Belle Burden schreef een openhartig memoir over haar scheiding dat onverwacht uitgroeide tot een bestseller. Maar haar elitaire achtergrond ontketende ook felle reacties: ‘Ik krijg kritiek als ik er te veel over praat, en ook als ik er te weinig over praat.’
is verslaggever van Volkskrant Magazine en schrijft over cultuur en maatschappij.
Het onaangekondigde onheil doet zich al voor op de eerste pagina’s van Belle Burdens memoir Strangers. Het is maart 2020, coronatijd. New York is in lockdown en Burden en haar man James hebben besloten niet in hun appartement in Manhattan te blijven, maar met hun twee dochters van 12 en 15 jaar in quarantaine te gaan in hun tweede huis op het jetseteiland Martha’s Vineyard. De oudste zoon van 17 verblijft bij een vriend.
Op een avond wordt ze gebeld door een onbekend nummer. Ze laat het telefoontje gaan en luistert even later naar de voicemail. ‘Ik ben op zoek naar Belle’, zegt een nerveus klinkende mannenstem. ‘Het spijt me dat ik je dit moet vertellen, maar jouw man heeft een affaire met mijn vrouw.’
Burden confronteert haar man. Hij geeft toe dat hij een verhouding heeft met een veel jongere vrouw; een bankier ‘met een allitererende naam’ en twee kleine kinderen. Ze hebben elkaar via zijn werk als hedgefondsmanager leren kennen. Een van de eerste gedachten van Burden: waar haalt een vrouw met een drukke baan en twee peuters de tijd en energie vandaan om er een affaire op na te houden?
James zegt de dingen die veel mensen zeggen in zo’n situatie: ‘Ik zweer het, het had niks te betekenen. Het is voorbij. Ik hou van jou en alleen van jou. Het spijt me zo. Ik schaam me zo.’ Burden ziet op tegen de komende weken waarin ze het leven zo normaal mogelijk moet houden voor hun dochters, en ze waarschijnlijk met James via Zoom in relatietherapie moet gaan.
Maar dan staat James de volgende dag om 6 uur ’s ochtends volledig aangekleed aan haar bed en draagt hij een grote canvastas. Hij zegt: ‘Ik heb besloten dat ik wil scheiden. Ik ga weg.’ Daarna vertrekt hij naar zijn minnares in New York.
In 2023 schreef advocaat Belle Burden (57) voor het eerst over haar scheiding in de liefdesrubriek Modern Love van The New York Times. Het essay ging viral en daarna had ze de uitgevers voor het uitkiezen.
Strangers: A Memoir of Marriage kwam na de publicatie in januari direct binnen op nummer 1 van de bestsellerlijst van The New York Times, waar het boek zeven weken bleef staan. Ze schoof aan bij The Oprah Podcast. Er is een Netflix-verfilming in de maak met Gwyneth Paltrow. Het boek is intussen meer dan een miljoen keer verkocht.
Scheidingsmemoirs verschijnen bijna net zo vaak als dat er relaties stranden. Toch wist Burden een snaar te raken. Haar verhaal is dan ook het ultieme nachtmerriescenario: de partner met wie je gelukkig dacht te zijn, vertrekt van de ene op de andere dag, gaat moeiteloos door met zijn leven en lijkt zelfs opgelucht. Burden beschrijft heel precies de paniek en het verdriet die bij zo’n schok vrijkomen, en hoe de gelukkig gewaande jaren samen plots in de mist verdwijnen.
Dit najaar verschijnt Strangers in dertig verschillende talen, ook in het Nederlands. De Nederlandse vertaling is een hele eer, zegt Belle Burden via een videoverbinding vanuit haar appartement in Manhattan. Buttercup Blue Brunson Burden, een zwarte mopshond, springt op haar schoot. ‘Ik heb Nederlandse roots’; ze verwijst naar de voorouders van haar voorvader Cornelius Vanderbilt, een Amerikaan die steenrijk is geworden in de scheepsbouw en spoorwegen.
In Burdens stamboom zitten meer klinkende namen. Via moederszijde stamt ze af van Henry Morgan Tilford, een van de oprichters van Standard Oil, en John Jay, de eerste opperrechter van het Hooggerechtshof. Haar oma was mode-icoon Babe Paley en een van de highsocietyvrouwen in New York over wie Truman Capote schreef. Paleys tweede man was William Paley, de oprichter van mediabedrijf CBS.
Het boek staat vol nonchalante blijken van goede smaak en connecties. Op haar bruiloft draagt ze ‘een strakke satijnen jurk die Calvin Klein had ontworpen op verzoek van mijn moeder, want die was bevriend met hem’. Wanneer zij en James samen in hun eerste huurappartement trekken – een loft in Lower Manhattan – komt James met bijna niets; zij vult de ruimte met ‘een mahoniehouten bed, het bureau van mijn opa, de foto’s van Sally Mann van mijn vader.’ Op zoek naar een zomerhuis – ‘weg van de stad, een plek om onszelf te vinden, een investering in ons leven als gezin’ – laten ze de populaire Hamptons links liggen vanwege ‘al die competitie, al dat optutten en al dat verkeer’.
Strangers gaat niet over die illustere familiegeschiedenis en de overgeërfde rijkdom, maar ze vormen wel het decor. Burdens leefwereld is die van ingetogen luxe, tijdloze dure pakken, oud zilverwerk en de etiquetteregel dat je zwijgt als je man vreemdgaat. Zowel haar moeder Amanda Burden als haar oma Babe Paley trouwde met schuinsmarcheerders en ruimde stilletjes en stoïcijns de brokstukken op die hun mannen achterlieten.
Die traditie van gebroken huwelijken – en gezinnen – was Burden van plan te doorbreken. Ze trouwde daarom met James (niet zijn echte naam, maar hij is makkelijk te googelen), die ze had leren kennen bij het gerenommeerde advocatenkantoor waar ze beiden werkten. James was geen publiek figuur, hij was een zachtaardige en standvastige man. Drie maanden na hun eerste kus vroeg hij haar ten huwelijk.
Haarscherp beschrijft Burden de transformatie van James van beschermende echtgenoot naar een ijskoude ‘vreemde’. De avond voor zijn vertrek staat hij nog kip goudbruin te grillen op het terras. De volgende dag, als hij eenmaal in New York is aangekomen, zegt hij aan de telefoon: ‘Het voelt alsof ik een knop heb omgezet. Ik ben er klaar mee.’ En: ‘Je mag het huis en het appartement hebben. De voogdij over de kinderen mag je hebben. Ik wil het niet. Ik hoef het allemaal niet.’
Meer uitleg krijgt Burden niet. En meer uitleg zou ze ook nooit van hem krijgen.
Wat een lul, dacht ik, dat hij dit zei. Maar u uit op dit punt geen enkele woede. Was u niet boos?
‘Ik ben genoeg boos geweest, maar op dat moment was woede niet de overheersende emotie. Ik was in shock. En ik had diep verdriet. Niet alleen omdat de man van wie ik hield, op wie ik ruim twintig jaar leunde en die de vader van mijn kinderen is, ineens was vertrokken, ook omdat hij zo kil handelde.’
U werd door sommigen in uw omgeving verteld dat u ‘wel erg van streek’ was.
‘Ik werd inderdaad vrijwel meteen afgeschilderd als een hysterische vrouw. Ik zou te overstuur, te kwaad en te emotioneel zijn om mee te praten. Ik dacht: hoe kan het dat ík ineens de gevaarlijke persoon ben, terwijl híj iets krankzinnigs heeft gedaan door zijn gezin zomaar in de steek te laten?’
Wat vindt James van het boek?
‘Dat weet ik niet. Ik weet dat hij niet blij was toen het uitkwam, maar dat heeft hij nooit rechtstreeks met mij besproken. Een deel van mij had de fantasie dat het boek iets bij hem teweeg zou brengen, spijt, of in elk geval het verlangen een gesprek te voeren. Dat is niet gebeurd.
‘Ik heb critici gehad die zeiden: ‘Dit is maar één kant van het verhaal, we moeten ook zijn kant van het verhaal horen.’ Ik zou het toejuichen, want het is nu zes jaar geleden en ik ken zijn kant nog steeds niet.’
James wilde geen voogdij en kocht een appartement zonder slaapkamers voor zijn kinderen. Die harde realiteit is nu voor altijd vastgelegd. Hoe heeft u de keuze gemaakt om dit op te schrijven?
‘Er staat niets in het boek dat mijn kinderen niet hebben beleefd of geweten. Ze zijn nu een paar jaar ouder en hij spreekt regelmatig met ze af, maar neemt ze nog steeds niet mee op vakantie en ze blijven nooit slapen.
‘Het is ingewikkeld voor ze dat ik hier zo open over ben, dat ontken ik niet. Ze voelen zich beschermend tegenover hun vader. En tegelijkertijd zijn ze ook erg trots op me.
Toch denk ik dat het hen later helpt dat ik hun realiteit altijd heb erkend, in plaats van die te bedekken of te doen alsof alles normaal was. Ik zei bijvoorbeeld tegen ze: ‘Weet je waarom hij geen potten en pannen heeft? Hij is niet in staat om een thuis voor jullie te creëren. Hij houdt van jullie, maar hij kan het op dit moment gewoon niet.’ Zo leren ze om niet aan hun eigen waarnemingen te twijfelen.’
Waar ligt voor u de grens tussen het opeisen van uw eigen verhaal en een publieke afrekening?
‘Mensen die denken dat dit een wraakboek is, hebben het niet gelezen. Ik heb er juist erg op gelet om mijn ex-man met compassie te bekijken; ik wilde hem niet kwetsen. Daarom was het voor mij zo belangrijk om ook ons liefdesverhaal en onze gelukkige jaren als gezin op te schrijven.’
The New York Times heeft James om een reactie gevraagd nadat de krant u had geïnterviewd. Daarin zegt hij dat hij het oneens is met veel van uw herinneringen, ‘evenals met haar algehele onjuiste weergave van mijn relatie met mijn kinderen’.
‘Daar ben ik het niet mee eens. Ik was heel voorzichtig in wat ik over hem schreef. Ik heb benadrukt dat hij heel liefdevol en zorgzaam voor de kinderen is, maar dat hij ze niet opvoedt op de manier waarop andere ouders dat doen.’
De sandwich-scène heeft veel losgemaakt.
‘Ik weet het. Vooral jonge mensen vielen over me heen.’
In deze scène maakt Burden met trillende handen een broodje met avocado en kalkoen voor James, vlak nadat hij zijn twee dochters heeft verteld dat hij van hun moeder wil scheiden. De ene dochter gilt en rent weg; de andere zit zwijgend met haar armen over elkaar. James zegt: ‘Ik heb honger, kun je een broodje voor me maken?’
Velen vroegen zich af: waarom maakte u die boterham überhaupt?
‘De sandwich wordt vaak verkeerd begrepen. Het wordt erg zwart-wit gezien: als feminist maak je dat broodje niet, als deurmat wel. De waarheid is dat ik op dat moment niet aan hem dacht, maar aan mijn dochters die overstuur waren. Ik wilde de situatie niet verergeren door voor de ogen van mijn dochter ruzie te maken.
‘Hij had ze ook al een maand niet gezien en hij zou er maar 90 minuten zijn. Dus ik dacht: als ik dit doe, brengt hij tijd door met de meiden. Uiteindelijk bracht hij maar een klein beetje tijd met ze door en ging toen naar de kelder om naar de akte van huwelijkse voorwaarden te zoeken.’
U schrijft ook: ‘Hoe kon hij nou weggaan bij een vrouw die zulke lekkere broodjes voor hem maakte?’
‘Ik wilde echt niet dat hij bleef, maar ik wilde wél dat hij wegging met het gevoel: mijn god, wat heb ik eigenlijk opgegeven? Het hele zorgzame, prachtige leven dat we samen hebben opgebouwd. Maar weet je, ik denk niet dat hij daarmee bezig was. Hij had waarschijnlijk gewoon honger, at dat broodje op en heeft er nooit meer bij stilgestaan.’
Strangers gaat naast hartzeer ook veel over geld. Het boek werd meerdere malen een financiële thriller genoemd. Want de twee huizen die James aanvankelijk niet wilde, wilde hij later toch. En daar had hij recht op.
Op verzoek van James was daags voor de bruiloft in de huwelijkse voorwaarden vastgelegd dat alle inkomsten en het opgebouwde vermogen tijdens het huwelijk gescheiden zouden blijven. Alleen bezittingen op beide namen zouden bij een scheiding gelijk worden verdeeld.
James vergaarde miljoenen op eigen naam, waar Burden achteraf geen aanspraak op kon maken. De huizen had zij betaald met geld uit trusts van de familie, maar ze had James wél als mede-eigenaar laten registreren. ‘Dat deed ik met liefde. Het voelde als een geschenk aan hem, aan ons huwelijk’, schrijft ze.
Eenmaal getrouwd stopte Burden vrijwel meteen met werken, afgezien van pro-Deozaken voor onder anderen immigranten. James nam de leiding over de financiën. Ze schrijft: ‘Het had ook wel iets romantisch: de slimme en eerbare man, de toegewijde echtgenoot en vader, die dit deel van ons leven op zich nam.’
Uw boek wordt door echtscheidingsadvocaten en lezers omarmd als een waarschuwing voor vrouwen die hun financiële zelfstandigheid opgeven. ‘Word niet als Belle!’, zeggen jonge vrouwen op sociale media. Wat vindt u daarvan?
‘Het is soms wat hard, maar ik vind het niet erg als mijn verhaal als waarschuwing dient. Mijn doel was niet per se om gedrag van vrouwen rond geld te veranderen, maar als mijn verhaal vrouwen helpt hun financiële autonomie te herwinnen, is dat een mooie uitkomst.’
U liet de financiën aan James over omdat u dacht dat u er niet goed in was, schrijft u. Maar u bent jurist én hebt na de dood van uw vader zijn ingewikkelde schulden afgewikkeld. U kon het dus wel.
‘Klopt, ik kon het ook. Maar tijdens mijn huwelijk stelde ik gaandeweg steeds minder vragen over geld. Mijn man had alles onder controle. Op een gegeven moment richtte de financieel adviseur zich niet meer tot mij, maar alleen nog tot hem. Er werd over me heen gepraat in een taal die ik niet begreep.
‘Het was een subtiel proces, ik had steeds minder toegang tot het financiële deel van ons leven. Ik raakte ervan overtuigd: dit kan ik niet, dit is niet mijn expertise. Ik had er goeddeels vrede mee, omdat ik andere belangrijke taken op me nam. Verdeel en heers, zo zag ik het.’
De scheiding dreigde een slepende rechtszaak te worden, totdat James op het allerlaatste moment – een uur voor de eerste zitting, schrijft Burden – instemde met een schikking. Een zucht van opluchting voor de lezer.
Maar deze verhaallijn kreeg een staartje toen New Yorker-journalist Jessica Winter in de ingediende rechtbankstukken dook. Burdens financiële zekerheid zou op lange termijn nooit op het spel hebben gestaan, schrijft Winter in een artikel in mei, dankzij een eigen nettovermogen van ruim 10 miljoen dollar en belangen in meerdere trusts. Dat ze beide woningen zou kwijtraken, noemden juridische experts onrealistisch: de gezinswoning wordt vrijwel altijd toegewezen aan de primaire verzorger. Bovendien leek haar financiële afhankelijkheid mee te vallen: ze had in 2019 – een jaar voordat James haar verliet – een inkomen opgegeven van iets meer dan 800 duizend dollar.
Uiteindelijk was de schikking best royaal: Burden behield beide panden, ontving 3 miljoen dollar uit een investering van haar ex en kreeg 50 duizend dollar per maand aan alimentatie, plus volledige vergoeding van alle school- en zorgkosten.
The New York Times heropende na de publicatie van het artikel in The New Yorker de reactiesectie onder de recensie. Honderden lezers reageerden. Waarom zou de krant nog langer ‘aandacht blijven schenken aan dit soort medelijdenfeestjes van de high society?’ Het boek is ‘zonde van het papier en de pixels die er alleen maar toe dienen een cultuur te versterken die toch al de verering van vergaarde rijkdom en gouden toiletten aanbidt.’ Maar ook: ‘Doet je verdriet er alleen toe als je ook je geld bent kwijtgeraakt?’
Had u deze specifieke kritiek op uw financiële positie voorzien, of overviel het u?
‘The New Yorker is een van mijn favoriete tijdschriften, maar ik vond dat artikel erg misleidend. Winter gebruikte bijvoorbeeld cijfers uit 1999 die nu niet meer relevant zijn. Maar ik heb geleerd niet in een gedetailleerde verdediging te treden.
‘Wie het boek goed leest, ziet dat ik me er heel erg van bewust ben dat ik niet berooid ga achterblijven. Ik ben er ook duidelijk over dat ik bang was voor de financiële gevolgen van mijn echtscheiding. En daar sta ik achter.’
Kon u midden in de scheiding het verschil nog wel zien tussen existentiële financiële nood en de angst om uw levensstandaard te verliezen?
‘Ik wist dat ik kon doen wat nodig was. Ik kon mijn huizen verkopen, ik kon James afbetalen. Ik zou er wel uit zijn gekomen. Maar als moeder was het idee behoorlijk afschuwelijk dat ik mijn kinderen moest ontwortelen terwijl ze al te maken hadden gehad met hun vader die bij hen weg was gelopen.
‘Als James had doorgezet, zou het een heel ander financieel beeld voor mij zijn geweest. Dat was echt zo. Ik zou oké zijn geweest, maar het zou wel een heel ander leven zijn geweest.’
Vindt u dat de discussie over ‘rijkemensenproblemen’ afbreuk heeft gedaan aan de essentie van uw boek?
‘Vanuit mijn perspectief niet, omdat ik dagelijks reacties van lezers krijg. Het verdriet van een huwelijk dat zo abrupt eindigt is een universele emotie die losstaat van klasse. Het boek staat nog steeds op de bestsellerlijsten in de VS. En dat is geen opschepperij. Het laat zien dat het mensen blijft bereiken.’
U geeft een inkijkje in een bevoorrechte wereld. Verklaart dat mede het succes?
‘Mensen lezen het boek om verschillende redenen. Sommigen omdat ze gescheiden zijn, anderen omdat ze van memoires houden. En ja, er zullen ook mensen zijn die het boek oppakken vanwege de wereld van oud geld of omdat ze van mijn grootmoeder hielden en in haar geïnteresseerd waren.
‘Dat privilege is soms lastig te hanteren. Ik krijg kritiek als ik er te veel over praat, en ook als ik er te weinig over praat. Ik moet het nemen zoals het is, want dit is nu eenmaal mijn leven. Ik wilde niet doen alsof; ik heb andere memoires gelezen waarin auteurs verzwijgen dat ze een nanny of een tweede huis hebben, en dat voelt oneerlijk. Ik wilde eerlijk zijn over waar ik vandaan kom, en wie mijn familie is. Hopelijk kom ik niet zo wereldvreemd over dat ik me niet realiseer hoe stuitend sommige details kunnen zijn. Ik ben ook een immigratieadvocaat, ik ben me elke dag bewust van mijn privilege.’
In het boek beschrijft u hoe de vrouwen in uw familie ontrouw in stilte verdroegen. Welke drempel moest u over om die traditie te doorbreken?
‘Dat ging instinctief. Vanaf het moment dat mijn ex voorstelde om naar de buitenwereld te beweren dat de scheiding in goed overleg ging, wist ik dat ik daaraan niet mee wilde doen.
‘In die periode voelde mijn grootmoeder heel dichtbij; ik droomde veel over haar. Toen zij stierf, had ze een gebroken hart door de jarenlange ontrouw van haar man. Mijn moeder overkwam hetzelfde.
‘Generatie op generatie hebben vrouwen in mijn omgeving geleerd zich gracieus op te stellen, en dat betekende: je vertelt niets aan je vrienden of kinderen. Boven alles bescherm je je man en zijn reputatie.
‘Ik dacht: mijn enige kans om iets te doen aan dit patroon is om erover te praten en erover te schrijven. Ik wilde schoon schip maken voor mijn kinderen.’
Aan het einde erkent u dat u nooit antwoord zult krijgen op essentiële vragen: hoelang de affaire duurde of wat zijn werkelijke motief was. Hoe heeft u vrede gesloten met het gebrek aan closure?
‘Als je boek in de VS uitkomt, hoop je als nieuwe schrijver dat een van de grote boekenclubs het oppakt. Reese Witherspoon, Oprah, Jenna Bush Hager, Good Morning America: ze wezen me allemaal af. Sommigen waren bang dat lezers onbevredigd zouden zijn door het gebrek aan antwoord of een verklaring van hem.
‘Uiteindelijk denk ik dat mensen zich juist hebben herkend in het open einde. In het leven krijg je vaak geen antwoorden. Als een huwelijk of relatie eindigt, moet je zelf een beetje uitvogelen hoe je doorgaat. Je moet zelf vrede zien te sluiten met het niet-weten.’
Bent u aan het daten?
‘Nee. Ik heb mezelf nauwelijks op de markt begeven de afgelopen zes jaar. Het is niet dat ik niet wil. Maar ik heb andere dingen gehad om me op te focussen, zoals mijn kinderen en het boek. En ik geniet er echt van om nu de leiding over mijn leven te hebben.’
Misschien mist u het niet?
‘Ik geloof in de liefde, dus ik wil heel graag dat die een deel van mijn leven wordt. Ik mis die intimiteit. Als vrienden me willen voorstellen aan een man die zij leuk vinden, zal ik gaan.’
En ooit weer trouwen?
‘Denk het niet. Of nou ja, wie weet. Hoe dan ook zou ik nooit meer mijn financiën met die van een ander samenvoegen.’
6 mei 1969 Geboren in New York.
1991 Bachelor of Arts behaald aan Harvard.
1995 Afgestudeerd aan NYU School of Law.
1996-1999 Bedrijfsjurist bij advocatenkantoor Davis Polk & Wardwell.
2003-heden Advocaat gespecialiseerd in immigratiezaken.
2023 Modern Love-essay Was I Married to a Stranger? in The New York Times.
2024 Kritisch essay in The New York Times over de Netflix-serie Feud, waarin Burdens oma Babe Paley wordt gespeeld door Naomi Watts.
2026 Boek Strangers: Het verhaal van een huwelijk verschijnt op 3 november bij Xander Uitgevers.
Belle Burden woont met haar drie kinderen in New York.
Dit is een artikel uit Volkskrant Magazine. Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant