De lezersbrieven! Over plutocratisch populisme, geluk, kapitaalvlucht, meiden en meisjes, ‘dynamic taxing’, historisch schuldbesef en belazerende boeren.
Als ik naar de radio luister komt ieder uur een tot twee keer de autolobby voorbij die vraagt om bredere snelwegen. Iedere keer wordt er (sluip)reclame gemaakt voor de ANWB (verkeersinformatie). Maar wie zit te wachten op fileberichten: 99 procent van de mensen rijdt niet in deze files. Bijna iedereen beschikt over navigatie, die geeft al aan waar de files staan en geeft alternatieve routes.
Intussen wordt in onze hoofden gepland dat files een groot probleem zijn. Andere partijen maken hier gebruik van en pleiten voor nog bredere snelwegen. Deze lossen echter niks op, ze verplaatsen het ‘probleem’. Al dit asfalt kost Nederland heel veel geld dat we aan echte problemen hadden kunnen uitgeven.
Kunnen we stoppen met het vestigen van de aandacht op een ‘probleem’ dat een paar uur per dag geldt voor mensen die allang een alternatief hadden kunnen vinden?
Ellen van Schoonhoven, Bunnik
Het zal veel Nederlanders die recordprijzen betalen aan de pomp pijn doen te lezen dat Shell en andere oliemaatschappijen recordwinsten boeken. Bovendien gaan Shell en de andere bedrijven nog steeds hard de fossiele kant op.
Mijn voorstel is een vorm van ‘dynamic taxing’ in te voeren voor grote bedrijven die profiteren van de ellende in de wereld en deze bovendien vergroten (milieuschade en dergelijke). Naar analogie van ‘dynamic pricing’, door het bedrijfsleven zelf uitgevonden. De opbrengst kan gemakkelijk de prijs aan de pomp omlaag brengen, evenals andere maatschappelijk nuttige doelen dienen.
Jack Spaapen, Amsterdam
De klovendiscussie dendert voort, zonder dat er ook maar een oplossing in zicht is. Jarl van der Ploeg legde in zijn column de vinger op de zere plek, net als Jan Willem Duyvendak al eerder deed. Volgens Duyvendak is de ware kloof: de vermogensongelijkheid. De rest zijn ‘spookkloven’. Ook de kloof tussen de ‘achtergestelde’ witte en de ‘bevoorrechte’ niet-witte asielzoeker, waar het recente SCP-rapport over spreekt.
Om iets van deze ontwikkelingen te kunnen begrijpen, moeten we onze blik verleggen naar de Verenigde Staten. In Let Them Eat Tweets: How the Right Rules in an Age of Extreme Inequality komen de Amerikaanse politicologen Hacker en Pierson tot de conclusie dat de top van de Republikeinse Partij de afgelopen veertig jaar steeds conservatiever is geworden. En zich daarbij steeds meer ten dienste heeft gesteld van haar ‘plutocratische opdrachtgevers’. De 0,1 procent rijke bovenlaag die de partij financiert.
Ten einde belastingverlagingen voor deze rijken te kunnen realiseren en toch aan de macht te blijven, heeft de partijtop ervoor gekozen om naar haar kiezers toe opruiende raciale en culturele thema’s te gebruiken. Met als einddoel de vrijwel volledig witte achterban van de partij mee te krijgen in een voor hen economisch gezien nadelig beleid.
Hacker en Pierson noemen dit ‘plutocratisch populisme’. Een hybride monsterverbond tussen reactionaire plutocraten en rechts-populisten. Het zijn de twee gezichten van de door Trump gedomineerde Republikeinse Partij.
Het lijkt wel of dat plutocratisch populisme naar Nederland is overgewaaid. De belangrijkste regeringspartij van de afgelopen jaren, de VVD, is sterk naar radicaal rechts opgeschoven. Spaart vooral de 0,1 procent rijke bovenlaag.
Om de qua inkomstenbelasting zwaar belaste hardwerkende Nederlander niet van zich te vervreemden, zet ook de VVD raciale en culturele thema’s in.
De ‘problematiek’ van islamitische Nederlanders en asielzoekers leidt de aandacht af van de werkelijke oorzaken van alle problemen.
Otto Nuys, Castricum
De krant liep over van stukken over de rijken en superrijken. In het politieke debat over wat aan ‘exhibitionistische zelfverrijking’ gedaan kan en zou moeten worden, is opmerkelijk weinig aandacht voor een ongebruikelijk instrument: geluk. Er is immers wetenschappelijk bewijs dat meer dan genoeg geld niet gelukkiger maakt.
In het Volkskrantartikel ‘Geld maakt wel/niet gelukkig’ (28 maart 2015) rapporteerde Margreet Vermeulen hier al over. Meer geld maakt gelukkig zolang het bestaanszekerheid creëert. Voor een Nederlands gezin lijkt dat effect tegenwoordig sterk af te vlakken vanaf ongeveer een ton bruto gezinsinkomen per jaar. Hetzelfde geldt voor vermogen: zodra een huishouden financieel onafhankelijk is en een vermogen van ruwweg een half miljoen euro bezit, voegt extra rijkdom vooral cijfers toe, maar nog maar weinig geluk.
Waarom zien we in het debat over een eerlijkere en socialere samenleving zo weinig bovengemiddeld welvarende PRO-leden een duit in het zakje doen? Door publiekelijk uit te leggen – aan talkshowtafels – waarom zij best wat meer belasting zouden willen betalen.
Er zijn vast genoeg vermogende Nederlanders met het hart op de goede plaats. Denk bijvoorbeeld aan de voorlopers uit het morele ambitieklasje van Rutger Bregman. Dat is geen pleidooi voor socialisme, laat staan communisme, maar voor de overtuiging dat wie ruim voldoende heeft, iets meer kan bijdragen zonder daar merkbaar minder gelukkig van te worden.
Waarschijnlijk zelfs gelukkiger.
Ludo Gregoire, Leiden
In zijn column zet Sander Schimmelpenninck Jort Kelder, hoogleraar Daniel Waldenström, historicus Johan Norberg en ondergetekende weg als de ‘rijkenlobby’. Geen slecht rijtje om in te staan, maar inhoudelijk onzin.
Ik bepleit niets geks met mijn verzet tegen belasting op bezit en overdracht van vermogen. Dertien OESO-landen kennen geen erfbelasting. Waarom zou Nederland dat voorbeeld niet volgen? Ik gun adellijke families de onbelaste overdracht van hun Natuurschoonwet-landgoederen, maar gun ondernemers diezelfde bescherming voor hun familiebedrijf en burgers voor hun woning of spaargeld.
En kapitaalvlucht? Die is geen bluf. Recent onderzoek in de American Economic Review bevestigt wederom dat hogere vermogensbelastingen emigratie veroorzaken. Bloomberg berichtte over ultrarijken met een gezamenlijk vermogen van 160 miljard dollar die om fiscale redenen het Verenigd Koninkrijk verlieten. Ook de Noorse miljardair Kjell Inge Røkke vertrok naar Zwitserland. Alleen al in het jaar vóór zijn vertrek betaalde hij circa 18 miljoen euro belasting.
Je kunt het moreel afkeuren als vermogenden om fiscale redenen vertrekken. Wellicht verschillen Schimmelpenninck en ik daar niet eens zoveel over. Maar kapitaalvlucht ontkennen omdat je die afkeurt, is struisvogelpolitiek. Met gevolgen voor toekomstige investeringen, werkgelegenheid en belastinginkomsten. Wat erger is dan veel steenrijke mensen in je land hebben, is niet veel steenrijke mensen in je land hebben.
Stefan Tax, Den Haag
Meiden boven de 12 jaar zijn geen meisjes. Laten we stoppen met dat verkleinen, ook in deze krant, want jongens boven de 12 worden gewoon jongens genoemd. Taal doet er toe. Een verkleinwoord doet onbewust afbreuk aan het serieus nemen van meiden. Het enkelvoud ‘meid’ roept bij sommigen misschien weerstand op, maar dat is volgens mij een kwestie van wennen. Jongetjes en jongens, meisjes en meiden. Jongen en meid. Prima, toch? Gelijkwaardig in taal, gelijkwaardig in respect.
Ellen Windhorst, Hazerswoude
Pim de Zwart pleit terecht voor erkenning van koloniale milieuschade en Nederlandse steun aan natuurherstel. Maar zijn betoog over Indonesische natuurbranden laat de verantwoordelijkheid van opeenvolgende Indonesische regeringen te veel buiten beeld.
Koloniale landpolitiek kan doorwerken in eigendomsverhoudingen en exploitatiepatronen. Maar historische uitstoot toerekenen aan kolonisatoren verklaart niet zonder meer de huidige branden.
De uitbreiding van palmolieplantages ten koste van bos vernietigt leefgebieden en schaadt de biodiversiteit, en ontwatering van veen, onder meer voor die palmolieplantages, vergroot het brandrisico. Het Indonesische rijstbouwproject in Kalimantan uit de jaren negentig illustreert dat eveneens. Onderzoek van WRI Indonesia en Pantau Gambut documenteert tekortschietende handhaving en gebrekkig veenherstel. Dat zijn concrete ingrepen en tekortkomingen onder verantwoordelijkheid van Indonesische overheden en betrokken bedrijven.
Nederlandse verantwoordelijkheid erkennen en Indonesisch bestuur ter verantwoording roepen horen bij elkaar. Wie concessies verleent, schadelijke ontwatering toestaat of overtredingen laat voortbestaan, kan zich echter niet achter de geschiedenis verschuilen. Ook bedrijven moeten op hun handelen worden aangesproken.
Historisch schuldbesef mag het zicht op hedendaags bestuurlijk falen niet ontnemen. Nederland moet bijdragen aan herstel; de Indonesische overheid moet burgers en natuur beschermen. De koloniale erfenis mag geen alibi zijn.
Ingo Piepers, Borobudur (Indonesië)
Mijn vader was in de vorige eeuw een boekhouder die de boeren vertegenwoordigde bij een belastingcontrole. Hij zakte door de grond als de inspecteur opmerkte dat de boer volgens hem meer koeien had dan opgegeven. De boer belazerde de Belastingdienst, maar mijn vader voelde zich de dader, zo worstelde hij met zijn integriteit.
Helaas ging de ellende voor hem door na het vertrek van de inspecteur. De borrel kwam op tafel en de boer was blij dat de nog grotere hoeveelheid buiten de boekhouding gehouden koeien die hij had, onopgemerkt waren gebleven; mijn vader kreeg een compliment en vertrok daarna in zak en as. Als kinderen kregen wij dit soort horrorverhalen te horen. Het heeft mijn beeld van de boerenstand voor altijd negatief belast.
Dit alles kwam bij mij boven bij het lezen van de pogingen van minister Van Essen om de boeren uit de gevangenis te houden„ door hen op te roepen zich aan hun quota te houden die passen bij hun fosfaatrechten. Opsluiten die boel, geen getraineer meer!
Luc van Veggel, Elst
Ben ik de enige die zich afvraagt waarom het na de grootschalige en gecoördineerde sabotageactie van 15 september jl. op het Nederlandse spoor zo oorverdovend stil blijft?
Hans Wouters, Groningen
Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Het belangrijkst is dat een brief helder en duidelijk is. Wie een origineel en nog niet eerder verwoord standpunt naar voren brengt, maakt grotere kans te worden gepubliceerd. Een brief die mooi en prikkelend is geschreven, heeft ook een streepje voor. Kritiek op de Volkskrant wordt vaak gepubliceerd, op-de-man-gespeelde kritiek op personen plaatsen we liever niet.
Iedere brief wordt gelezen door een team van ervaren opinieredacteuren en krijgt een kans. En wekelijks worden ongeveer vijftig brieven geselecteerd. Over de uitslag kan helaas niet worden gecorrespondeerd. Wij zijn er trots op dat onze lezers mooie en goede brieven schrijven, waarvan we elke dag een levendige rubriek kunnen samenstellen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant