Landbouwminister Jaimi van Essen (D66) stelt de uitwerking van de stikstofplannen uit. De eerste wetten die het stikstofslot moeten doorbreken zouden vrijdag door de ministerraad gaan, maar Van Essen heeft meer tijd nodig.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Minister Van Essen voerde de afgelopen dagen koortsachtig overleg met de agrarische lobbyorganisaties LTO Nederland en het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK), waarin de spanningen hoog opliepen. ‘Ik vond de gesprekken af en toe echt wel kritisch’, aldus Van Essen.
De boerenbelangenclubs proberen een aantal ingrijpende stikstofmaatregelen van tafel te krijgen of af te zwakken, terwijl het kabinet daar niet voor openstaat. Van Essen sprak zelfs vrijdagochtend voor de ministerraad nog met de boeren in de hoop LTO en NAJK aan boord te krijgen, maar heeft naar eigen zeggen nog een paar dagen nodig om de puntjes op de i te zetten.
Voor het minderheidskabinet leidt het uitstel tot flink gezichtsverlies. D66, VVD en CDA beschouwen het stikstofvraagstuk als een van de belangrijkste vastgelopen dossiers waarvoor zo snel mogelijk een oplossing moet worden gevonden. Al sinds de uitspraak van de Raad van State in 2019 zit Nederland praktisch op slot, met ingrijpende consequenties voor de woningbouw, maar ook voor het onderhoud en de aanleg van noodzakelijke infrastructurele projecten.
Omdat in grote delen van het land geen grammetje extra stikstof in de natuur mag neerslaan, kunnen er geen vergunningen worden verstrekt. Dit tot ongenoegen van onder meer werkgeversorganisatie VNO-NCW en Bouwend Nederland.
Na halfslachtige pogingen en terugtrekkende bewegingen van voorgaande kabinetten presenteerde minister Van Essen voor de zomer een ingrijpend pakket maatregelen dat het kabinet daarna verder zou uitwerken in concrete wetten. Van een meerderheid leek hij verzekerd na steun van Pro en Volt, maar ook Van Essen lijkt de druk vanuit de agrarische sector niet te kunnen weerstaan.
Wat duidelijk is, is dat de boeren met belangrijke onderdelen van de stikstofplannen niet kunnen leven. Het kabinet wil flink ingrijpen om te zorgen voor een stikstofreductie van 42 procent in 2035. Rond natuurgebieden zal de uitstoot flink omlaag moeten, maar de boeren vinden de eisen desastreus.
Rond de meest kwetsbare natuurgebieden stelt het kabinet een zone van 1.000 meter voor waarin de uitstoot extra hard omlaag moet; voor de overige Natura 2000-gebieden is dat 500 meter. Boerenbedrijven die binnen deze zone vallen zullen hun bedrijfsvoering moeten aanpassen: minder dieren houden, meer grond verwerven zodat weidegang mogelijk is of overschakelen op natuurbeheer.
Ook met de voorgestelde koeiennorm kunnen de boerenorganisaties niet leven. Het kabinet stelt voor dat boeren vanaf 2035 maximaal 2,6 koeien per hectare mogen houden. Deze grondgebondenheidsnorm zorgt ervoor dat koeien genoeg hebben aan het gras en voer dat op eigen grond is geteeld en ook zit de boer dan niet met mestoverschotten. Het betekent wel dat veel boeren hun veestapel zullen moeten inkrimpen, omdat de aankoop van extra grond duur is.
Verder willen de boeren dat de rekenkundige ondergrens niet, zoals Van Essen wil, eind 2027 wordt ingevoerd, maar begin 2027. Met de verhoging van deze ondergrens hopen boeren sneller lucht te krijgen, maar een nieuwe ondergrens kan bij een rechter alleen standhouden als juridisch geborgd is dat het stikstofpakket dit keer echt tot reductie en een verbetering van de natuur leidt.
Van Essen hoopt volgende week op meer duidelijkheid. Het Planbureau voor de Leefomgeving maakte eerder al duidelijk dat afzwakking geen optie is. Alleen met gedwongen krimp én als alles meezit kunnen de reductiedoelen worden gehaald. Zelfs dan is het de vraag of de vergunningverlening weer op gang kan komen. Ook Pro liet eerder al weten de plannen alleen te steunen als ze niet verder worden afgezwakt.
Volgens Van Essen mogen de gesprekken met LTO en NAJK niet als onderhandelingen worden gezien en spreekt hij over eventuele aanpassingen liever in termen van verbeteringen dan van afzwakkingen. Of de boeren ook bij deze minister concessies afdwingen zal moeten blijken. ‘Ik heb er vertrouwen in dat zij de verbeteringen die ze hebben aangedragen, voldoende terugzien in de brieven die ik verstuur’, aldus Van Essen.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant