOTAR-pretparken, -broodtrommels en -musicals. Kwestie van tijd, als het aan Feyre ligt: die meet zich makkelijk met Harry. Grommend.
3x SARAH J. MAAS
De #ACOTAR haalt op TikTok ruim 2,2 miljoen individuele posts, met bijvoorbeeld filmpjes waarin vrouwen hun mannelijke partners aansporen de boeken te lezen, vaak tegen heug en meug.
Het zesde deel in de ACOTAR-reeks staat, samen met deel zeven en acht die in januari 2027 zullen verschijnen, op zichzelf: Maas doopte dit subplot tot de Valkyrie Cycle.
Buffy the Vampire Slayer ziet Maas als het prototype van al haar personages: ze is meisjesachtig, maar dat staat haar niet in de weg bij het doden van vampiers.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant