Novaja Gazeta was de krant van de vermoorde journaliste Anna Politkovskaja en voormalig hoofdredacteur Dmitri Moeratov, die in 2021 de Nobelprijs voor de Vrede ontving. Na dertig jaar komt er nu een einde aan één van de laatste onafhankelijke Russische nieuwsmedia.
‘We werden gedood.’ Met die woorden begint de verklaring van Novaja Gazeta op de website van de krant. ‘Op 9 november doen we de lichten uit in ons huis waar we al dertig jaar wonen.’
De afgelopen jaren hadden de Russische autoriteiten er al alles aan gedaan om het functioneren van de Novaja Gazeta te dwarsbomen. Eerder deze maand namen Russische veiligheidsdiensten hoofdredacteur Sergej Sokolov mee na een inval op de redactie. Volgens autoriteiten werd hij ondervraagd over zijn collega Oleg Roldugun. Deze onderzoeksjournalist, die veel schrijft over corruptie onder Russische oligarchen, werd in maart opgepakt. Hij zou volgens het Russische ministerie van Binnenlandse Zaken illegaal persoonlijke gegevens hebben gebruikt om negatief nieuws over Russische burgers naar buiten te brengen.
Al sinds de oprichting in 1993 is de kritische onderzoeksjournalistiek van de onafhankelijke krant een doorn in het oog van het Kremlin. Vóór de Russische invasie van Oekraïne in 2022 verscheen Novaja Gazeta nog meerdere keren per week op papier. De journalisten van de krant maakten naam met het onthullen van corruptieschandalen en mensenrechtenschendingen.
Dat soort verslaggeving kostte zes journalisten van de krant het leven. Een van hen was onderzoeksjournalist Anna Politkovskaja. Zij schreef onder meer over massa-executies door Russische soldaten in de tweede Tsjetsjeense oorlog. Bovendien verwierf ze bekendheid vanwege haar felle kritiek op de Russische president Vladimir Poetin. In 2006 werd Politkovskaja in de lift van haar appartementencomplex in Moskou doodgeschoten.
Het weerhield Novaja Gazeta er niet van kritiek te blijven uiten op het autoritaire regime van Poetin. Na de grote Russische invasie van Oekraïne in februari 2022, verscheen er een nummer in zowel het Russisch als in het Oekraïens. ‘Rusland bombardeert Oekraïne’ stond in grote letters op de voorpagina.
Vanaf dat moment begon Rusland steeds meer beperkingen op te leggen aan de persvrijheid in het land. Alle kritiek op de oorlog in Oekraïne en de Russische overheid is sindsdien wettelijk verboden. Op het gebruik van de woorden ‘oorlog’ en ‘invasie’ staan hoge straffen.
Voor Novaja Gazeta had de militaire censuur grote gevolgen. Nadat de redactie een waarschuwing had gekregen van de Russische mediatoezichthouder Roskomnadzor, besloot de krant tijdelijk te stoppen met publiceren. ‘We hebben geen andere keuze’, schreef toenmalig hoofdredacteur Dmitri Moeratov toen aan de lezers. Diezelfde hoofdredacteur, en medeoprichter van de krant, won in 2021 de Nobelprijs voor de Vrede vanwege zijn ‘moedige strijd’ voor de vrijheid van meningsuiting.
Ook al vertrokken in de daaropvolgende jaren veel journalisten van Novaja Gazeta naar het buitenland, samen met andere kritische Russische media, een ander deel bleef actief vanuit de redactie in Moskou. Zonder licentie voor een papieren krant moest Novaja Gazeta op zoek naar alternatieven. Wie meer dan duizend exemplaren verspreidt, moet zich in Rusland officieel registreren als medium, dus drukte de krant precies 999 exemplaren. Die waren nog maar bij één kiosk in Moskou te koop.
Om meer mensen te bereiken, publiceerde de krant online artikelen en video’s op YouTube. Vorige maand probeerden de Russische autoriteiten ook daar een stokje voor te steken: het Kremlin bestempelde het nieuwsmedium als ‘buitenlandse agent’. Die term gebruikt de Russische overheid voor mensen of organisaties die vanuit het buitenland zouden worden gefinancierd, met als doel de Russische samenleving te beïnvloeden. Sindsdien kregen bezoekers van de website van Novaja Gazeta daarom eerst die disclaimer te zien.
Onder druk van de Russische geheime diensten houdt de krant nu helemaal op met bestaan. ‘We schakelen de servers uit en we vertrekken’, schrijft de redactie. Daarmee dooft het kritische tegengeluid in Rusland nog verder uit.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant