Van magnesiumolie tot warm douchen: het wemelt op sociale media van de tips voor een goede nachtrust. Wat zijn die adviezen waard?
‘I can fix that’, fluistert de populaire influencer Sidandlisten tegen TikTok-gebruikers die maar niet in slaap kunnen vallen. In een video met bijna een half miljoen likes raadt ze bijvoorbeeld aan om de ogen te sluiten en ze in rap tempo van links naar rechts te bewegen. Of om de benen even omhoog te houden tegen de muur. Wie fan is van skincare, kan volgens haar ook magnesiumolie op de benen smeren.
Het internet zit vol met zulke slaapadviezen. Niet gek, want er is een groot publiek voor: vorig jaar meldde het RIVM dat ruim een op de vier Nederlanders ouder dan 12 jaar kampt met slaapproblemen.
Influencers zoals Sidandlisten trekken miljoenen kijkers met de belofte van snelle oplossingen. ‘Mensen met slaapproblemen zijn vaak radeloos, ik snap de hoop dat een ‘quick fix’ het verschil maakt’, zegt Ingrid Verbeek, somnoloog bij centrum voor slaapgeneeskunde Kempenhaeghe en auteur van het boek Rustig slapen (2024).
In dat boek geeft Verbeek juist langetermijnoplossingen, zoals een vast slaapritme en oefeningen om nachtelijk gepieker te voorkomen. Maar voor wie ’s nachts wakker ligt, en misschien alle bekende adviezen al heeft gevolgd, kunnen snelle oplossingen van sociale media toch verleidelijk worden.
Wat voor trucs verspreiden de slaapinfluencers zoal, en hoe (on-)verstandig zijn ze?
Naast Sidandlisten promoten ook dokters magnesiumolie, zoals de Amerikaanse plastisch chirurg Daniel Barrett. In een TikTok-video smeert hij in dokterspak het spul op zijn voeten en ligt twintig minuten later zogenaamd te slapen. Bij de video staat een link naar tientallen andere influencers die het product ook aanbevelen.
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Het idee van magnesiumolie is dat de huid het snel zou opnemen, waardoor de spieren binnen een paar minuten ontspannen. Daarnaast zou magnesium ook het zenuwstelsel kalmeren en slaaphormonen helpen aanmaken, zeggen de influencers.
‘Magnesium wordt juist slecht opgenomen door de huid’, zegt slaapexpert Merijn van de Laar, gepromoveerd aan de Universiteit Maastricht. ‘De werking van magnesium bij slaapproblemen is sowieso nog onvoldoende bewezen, ook als je pillen slikt.’
Jaap Lancee, slaaponderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam, nuanceert: ‘Magnesiumolie werkt niet, maar het ritueel van de benen ermee inmasseren kan wel rustgevend zijn. Dit kan dan natuurlijk net zo goed met een andere olie.’
De Amerikaanse dokter-influencer DoctorSood raadt aan om bij slaapproblemen warm te douchen. Dit verwijdt de bloedvaten in de huid, beweert hij, waardoor het lichaam gemakkelijker warmte kan afgeven. Direct na het douchen zou het lichaam hierdoor afkoelen, wat naar het brein signaleert dat het tijd is om te slapen.
Daar zit een kern van waarheid in, zegt Van de Laar, maar het afkoelen heeft tijd nodig. ‘Onderzoek laat vooral gunstige effecten zien als je ongeveer een tot twee uur voor het slapengaan warm doucht.’
Eenmaal terug in bed raadt Lancee aan om de handen en voeten warm te houden. ‘Dit houdt de juiste temperatuur in stand. Warme voeten blijken sowieso te helpen bij het inslapen.’
De remslaap, een cruciale slaapfase waarin de ogen druk bewegen, kun je ook simuleren volgens influencers. Dit zou het brein ‘hacken’ om snel in slaap te vallen. Hoe het werkt: sluit de ogen en beweeg ze op allerlei manieren heen en weer.
Ook slaapgoeroe Andrew Huberman pleit voor de truc. Als gast bij The Tonight Show laat hij presentator Jimmy Fallon het proberen, waarna die overdreven snurkgeluiden maakt.
‘Huberman koppelt de oefening aan remslaap en allerlei andere breinprocessen, maar daar is niet genoeg bewijs voor’, reageert Van de Laar. ‘De bezigheid kan wel je werkgeheugen belasten, wat mogelijk afleidt van nachtelijk gepieker.’
Een andere slaaptip die vaak langskomt op Instagram en TikTok is om de benen een paar minuten omhoog te houden tegen de muur. ‘Er is een onderzoek gedaan naar een yogaroutine waarvan deze houding onderdeel was. De hele routine verbeterde de slaapkwaliteit, maar het is onduidelijk wat deze specifieke houding eraan bijdroeg.’
‘Veel van dit soort slaaptrucs hebben weinig wetenschappelijke basis, maar er kan altijd sprake zijn van een placebo-effect’, zegt Van de Laar. ‘Als je denkt dat iets werkt, ga je ontspannen.
‘Wat wél aantoonbaar helpt, is om uit bed te stappen als je langer dan een half uur wakker hebt gelegen en merkt dat je onrustig wordt’, vervolgt hij. ‘Zo voorkom je dat je het bed gaat associëren met gespannen wakker liggen. Terwijl je eruit bent, kun je bijvoorbeeld in een andere ruimte bij gedimd licht iets ontspannends doen tot je weer slaperig wordt.
‘Als zo’n truc van het internet voor je werkt, is dat prima. Maar wees er vooral niet te veel mee bezig. Slapen is niks doen, zeggen wij experts ook vaak.’ Bovendien, zegt hij, is wakker liggen geen ramp. ‘Het is een natuurlijk onderdeel van onze nachten en het lichaam compenseert vaak de volgende nachten weer voor het slaaptekort.’
Lancee benadrukt dat mensen met ernstige slaapproblematiek in plaats van snelle trucs beter een behandeling kunnen zoeken die zich richt op duurzame slaapverbetering. ‘De beste oplossing is cognitieve gedragstherapie, waarbij je gezondere routines aanleert en gaat kijken naar de gedachten die slaap belemmeren. Veel te weinig mensen krijgen deze behandeling.’
Ook Verbeek, die dagelijks mensen met ernstige insomnie behandelt, betreurt dat nog weinig mensen naar gespecialiseerde zorg worden doorverwezen. ‘Driekwart van de mensen die heel slecht slapen, krijgt er weer grip op door cognitieve gedragstherapie. We zien dan een aanzienlijke verbetering van hun kwaliteit van leven.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant