In Polen is in de nacht vrijdag op zaterdag politieke onrust ontstaan over de schorsing van de voorzitter van het Grondwettelijk Hof. De regering van premier Donald Tusk en president Karol Nawrocki, een bondgenoot van het radicaal-rechtse PiS, stonden daarbij recht tegenover elkaar.
Het incident draait om de positie van Bogdan Swieczkowski, de voorzitter van het Poolse Grondwettelijk Hof. Hij werd benoemd door de vorige regering, die werd geleid door het conservatieve en nationalistische PiS. Die partij trok tussen 2015 en 2023 aan de touwtjes, waarna voormalig EU-prominent en liberaal Donald Tusk de macht overnam.
Tusk nam zich voor om na zijn aantreden in 2023 een einde te maken aan de enorme macht van PiS, die diep was verankerd in de media en rechtsstaat. In zijn pogingen de PiS-invloed ongedaan te maken, botst hij regelmatig met president Karol Nawrocki, die in 2025 met steun van PiS tot president werd gekozen. De president heeft in Polen veel macht bij het blokkeren van wetgeving.
Swieczkowski was onder de PiS-regering onderminister van Justitie en is sinds december 2024 voorzitter van het Grondwettelijk Hof. Hij verzette zich tegen hervormingen van de regering-Tusk door rechters die door de huidige parlementaire meerderheid waren benoemd niet tot hun functie toe te laten.
Met zijn schorsing lijkt de regering die impasse te willen doorbreken, maar volgens Poolse media leidde dat vrijdagavond tot onrust bij het gerechtsgebouw. Aanhangers van PiS - onder wie parlementariërs - verzamelden zich bij het hof, waarna agenten bekogeld werden en de oproerpolitie ter plaatse moest komen. Verschillende prominenten van de radicaal-rechtse partij spraken van een "staatsgreep".
De ontwikkelingen waren voor Nawrocki aanleiding om zijn buitenlandse reis naar Senegal af te breken. "Op een moment als dit moet de president in Polen zijn. Ik annuleer mijn vlucht naar Senegal. Ik keer terug", schreef hij op X. Volgens Poolse media gaf hij zijn piloten opdracht om rechtsomkeert te maken.
Nawrocki voegde zich later bij de demonstranten bij het Constitutioneel Hof. Daar probeerde hij zich met geduw en getrek een weg door de menigte te banen. Op beelden op X is te zien hoe hij in een soort worsteling raakt met beveiligingspersoneel en andere rechters om bij het gebouw te komen. De president bleef tot 5.00 uur in het gebouw, waarna hij weer vertrok en opriep tot een spoedoverleg over de patstelling.
Tusk verdedigt het besluit tot schorsing van Swieczkowski op X. "Na jaren van wetteloosheid onder PiS is dit proces moeilijk, bij vlagen zelfs pijnlijk, en vereist het daadkrachtig optreden. Er is geen andere weg."
De politieke crisis bij het Grondwettelijk Hof is een voorafschaduwing van de Poolse parlementsverkiezingen die over ongeveer een jaar zullen plaatsvinden. De belangrijkste vraag bij die verkiezingen is of Polen het in 2023 ingeslagen pro-Europese pad blijft bewandelen, of terugkeert naar het tijdperk-PiS.
Source: Nu.nl algemeen