Wat gebeurt er met ons rouwproces als we het herinneren aan en verbeelden van een overleden persoon gedeeltelijk aan AI overlaten? Moet een rouwbot altijd maar terugpraten?
Op bijna elke telefoon staat tegenwoordig een archief van een mens: jaren aan appjes, spraakberichten, foto’s, een handvol mails. Sterft die persoon, dan blijft het archief gewoon staan. En sinds kort kun je dat archief iets vragen wat tot voor kort ondenkbaar was. Je sleept de gesprekken in een programma en typt: praat met mij zoals mijn moeder dat deed.
Sterker nog, er zijn AI-chatbots ontwikkeld om precies dit te doen. Ze worden soms ‘rouwbots’ genoemd. Je voedt zo’n chatbot met digitale sporen van een overleden persoon, zodat hij die persoon zo waarachtig mogelijk probeert na te bootsen. Die chatbot kan vervolgens de schrijfstijl, woordkeuze en manier van reageren van die persoon imiteren. Dit is geen sciencefiction, dit kun je echt doen.
Over de auteur
Kris Goffin is filosoof aan Maastricht University en de Universiteit Antwerpen. Onlangs verscheen zijn boek Mijn ex is een chatbot, over emotionele AI.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het lijkt allemaal wat akelig. Je schendt mogelijk de privacy van die persoon door persoonlijke gesprekken te gebruiken om een digitale kopie te maken. Bovendien laat je die kopie dingen zeggen en doen waar de echte persoon nooit toestemming voor heeft gegeven. En er is natuurlijk ook iets bijzonder ongemakkelijks aan het idee dat iemand zonder jouw medeweten een digitale versie van jou maakt en daar vervolgens gesprekken mee voert.
Niet iedereen vindt dat een bezwaar. De filosofen Joel Krueger en Lucy Osler wijzen erop dat grafstenen, foto’s en oude brieven ook hulpmiddelen zijn om met de doden te blijven spreken. Krueger en Osler beweren dat rouwbots niet fundamenteel verschillen. We gebruiken inderdaad al eeuwenlang technologie om rouwprocessen te ondersteunen. Maar rouwbots zijn fundamenteel verschillend.
In mijn boek Mijn ex is een chatbot vergelijk ik dit met het verschil tussen zelf een verhaal verzinnen en een roman lezen. Ook een lezer is niet passief, maar hij volgt een verhaal dat iemand anders heeft uitgezet. Een rouwbot is zo’n verteller: hij schrijft voor wat jij je moet voorstellen. En bij rouw is juist het zelf vormgeven, terughalen, voorstellen en een nieuwe plek geven het werk dat je verder brengt.
In de documentaire Eternal You krijgt een vrouw van de bot van haar overleden geliefde te horen dat hij in de hel zit en haar zal blijven achtervolgen. De maker van de dienst wuifde de kritiek weg: gebruikers weten toch dat het fictie is? Dat is te gemakkelijk. Wie met de stem van een dode praat, kan zijn emoties niet netjes in quarantaine houden. Ze lekken de echte wereld in.
Misschien is afscheid nemen net iets wat niet efficiënter, interactiever of realistischer hoeft te worden. Misschien bestaat een deel van de verwerking er juist in dat er op een bepaald moment geen antwoord meer komt.
Ik zou zeggen: schrijf de brief die je nooit kon versturen met pen, langzaam, en zoek zelf de woorden die je moeder zou kiezen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant