is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Een panter die zijn vertrouwde verzorger aanvalt, een tijger die een bezoeker doodbijt: kennen roofdieren empathie?
Mijn dochter was een jaar of 7 toen ze in de huiskamer om mijn hals hing en Gijs zag drentelen, met de sierlijke krulstaart omhoog. ‘Pap, zou Gijs van zichzelf weten dat-ie een poes is?’, mijmerde het vroegwijze kind. Het antwoord weet ik nog altijd niet.
De wereldvermaarde primatoloog Frans de Waal ontmoette eens een jongetje dat hem vroeg: ‘Weten dieren dat wij mensen zijn?’ De Waal wist het antwoord wel, zo begint zijn afgelopen week postuum verschenen boek Mijn geestverwanten (uitgeverij Atlas Contact): ‘Nee, dat weten ze niet.’ Omdat onderscheid tussen mensen en andere diersoorten nauwelijks bestaat. ‘Dieren beschouwen onze soort misschien wel als machtig en gevaarlijk, maar op grond van wat ze zien, horen of ruiken hebben ze geen reden om te denken dat wij een aparte categorie wezens zijn’, schreef De Waal. De bioloog benadrukte als eerste wetenschapper niet de verschillen, maar juist de overeenkomsten tussen mensen en dieren, zoals bij empathie of altruïsme.
Graag had ik ergens in het respectabele oeuvre van De Waal gelezen hoe wij mensen het gedrag moeten interpreteren van katachtigen, zoals de twee die afgelopen weken betrokken waren bij ernstige incidenten.
Op internet circuleren nog de schokkende beelden van de 23-jarige William Chapman, die enkele weken geleden onder het oog van bezoekers in het tijgerverblijf van het Britse Yorkshire Wildlife Park was gesprongen en ter plekke werd aangevallen door de zeldzame amoertijger Altai. Chapman, die aan zware medicatie zat wegens psychische problemen, overleefde de worsteling niet.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Niet minder schokkend is de dood van de zeer ervaren dierenverzorger die afgelopen week in Beekse Bergen werd aangevallen door een Perzische mannetjespanter die zij al acht jaar verzorgde. Hoe dat kon gebeuren, wordt nog onderzocht. Een procedurele fout rond het sluiten van hekken en poorten lijkt de logische verklaring, maar dat is speculeren.
Beekse Bergen heeft onder het overlijdensbericht de mogelijkheid tot reageren uitgeschakeld. ‘Uit respect voor iedereen die door dit verlies is geraakt’, meldt het dierenpark. Maar vermoedelijk toch minstens evenzeer om voorspelbare controverse te vermijden over het houden van dieren in gevangenschap.
Wist de panter dat zij een mens was? Het blijft mysterieus. Elke kattenhouder weet hoe poeslief Minoes of Gijs kopjes komt geven aan hun verzorger. We zien er maar al te graag wederzijdse liefde in, al gaat die deels door de maag. Waarom zou een panter die al acht jaar zijn natje en droogje op een dienblad krijgt opgediend door een vertrouwde verzorger niet ook een genegenheid of empathie ontwikkelen, al gaat ook die liefde door de maag?
Bij incidenten als deze blijkt steeds weer hoe snel het wilde dier bezit neemt van het wezen dat we zo graag vermenselijken.
Dat wilde dieren geen doetjes zijn, bleek al vaker. Zoals in 2018, toen – opnieuw in de Beekse Bergen – Franse toeristen met een baby op de arm uit de auto stapten om de jachtluipaarden te filmen. Tot tweemaal toe zelfs. Die tweede keer werden zij onmiddellijk omsingeld en konden nog maar net op tijd in de auto springen.
De gangbare verklaring luidt dat wilde dieren auto’s niet als bedreiging zien, maar zodra er een menselijke gestalte uit stapt, springen automatisch oude instincten aan en schakelt het roofdier over op zijn diepste zelf. Het zijn net mensen, maar op beslissende momenten wilde dieren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant