Vorig weekend lag het presidentschap in Brazilië nog voor het grijpen, maar inmiddels verschuilt Flávio Bolsonaro zich in de VS. Het Witte Huis bemoeide zich uitgebreid met zijn vluchtroute. Hij is de zoveelste omstreden Braziliaanse figuur die wordt opgevangen door de Amerikaanse president Donald Trump.
Slechts drie dagen nadat hij tijdens de presidentsverkiezingen was verslagen door de zittende Luiz Inácio 'Lula' da Silva, landde Bolsonaro met zijn vrouw en twee dochters op de luchthaven van Miami. De radicaal-rechtse presidentskandidaat nam daarvoor een opzienbarende vluchtroute via Argentinië en Ecuador. Hij stapte in een privévliegtuig dat voor hem was geregeld door het Witte Huis.
Bolsonaro mocht Brazilië op dat moment eigenlijk niet verlaten. Vanwege een lopend corruptieonderzoek moest hij zijn paspoort inleveren bij de Braziliaanse autoriteiten. Nadat hij het land had verlaten, werd zijn paspoort meteen ongeldig verklaard.
Dat maakt Bolsonaro officieel een asielzoeker in de VS. Hij treedt daarmee in de voetsporen van een aantal andere prominente radicaal-rechtse figuren uit Brazilië die in eigen land in strafrechtelijke problemen waren gekomen, maar beweerden politiek vervolgd te worden. Op de beslissing over zijn asielaanvraag hoeft Bolsonaro niet lang te wachten: de Amerikaanse president Trump geeft hem vermoedelijk spoedig een permanente verblijfsvergunning.
Die vergunning gaf Trump eerder aan Flávio's broer Eduardo Bolsonaro, die eigenlijk in de gevangenis hoort te zitten vanwege afpersing. Daarnaast wijst de manier waarop Flávio vluchtte erop dat de Amerikanen hem actief naar de VS wilden halen. "Het was allemaal te goed georganiseerd voor een ontsnapping in het heetst van de strijd", constateert Braziliëdeskundige Sara Brandellero.
Bolsonaro en zijn gezin werden vlak over de grens in Argentinië opgehaald door een privéjet die was geregeld door een medewerker van het Witte Huis. Op X bedankte hij Trump en de "fantastische Amerikanen" voor hun gastvrijheid. In datzelfde bericht noemde Bolsonaro zichzelf de rechtmatige leider van Brazilië en verkondigde hij oppositie te gaan voeren vanuit de VS.
Volgens Amerikadeskundige Kirsten Verdel is het niet vreemd dat Bolsonaro met open armen wordt ontvangen door Trump. "Het is een drijfveer van Trump om zijn invloedssfeer in Latijns- en Midden-Amerika uit te breiden", legt ze uit. "Het uitbreiden van die invloedssfeer is het makkelijkst als je overal regimes hebt zitten die Trump steunen. Bolsonaro is daarin een politieke bondgenoot. Dat verklaart waarom hij door de VS is opgehaald: zodat hij van daaruit ongestoord oppositie kan voeren", vervolgt ze.
Er is een opvallende overeenkomst met de manier waarop zijn vader Jair Bolsonaro omging met het verlies van de verkiezingen in 2022. De voormalige president vloog ook naar de Amerikaanse staat Florida om van een afstand oppositie te voeren. Een aantal dagen later pleegden zijn aanhangers een couppoging in de hoofdstad Brasilia.
Jair Bolsonaro is inmiddels veroordeeld tot een gevangenisstraf van 27 jaar en 3 maanden voor die poging tot een staatsgreep. Brandellero acht de kans klein dat Flávio Bolsonaro iets vergelijkbaars voor elkaar krijgt. Zij ziet dat radicaal-rechts inmiddels "behoorlijk verdeeld is" in Brazilië. "Verschillende prominente figuren aan de rechterflank, zoals de gouverneur van São Paulo, hebben de verkiezingsuitslag al erkend. Ze proberen zich te hergroeperen en weer verder te gaan."
Overigens denkt Brandellero dat de Braziliaanse autoriteiten veel hebben geleerd van de couppoging in Brasilia. Veel mensen die daaraan deelnamen, zijn fors gestraft. Maar Flávio Bolsonaro zal zijn politieke invloed op het land wel blijven uitoefenen, denkt ze. Hij zal zich aansluiten bij het netwerk van zijn broer Eduardo. "Je zou kunnen stellen dat de Bolsonaro-bende in de VS samenzweert tegen het eigen land."
Dat blijkt uit eerdere pogingen van Eduardo Bolsonaro om de rechtsstaat in Brazilië dwars te zitten. Hiervoor sloeg hij de handen ineen met Paulo Figueiredo, de in Florida wonende kleinzoon van de laatste Braziliaanse dictator João Figueiredo en tevens zakenpartner van Trump. Samen lobbyden ze bij Trump om Brazilië te sanctioneren vanwege de strafrechtelijke vervolging van zijn vader. Trump deed dat vervolgens met hoge importheffingen van 50 procent.
Andere prominente figuren uit de Bolsonaro-beweging die hun toevlucht zochten in Florida zijn de conservatieve opiniemaker Allan dos Santos en de voormalige chef van de inlichtingendienst Alexandre Ramagem. Ook zij ontvluchtten het land vanwege dreigende gevangenisstraffen. Ramagem kwam bij aankomst nog terecht in een detentiecentrum van de immigratiepolitie ICE, maar is inmiddels vrij man in Miami.
Volgens Verdel is het gemak waarmee op de vlucht geslagen personen uit de Bolsonaro-beweging worden opgevangen in de VS "zo hypocriet als de pest". Trumps tweede termijn staat bekend om een streng asielbeleid, waarbij amper verblijfsvergunningen worden toegekend. "Sinds vorig jaar hebben enkel witte Zuid-Afrikanen en drie Afghanen een asielvergunning gekregen van Trump. Flávio Bolsonaro is nu in feite binnengekomen als vluchteling, dus hij geldt als uitzondering."
Brandellero is enigszins sceptisch over de vraag of Bolsonaro Trump opnieuw kan betrekken bij pogingen om Brazilië dwars te zitten. "Trump houdt niet van verliezers", wijst ze op het imago dat de gevluchte politicus inmiddels in eigen land heeft. "Er wordt volop gespeculeerd dat hij de Bolsonaro-familie niet heel lang zal steunen."
Zo wordt Bolsonaro in eigen land volop belachelijk gemaakt met memes over zijn vlucht, ook door rechtse stemmers, vertelt de Braziliëkenner. "Hij heeft veel reputatieschade opgelopen."
Source: Nu.nl algemeen