Zondag wordt de marathon van New York gelopen, maar de sport staat er momenteel niet zo goed op. De wereldkampioen is geschorst, het wereldrecord besmet: vooral bij de vrouwen wordt de marathon de laatste jaren geconfronteerd met vals spel door grote namen.
is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft vooral over schaatsen, atletiek en roeien.
Doping is een veenbrand die nooit helemaal uitdooft, maar bij de marathonvrouwen slaan de vlammen nu wel heel hoog uit. Wereldrecordhouder Ruth Chepngetich zit een schorsing van drie jaar uit en vorige week werd bekend dat Peres Jepchirchir, oud-olympisch en regerend wereldkampioen, op epo is betrapt. Ze kreeg een voorlopige schorsing opgelegd.
Chagrijnig is Benson Kipruto erover, zo liet hij een paar dagen voor de marathon van New York weten. Hij was vorig jaar de beste in Manhattan, en won eerder in zijn carrière al in Boston en Chicago. En hij is een Keniaan, net als Jepchirchir en Chepngetich.
‘Het is zo beschamend’, zei hij tegen persbureau Reuters. ‘Iemand zoals zij (Jepchirchir, red.), zo’n bekende loper, kan niet alleen de naam van Keniaanse atleten bezoedelen, maar van lopers uit de hele wereld. Mensen die ons zien rennen zullen misschien zeggen: nee, deze atleten zijn niet te vertrouwen.’
De 33-jarige Jepchirchir geldt als een van de belangrijkste marathonlopers van haar generatie. In 2021 pakte ze de olympische marathontitel, een paar maanden later stak ze haar armen in de lucht in New York. Ze is de enige olympisch kampioene die in hetzelfde seizoen de bekendste marathon ter wereld op haar naam schreef.
In de jaren erna boekte Jepchirchir meer aansprekende zeges, in Boston (2022) en Londen (2023 en 2024). Bij haar tweede zege in de Britse hoofdstad scherpte ze bovendien een van de twee wereldrecords voor vrouwen aan: met 2.16.16 was ze in een wedstrijd zonder mannelijke gangmakers sneller dan een vrouw ooit was geweest. In de twee daaropvolgende edities dook de Ethiopische Tigst Assefa daaronder en bracht zij dat wereldrecord uiteindelijk op 2.15.41.
Het andere wereldrecord bij de vrouwen, waarbij wél gebruik werd gemaakt van hazen, is een stuk scherper: 2.09.56. Die tijd van Chepngetich, gelopen bij de marathon van Chicago in 2024, is er een waar de atletiekwereld niet erg blij mee is.
Een paar maanden nadat Chepngetich het oude wereldrecord met bijna twee minuten had verbroken en zichzelf met vijf minuten had verbeterd, werd de Keniaanse betrapt op hydrochloorthiazide, een maskeringsmiddel.
Ze bekende schuld en kreeg een schorsing van drie jaar opgelegd, maar haar record bleef staan. ‘Onbevredigend’, noemde Brett Clothier die uitkomst onlangs in The Guardian. De Australiër is het hoofd van de Athletics Integrity Unit (AIU), de door de wereldatletiekbond opgerichte organisatie die tegen doping en andere onethische kwesties strijdt.
‘De mondiale antidopingregels zijn vrij duidelijk over de rechten die sporters hebben als ze schuldig zijn bevonden aan dopinggebruik’, stelde Clothier met enige spijt vast. Om haar tijden met terugwerkende kracht te kunnen schrappen, moet onomstotelijk zijn bewezen dat Chepngetich bij haar wereldrecord valsspeelde, en dat bewijs is er niet.
Het is niets nieuws, zo’n besmet wereldrecord. Het wemelt ervan in de atletiek, of het nu om werpnummers gaat of om looponderdelen. Er staan nog steeds genoeg records uit de jaren zeventig en tachtig, de hoogtijdagen van het dopingbedrog: van de tijden van de Amerikaanse Florence Griffith-Joyner op de 100 en 200 meter in 1988 tot het discusrecord van Gabriele Reinsch uit de DDR, uit hetzelfde jaar.
Atleten hebben in de decennia die volgden leren leven met de wetenschap dat zij daar in ‘schone’ staat niet snel aan zullen komen. Maar het chagrijn daarover is minder groot dan over de plotselinge wondertijd van Chepngetich.
En het telt op bij die andere dopingzaken. Niet alleen Jepchirchir werd gepakt, hetzelfde gold voor de man die in 2021 naast haar gehuldigd werd als winnaar: Albert Korir. Ook hij had epo gebruikt; hij kreeg begin dit jaar een schorsing van vijf jaar opgelegd.
Korir, Jepchirchir en Chepngetich komen allemaal uit Kenia. Doping is in dat land, waar een hardloopcarrière voor velen een weg uit de armoede biedt, een groot en telkens terugkerend probleem. Witold Banka, het hoofd van het mondiale antidopingagentschap Wada, was dit jaar nog kritisch tijdens een bezoek aan het land, dat in 2029 de WK mag organiseren. Kenia moest volgens de Pool ‘schoon zijn om geloofwaardig te zijn’, en hij pleitte voor een sterkere cultuur van schone sport.
Maar er zijn ook al stappen gezet: sinds 2022 is de dopingcontrole er flink opgevoerd. En met meer controles zullen er ook meer valsspelers worden gepakt. ‘De cijfers die we in Kenia zien, zijn vooral het resultaat van een veel grotere testpool. Het is een stap in de goede richting’, zei Phyllis Nduta Mwangi, jurist bij het Keniaanse antidopingagentschap, eerder dit jaar tegen de Volkskrant.
En doping is natuurlijk geen puur Keniaans probleem; valsspelen is verleidelijk voor veel meer mensen. Vorige week kreeg de Ethiopische Ruti Aga, derde in New York in 2019, een schorsing van zes jaar opgelegd, omdat ze een doktersattest had vervalst om onder een schorsing voor het gebruik van methylprednisolon – een corticosteroïde – uit te komen.
Inmiddels lijkt de strijd tegen dopingzondaars zich te verbreden en is het niet langer alleen het terrein van bonden en waakhonden. Neem Sabastian Sawe, de man die als eerste een reguliere marathon in minder dan twee uur volbracht. Vorig jaar noemde de Keniaan in The Guardian doping ‘een gezwel’. En om te voorkomen dat atletiekfans zijn prestaties in twijfel zouden trekken, kwam hij zelf in actie.
Nog voor Sawe zijn wereldrecord liep, maakte zijn geldschieter Adidas op zijn verzoek 50 duizend euro vrij om hem extra te laten testen. En dat ging niet op afspraak; de tests werden door de AIU uitgevoerd zoals de organisatie dat altijd doet: onaangekondigd.
Sawe’s manager laat zijn sporters bovendien een contract ondertekenen waarin staat dat zij de financiële consequenties dragen als ze op doping worden betrapt.
Meer testen, dat is ook de oplossing die Kipruto donderdag aandroeg. En daar wil hij best de financiële gevolgen voor dragen.
‘Ik kom hier voor de marathon van New York en daar krijg ik geld voor. Maar wat mij betreft snijden ze in mijn startgeld en sturen ze dat deel naar de AIU om mij bijvoorbeeld drie maanden lang vaker te testen, om er zeker van te zijn dat ik schoon ben.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant