Midterms VS Intimidatie bij de stembus, fraude bij het tellen van de stemmen en het verhinderen van de installatie van volksvertegenwoordigers – Amerikanen houden hun hart vast voor wat er kan gebeuren bij de midterm-verkiezingen van dinsdag. „Ik dacht dat de ziekte die in ons systeem was geslopen weer genezen zou zijn.”
Een stembus wordt uitgeladen in Bristol, Pennsylvania op 13 oktober.
Het gedonder is al begonnen. Sterker nog, het is al maanden aan de gang en jaren voorbereid. Daags voor de Congresverkiezingen is de Democratische kandidaat-senator in Alaska onderwerp van strafrechtelijk onderzoek voor een – hoe manipulatief ook – legale politieke truc. Het ministerie van Justitie heeft geprobeerd bij voorbaat te voorkomen dat in Californië alle stemmen worden geteld. De Republikeinse geesten zijn rijp gemaakt voor het verzinsel dat verkiezingen die zij verliezen per definitie oneerlijk zijn verlopen. Als gevolg daarvan hebben ook steeds minder Democraten er nog vertrouwen in dat hun stem meetelt.
De uitkomst van de Amerikaanse Congresverkiezingen, aanstaande dinsdag, is ongewis. Spoelt er een Democratische ‘blauwe golf’ over het land of blijft de Republikeinen deze midterms een afstraffing bespaard? De meerderheden in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat, de machtsbalans in Washington, staan op het spel. Net als de weerbaarheid en geloofwaardigheid van de Amerikaanse volksvertegenwoordiging en het gedecentraliseerde kiesstelsel, zegt hoogleraar constitutioneel recht Ned Foley. „We moeten ons niet alleen zorgen maken over deze verkiezingen, maar ook over het structurele publieke vertrouwen in en de houdbaarheid van onze democratie.”
Want een ding staat vast: president Donald Trump, zijn bewindslieden, juristen en andere politieke medestanders zullen een voor hun partij slechte uitslag op allerlei manieren ondermijnen. Met gedoe bij stemlokalen op verkiezingsdag en tijdens het tellen van de stemmen. Met een scala aan rechtszaken en mogelijk zelfs het niet-installeren van Democratische Congresleden. De grootste vrees is nieuw geweld door zijn aanhangers, zoals de Capitoolbestorming op 6 januari 2021.
„Ik ga niet uit van geweld, zeker niet”, zegt Foley. „Maar we moeten niets uitsluiten.” Zowel Trumps ‘verkiezingsontkenners’ als de waarborgers van vrije en eerlijke verkiezingen zijn beter voorbereid dan toen Trump zes jaar geleden betwistte dat Joe Biden hem in de presidentsverkiezingen had verslagen.
Zijn eigen vertrouwen, zo zegt de hoogleraar die in de VS wordt gezien als een van de voornaamste kiesrechtexperts, „is nog vrij hoog”. Zowel in alle professionals en vrijwilligers die in kieslokalen door het hele land proberen de verkiezingen in goede banen te leiden, als in de federale rechters die „waarborgen dat de regels worden nageleefd en de uitkomst correct is”.
De bepalende factor zal zijn hoe close de verkiezingsuitslag is, volgens Foley. „Mochten de Democraten op veel cruciale plekken winnen, dan zal vrijwel elke poging om dat aan te vechten belachelijk overkomen. Dan hoeven we weinig aandacht te besteden aan de futiele rechtszaken. Maar mocht de uitslag verrassend nipt zijn, waarbij enkele zetels het verschil kunnen maken, dan zal Trump al het mogelijke doen.”
Foley maakt zich het meeste zorgen over Texas. Hij heeft het doemscenario helemaal uitgedacht: nadat in andere staten alle stemmen geteld zijn, hangt de meerderheid in de Senaat op die ene zetel, de strijd tussen de Republikein Ken Paxton en de Democraat James Talarico. En de uitslag is net zo onzeker als die in Minnesota in 2008, toen het ruim een half jaar duurde voordat er een (Democratische) winnaar kon worden uitgeroepen.
Texas heeft, zegt Foley, een notoir corrupte geschiedenis. „Senatoren worden pas sinds 1913 verkozen en je hoeft niet zover terug te gaan in de geschiedenis om te weten dat uitslagen juist in Texas oneerlijk waren. Het is ook nu geen goed geleide staat en dat maakt dat ik daar meer ongerustheid over voel dan wanneer het in Ohio, Alaska of Michigan een dubbeltje op zijn kant is.” De meeste stemmen voor Talarico hoeven niet te betekenen dat hij op 3 januari 2027 ook als senator geïnstalleerd wordt. Republikeinse county’s, staatsbestuurders en zittende senatoren moeten zijn verkiezing bekrachtigen.
Bij een krappe Democratische winst voor het Huis kan Mike Johnson, de huidige Huisvoorzitter en in 2020 een van de juristen die namens Trump deed alsof de presidentsverkiezingen frauduleus waren verlopen, een partijdige ambtenaar aanwijzen die de installatie van een Democratische meerderheid traineert. Zo zijn er legio kwetsbaarheden in het Amerikaanse systeem om uit te buiten.
Foley maakt zich de minste zorgen over intimidatie aan de stembus. Zelfs als de immigratiedienst ICE of de FBI daar zou patrouilleren, hebben kiezers in de meeste staten de kans gehad om per post of vroegtijdig hun stem uit te brengen.
Iets van zenuwen heeft hij rond het tellen van de stemmen, wat in sommige staten en districten valt onder de verantwoordelijkheid van mensen wier loyaliteit aan Trump groter lijkt dan aan de democratie. Maar hij gelooft dat rechters, inclusief het conservatieve Hooggerechtshof waar claims over verkiezingsfraude uiteindelijk zouden terechtkomen, juist zullen handelen.
Toch is Foley onaangenaam verrast door de rechtszaken die nu al zijn aangespannen. In Alaska wil Trumps minister van Justitie, Todd Blance, de uitslag aanvechten zodra de Democraat Mary Peltola de senaatszetel wint van zittend Republikein Dan Sullivan. Deze week werd door journalistiek onderzoekswerk van The New York Times bevestigd dat de Democraten een andere Dan Sullivan op het stembiljet actief gerekruteerd hebben om verwarring te zaaien. Een foefje dat in de geschiedenis vaker is gebruikt en dat het Hooggerechtshof van Alaska recent als legaal heeft bestempeld, ook als dit bedoeld is om kiezers te „verwarren en misleiden”.
Deze claim bewijst dat Blance verder voor Trump door het vuur wil gaan dan Bill Barr, zijn justitieminister in 2020. Van Mike Johnson hoeft niet verwacht te worden dat hij tegen Trump opstaat zoals vicepresident Mike Pence tijdens de Capitoolbestorming deed. Trumps pogingen om via decreten en wetgeving de verkiezingen te nationaliseren zijn mislukt, maar de mensen aan de knoppen luisteren steeds meer naar hem.
Na de Capitoolbestorming, zegt Foley, dacht hij dat „de ziekte die in ons systeem was geslopen inmiddels weer genezen zou zijn”. Zes jaar later moet hij vaststellen dat dat misschien nog maar het begin was van de aanslag op de Amerikaanse democratie. „Als wantrouwen en ondermijning voortduren, tijdens deze verkiezingen en daarna, wordt ons systeem uiteindelijk onhoudbaar.”
Vanaf dinsdag zal blijken hoever Trump en andere Republikeinen gaan om de uitslag te vervalsen. Als de nederlaag verpletterend is, zullen partijgenoten zich wellicht van de president distantiëren. Zij willen aan het eind van Trumps presidentschap over twee jaar nog politiek relevant zijn. Ook Trump zelf kan besluiten dat het aanvechten van het verlies van bijvoorbeeld Paxton zijn nalatenschap niet waard is.
Foley: „Ik ben een verkiezingsiemand, geen psycholoog, maar uiteindelijk staat Trumps ego hier minder op het spel dan in 2020. Hij kan ook zeggen: ik stond niet op het stembiljet, dus deze nederlaag is niet mijn schuld.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie