Daags voor de tussentijdse verkiezingen doen Republikeinen er alles aan om teleurgestelde kiezers te paaien. Op een rally in Iowa worden aanhangers van ‘Make America Healthy Again’, de beweging die zegt Amerika gezonder te willen maken, gelokt met gratis hamburgers en een speech van RFK Jr. ‘We love you, Bobby!’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze doet verslag vanuit Iowa.
Tot haar grote schrik zag Brenda Cooper (66) net op tv dat er Republikeinen zijn die op dinsdag niet gaan stemmen. ‘Ik wil er niet aan denken hoe het land erbij ligt als de Democraten winnen’, zegt ze met een ernstige blik op deze rally van de Maha-beweging in Des Moines. ‘Ik bid iedere dag dat Trump…’
Dan raakt Cooper afgeleid door de dienbladen vol cheeseburgers en friet die de sportzaal in worden geloodst. De geur van gesmolten kaas en gegrild vlees vult de ruimte. Maha (Make America Healthy Again), de beweging die zegt Amerika gezonder te willen maken, lokt haar aanhangers in de staat Iowa met kilo’s fastfood. De eerste vijfhonderd bezoekers is gratis eten beloofd.
Brenda Cooper wordt er onrustig van. ‘Hoe lang duurt dit interview nog?’, vraagt de gepensioneerde schoonmaker. ‘Ik wil in de rij gaan staan.’
Daags voor de tussentijdse verkiezingen doen Republikeinen er alles aan om teleurgestelde kiezers terug te winnen. Op rally’s door heel het land herinneren ze hun achterban aan het feit dat ze hun liefde nodig hebben, om de macht in Washington te kunnen behouden. Hier in plattelandsstaat Iowa gaan de twee partijen haast gelijk op.
‘Neem een vriend of vriendin mee’, stond er in de uitnodiging van deze Republikeinse ‘gezondheidsrally’. En dus zie je nu honderden Amerikanen, met Maha-petten op, handenvol friet naar binnen werken.
Wie over Iowa vliegt, ziet alleen maar vakjes land. Deze plattelandsstaat stemde twee jaar geleden nog overtuigd op president Trump. Eén van de krachtigste drijvers van het Republikeinse succes in deze staat was de Maha-beweging, een verbastering van Trumps ‘Make America Great Again’-slogan, gericht op het verbeteren van de volksgezondheid van Amerikanen. Dit gezelschap bestaat grotendeels uit moeders met wantrouwen naar vervuilende bedrijven, zwaarbewerkt voedsel, vaccinatie en andere facetten van de medische wereld.
Vrijwel nergens sloeg die beweging zo aan als hier in Iowa. In deze staat, die voor meer dan 80 procent bestaat uit boerenakkers, wordt op grote schaal het landbouwgif glyfosaat gespoten. Deze chemische onkruidverdelger is door de Wereldgezondheidsorganisatie geclassificeerd als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend voor mensen’.
Iowa heeft een van de hoogste kankergemiddelden van het land, blijkt uit onderzoek. Alleen de staat Kentucky heeft nog meer kankerpatiënten per honderdduizend inwoners. Hoewel het aantal kankergevallen elders de laatste jaren afneemt, stijgt het hier juist. Onderzoekers denken dat bestrijdingsmiddelen die op het land worden gebruikt mogelijk in de drinkwatervoorziening terecht kunnen komen.
Velen in Iowa zochten hun heil bij Robert F. Kennedy, die in 2024 nog als Democraat meedeed aan de presidentsverkiezingen en waarschuwde voor glyfosaat. Pas laat in de race sloot hij zich aan bij de tegenpartij: Trump zag zijn populariteit bij veel onafhankelijke kiezers en beloofde hem een positie in zijn regering. Zo wist Trump duizenden tot miljoenen stemmen binnen te halen van kiezers die niet vanzelfsprekend op hem zouden stemmen. Die steun kan hij dinsdag verliezen.
Financieel adviseur Scott Andrews (53) steekt van wal als hij zijn hap cheeseburger heeft doorgeslikt. ‘Ik ga dinsdag voor het eerst in mijn leven niet op een Republikein stemmen voor de Senaat’, zegt hij. ‘Steeds meer conservatieven hebben door dat de Republikeinen net zo gevaarlijk zijn als de Democraten.’
Andrews is teleurgesteld dat de regering-Trump, ondanks de beloften aan de Maha-beweging, de milieuvervuilers niet hard heeft aangepakt. Hij heeft met name zorgen over het landbouwgif dat nog altijd op de velden wordt gespoten.
Hoewel hij nooit in zijn leven op een Democraat zou stemmen – ‘die snappen het verschil niet tussen een jongetje en meisje’ – hoopt hij met een niet-stem zijn eigen partij wakker te schudden.
Is er nog iets dat hem vlak voor verkiezingsdag van mening zou kunnen laten veranderen? ‘Absoluut niet!’, zegt Andrews, terwijl verderop het gezamenlijke gebed begint. ‘Het maakt mij niet uit hoeveel hamburgers ze aanbieden.’
De helft van de kiezers op het platteland identificeert zich met de Maha-beweging, blijkt uit een peiling. Een grote meerderheid zegt dat Trumps beleid geen verschil heeft gemaakt, of zelfs een negatieve invloed heeft gehad op de gezondheid in hun gemeenschap. Zo zijn dunbevolkte plattelandsstaten als Nebraska, Kansas en Iowa, doorgaans uiterst conservatief, deze midterms plots in swingstates veranderd.
‘Maha heeft conservatieve Amerikanen bewust gemaakt van thema’s waar je vroeger alleen Democraten over hoorde’, zegt Tommy Hexter (27), van de Iowa Farmers Union, een ngo die zich inzet voor boeren in de staat. Hij loopt door een supermarkt in de plaats Grinnell, waar lokaal verbouwd voedsel wordt verkocht. ‘Maar uiteindelijk doen ze het tegenovergestelde van wat ze beloven.’
Door het beleid van Trump worden Amerikanen juist méér blootgesteld aan schadelijke stoffen. Zo heeft de regering de wetenschappelijke vaststelling ingetrokken dat broeikasgassen een gevaar opleveren voor de volksgezondheid. Eisen voor de uitstoot van broeikasgassen door elektriciteitscentrales en de fossiele industrie zijn teruggeschroefd. Ook vertraagt de overheid de transitie naar elektrisch transport.
Vanuit New York sturen correspondenten Maral Noshad Sharifi en Thomas Rueb elke woensdag een overzicht van het belangrijkste nieuws uit de Verenigde Staten. Meld u hier aan.
In februari vaardigde de Amerikaanse president zelfs een decreet uit waarmee hij glyfosaathoudende onkruidverdelgers beschermt tegen regulering. Hij heeft het landbouwgif, dat wordt gebruikt om akkers onkruidvrij te houden, bestempeld als nationale veiligheidskwestie. Optreden tegen gifspuiters is nu nog moeilijker.
Maha heeft wel degelijk punten op de politieke agenda gezet, zoals voedselkwaliteit, chronische ziekten bij kinderen en de invloed van de farmaceutische industrie. Zo is de Amerikaanse overheid, onder druk van Kennedy, sommige kleurstoffen in voeding en medicijnen gaan uitfaseren. Maar het landbouwgif blijft.
‘Kijk’, zegt boerin Ann Brau (65) op haar akker in Grinnell, een uur boven Des Moines. ‘Dit is hoe de aarde eruit hoort te zien.’ Ze trapt een hark in de bodem en trekt er een klomp aarde uit. ‘Zie je hoe soepel het afbrokkelt? Zie je de wormen die erin leven? Zie je hoeveel lucht en vocht erin zit?’ Dan wijst ze naar de overkant van de weg, waar maïs wordt verbouwd. ‘Daar kun je niet eens een hark in de grond steken, omdat de aarde ziek is van alle chemicaliën.’
Iowa telt zo’n 85 duizend boerderijen op 30 miljoen hectare grond. De meesten verbouwen soja en maïs voor de wereldmarkt. En dan heb je nog de paar duizend kleine boeren zoals Brau, die groenten verbouwen en vee houden voor de gemeenschap. ‘Dit is Sirloin’, zegt ze over een zwart varken in haar stal. ‘En deze heten Pork Chop, Ham en Bacon.’
Glyfosaat doodt alle planten waarmee het in aanraking komt. Het is voor boeren een goedkope manier om onkruid weg te houden van hun genetisch gemodificeerde gewassen zoals soja en maïs, die immuun zijn voor dit landbouwgif.
Zelf gebruikt Ann Brau geen chemicaliën op haar boerderij. Toch heeft zij last van het gif dat er in de omgeving wordt gespoten. Deeltjes glyfosaat kunnen via de lucht ook haar gewassen bereiken.
‘Als mijn buren hun bodem weer gezond willen krijgen zoals die van mij, dan gaat dat jaren duren’, zegt ze. ‘Nu mogen ze van de regering hun gang gaan, ten koste van de gezondheid van iedereen.’
Vier op de tien Amerikanen voelen zich verbonden met de Maha-beweging. Daartoe behoren Republikeinen die menen dat elk medicijn kinderen ziek maakt, maar ook progressieven die restricties willen voor vervuilende bedrijven. Robert F. Kennedy Jr., het neefje van de vermoorde oud-president John F. Kennedy, is nog altijd hét gezicht van die beweging. Voor hij zich aansloot bij Trump maakte ‘RFK Jr.’ zich als advocaat sterk voor het milieu.
Zittend op het gazon van haar losstaande huis nabij Des Moines laat Trischa Busch (36) een foto zien van zichzelf met Kennedy Jr. Op de foto is ze kaal en zit ze in een rolstoel. ‘Lymfklierkanker’, zegt ze. ‘Ik was 32. Ik was niet bezig met de gevolgen van de chemicaliën tot ik zelf kanker kreeg.’
Busch is een van de Maha-aanhangers die twee jaar terug op Trump stemde, omdat ze hoopte dat Kennedy en hij samen de chemische industrie zouden aanpakken. Dat hadden zij immers beloofd. ‘Het was allemaal nep’, zegt Busch nu. ‘Lobbyisten uit de chemische industrie lopen het Witte Huis plat. Ze geven niet echt om de moeders, de kankerpatiënten, de normale mensen, maar hebben goed geleerd hoe ze moeten doen alsof.’
Inmiddels is Busch kankervrij, vertelt ze. Een stamceltransplantatie redde haar leven. Binnenkort viert ze lachend haar derde ‘rebirth day’, haar verjaardag met een nieuw afweersysteem in haar lichaam. Ze koestert de tijd die ze weer met haar man en drie kinderen kan doorbrengen.
Hoewel ze veel hoop heeft verloren in de politiek, gaat ze op dinsdag wel stemmen voor de Senaat. Niet op een Republikein, ook niet op een Democraat, maar op een libertarische kandidaat die nauwelijks kans maakt.
Op de rally in de sportzaal ruikt het nog steeds naar frituur. Als hoofdact Robert F. Kennedy Jr. dan eindelijk het podium oploopt, gaan de honderden aanwezigen rechtop zitten op hun stoeltjes.
‘Dit is de belangrijkste verkiezing ooit’, zegt hij met zijn welbekende, hakkelende rasp, het gevolg van een neurologische beperking die hij dertig jaar geleden ontwikkelde. ‘We love you, Bobby!’, krijgt hij terug. Zijn bijnaam. ‘Ieder kind in deze staat heeft het recht om water te drinken, zonder angst voor kanker’, zegt hij. ‘Om lucht in te ademen, zonder astma te krijgen.’
De vraag is hoeveel Amerikanen buiten deze sportzaal dit verhaal nog geloven.
‘Bobby heeft meer waargemaakt dan wie dan ook’, zegt Zen Honeycutt (53), de leider van de conservatieve actiegroep Moms for America, als de rally is afgelopen. Haar organisatie steunt dit jaar ook Democraten die zich verzetten tegen de bouw van datacentra. Ze heeft van veel moeders gehoord dat ze dinsdag uit boosheid niet op de Republikeinen gaan stemmen, maar gelooft niet dat kiezers massaal naar de tegenpartij zullen overlopen.
‘De Democraten hebben een grandioze fout gemaakt door te dreigen dat ze Bobby willen afzetten als ze winnen’, zegt ze. ‘Zelfs teleurgestelde moeders zullen er alles aan doen om dat tegen te houden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant