Stiktofplannen Het kabinet zou vrijdag komen met de eerste grote uitwerking van de eigen stikstofplannen. Na een Haagse week onder hoogspanning is er nu uitstel. Er moet verder worden gesproken met boerenorganisaties. Volgens de minister komt daar géén afstel van. „Ik heb mandaat om dit door te zetten.”
Minister Jaimi van Essen (Landbouw en Natuur, D66) probeert het uitstel van de plannen klein te houden.
Onder politieke en maatschappelijke hoogspanning heeft het kabinet deze vrijdagmiddag afgezien van een aangekondigde grote uitwerking van de eigen stikstofplannen. Het uitstel volgt op een veelbewogen Haagse week, waarin er niet alleen politieke druk op de stikstofplannen werd gelegd door een rechts ‘verbond’ van JA21, SGP en BBB, maar waarin ook verschillende boerenorganisaties het kabinet de rug dreigden toe te keren.
Daarmee stond de steun in de agrarische wereld, toch al dun gezaaid, op het spel. Als ook belangenverenigingen LTO en NAJK, de vereniging van jonge boeren, niet meer zouden willen praten met het kabinet, dan zou alle contact met de beroepsgroep verloren gaan.
Grotere protesten zijn in dat geval niet ondenkbaar – tot dusver houden LTO en NAJK zich verre van de acties die enkele protestgroepen organiseren. Sinds de zomer zijn er weer veel trekkerparades en omgekeerde vlaggen – op Prinsjesdag werden hooibalen langs snelwegen in brand gezet.
Minister Jaimi van Essen (Landbouw en Natuur, D66) wilde het uitstel in een reactie vrijdag dan ook klein houden. Hij zei dat de nieuwe plannen „in de loop van volgende week” alsnog naar buiten zullen komen: „Ik heb mandaat om dit door te zetten in het kabinet, dit gaat om de laatste puntjes op de i.”
Het idee was om deze vrijdag duidelijkheid te bieden en een eerste, praktische invulling te presenteren van het pakket aan stikstofplannen dat deze zomer door het kabinet werd bekendgemaakt. In die plannen stond op hoofdlijnen onder meer dat boeren en ondernemers de uitstoot van stikstof moesten reduceren, van 45 procent in het algemeen tot 65 procent in de buurt van kwetsbare natuur.
Ook zouden er bij beschermde natuurgebieden zones komen waarin veel minder landbouw mogelijk was en zou er een strenger maximum komen aan het aantal koeien dat boeren per hectare mogen houden. Tot de plannen die deze vrijdag gepresenteerd zouden worden, behoorde volgens bronnen een spoedwet waarin de aanpak wettelijk wordt vastgelegd en waarin meer over de grootte van de ‘bufferzones’.
Tot vrijdagochtend vroeg is er gesproken met boerenorganisaties, inclusief nachtelijke gesprekken. Dat er nu nog geen spoedwet naar de Kamer wordt gestuurd, komt volgens Van Essen omdat er nog inhoudelijke „verbeteringen” moeten worden doorgevoerd. „Dit gaat niet over het Belastingplan”, benadrukte Van Essen – waarmee de minister onderstreept dat het kabinet niet meegaat in het gecombineerde eisenpakket dat BBB, SGP en JA21 donderdag neerlegden in ruil voor rechtse steun aan het Belastingplan.
Die partijen wilden onder meer halvering van de bufferzones, maar afzwakking van het stikstofpakket is voor het kabinet onbespreekbaar. Het Planbureau voor de Leefomgeving constateerde eerder dat de huidige plannen nét voldoende zijn om de natuur zodanig te verbeteren dat overheden weer ruimschoots vergunningen kunnen verlenen voor bijvoorbeeld het bouwen van woningen, het aanleggen van wegen of het moderniseren van koeienstallen. Die vergunningverlening ligt al jaren voor een groot deel stil, sinds de Raad van State in 2019 oordeelde dat het Rijk meer moet doen om de natuur te beschermen en daarmee aan wetgeving te voldoen.
Politiek gezien zouden Pro en Volt, die voor meerderheden in beide Kamers kunnen zorgen, hún steun intrekken als het kabinet de stikstofplannen afzwakt. En dan waren er nog de felle reacties van onder meer Bouwend Nederland (voorzitter Arno Visser sprak van een ‘offer you must refuse’) en milieuorganisatie Natuur en Milieu (minder strenge plannen zouden Nederland „opnieuw in de chaos van de stikstofcrisis storten”) op de rechtse voorstellen.
Dus kregen BBB, JA21 en de SGP ‘nee’ te horen en kwamen ze vrijdagochtend teleurgesteld naar buiten na overleg met het kabinet. Dat er tóch uitstel van de stikstofplannen is, komt volgens Van Essen puur door de discussie over de inhoud van de plannen – hij wilde het géén onenigheid noemen – met ‘maatschappelijke partijen’, zoals de boeren-belangenverenigingen.
Het mag dan geen onderhandeling heten, er wordt al enkele maanden aan acht verschillende ‘tafels’ inhoudelijk gesproken met LTO en NAJK. Voor die partijen is duidelijk: wij moeten onze achterban laten zien dat praten zin heeft. De opstelling van de boerenpartijen werd deze week steeds harder. Zowel LTO als NAJK liet via De Telegraaf weten ontevreden te zijn en meer te eisen. Die onderhandelingstactiek is niet onlogisch: het kabinet kan het zich niet goed veroorloven dat deze partijen weglopen van de onderhandelingstafel. Ook al zou er dan politieke steun zijn om de stikstofplannen door te zetten, het kabinet wil er alles aan doen om enige grip te houden op de boerensector.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie