De Raad van State, de belangrijkste juridisch adviseur van het kabinet, is uiterst kritisch op de laatste kabinetsplannen voor een nieuwe vermogensbelasting. Volgens de Raad doet het kabinet er verstandig aan het huidige voorstel, dat per 2028 in zou moeten gaan, niet in te dienen bij de Tweede Kamer. In plaats daarvan zou het kabinet de tijd moeten nemen voor een nieuw voorstel, dat per 2030 ingevoerd kan worden.
Dat staat in het deze maandag gepubliceerde advies over de zogenoemde novelle die versneld – per 2028 – een vermogenswinstbelasting in box 3 zou moeten mogelijk maken. Het voorstel is momenteel gestrand in de Eerste Kamer, nadat het kabinet onder politieke en maatschappelijke druk aanpassingen had voorgesteld aan de oorspronkelijke Wet werkelijke rendement box 3. In plaats van een hybride systeem van deels vermogenswinst (waarbij de gerealiseerde rendementen worden belast) en deels vermogensaanwas (waarbij ook ongerealiseerde winst, zoals koersstijgingen, zal worden belast), wil het kabinet versneld naar een volledige vermogenswinst. Omdat dat niet helemaal lukt, is voor sommige vermogensbestanddelen (zoals crypto) tot 2030 alsnog een belasting op vermogensaanwas voorzien.
Volgens de Raad maakt het kabinet daarin zonder duidelijke rechtvaardiging een onderscheid tussen verschillende vermogensbestanddelen, om daar vervolgens twee verschillende heffingssystemen op toe te passen. Dat kost de fiscus 252 fte’s aan extra mankracht en circa 31 miljoen aan additionele uitvoeringskosten, aldus de Raad.
Dat het kabinet dit via een novelle wil doen, en dus niet in een volwaardig wetsvoorstel, doet volgens de Raad afbreuk aan de zorgvuldigheid van het wetgevingsproces. „Dit heeft ook negatieve consequenties voor de kwaliteit van het wetsvoorstel en voor de uitvoering”, aldus de Raad. Het kabinet verstopt een hele stelselwijziging in de novelle. „Het op een dergelijke manier tot stand komen van wetgeving doet afbreuk aan het wetgevingsproces en de waarborgen die de verschillende instituties als onderdeel van dit proces geacht worden te bieden.
Ook de Belastingdienst heeft een zogenoemde uitvoeringstoets gedaan, die toetst of het voorliggende voorstel realistisch gezien uitgevoerd kan worden door de fiscus. Dat oordeel is helder: de novelle is in ieder geval voor 2028 „onuitvoerbaar” en „niet verantwoord”.
De Raad adviseert om de huidige systematiek van het belasten van vermogen, die nog leunt op forfaitaire rendementen en waarbij belastingplichtigen na afloop kunnen aantonen dat ze mogelijk teveel belasting hebben betaald, ook voor 2028 en 2029 in stand te houden. „Mede gelet op de maatschappelijke discussie en de voorgeschiedenis van procedures en hersteloperaties, is het gewenst dat er op ‘box 3-terrein’ rust en duidelijkheid ontstaat en verdere kwetsbaarheden zoveel mogelijk worden voorkomen.
De manier waarop Nederland vermogens belast, werd in 2021 via een arrest bij de Hoge Raad onderuit gehaald. De belasting zou inbreuk maken op het eigendomsrecht en discriminatoir zijn, omdat belastingplichtigen moesten afdragen over nooit behaalde rendementen. Sindsdien zoekt het ministerie van Financiën naar een nieuwe manier om belasting op vermogens te kunnen heffen. De Tweede kamer ging al eerder akkoord met een nieuwe, hybride systematiek, maar de Senaat blokkeerde dat later.
Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA is er de afgelopen weken niet in geslaagd een meerderheid te vinden voor de nu zwaar door de Raad bekritiseerde novelle. Daarmee is het ook nog onzeker hoe de dekking van de nieuwe belasting eruit komt te zien. Het voorstel van het kabinet kost vele miljarden euro’s meer dan het oorspronkelijke wetsvoorstel. Die extra lasten moeten gedekt worden door elders de belastingen te verhogen.
Noch de linkse, noch de rechtse oppositie is tot nu toe tevreden met de voorstellen die daarvoor zijn gepresenteerd, waarmee het uiterst onzeker blijft of het voorstel het gaat halen. Het kabinet zou deze week een nieuwe dekkingsvoorstel naar de kamer sturen, zodat deze woensdag over het plan gedebatteerd kan worden.
Het kabinet is niet verplicht het advies van de Raad van State te volgen. Afgelopen vrijdag werden zowel het advies van de Raad als de uitvoeringstoets van de Belastingdienst in de ministerraad behandeld. Het is nog niet bekend hoe het kabinet reageert op beide adviezen. Het kabinet wil het voorstel voor 12 november in de Tweede kamer behandeld hebben, omdat anders invoering per 2028 überhaupt uit beeld zou raken. Premier Jetten (D66) zei vrijdag na afloop van de ministerraad dat het kabinet kijkt naar „de beste momenten om het nieuwe systeem in te laten gaan”.
Eerder al lieten de banken weten dat de novelle grote consequenties zou hebben voor de hoeveelheid vooraf ingevulde gegevens op de belastingaangifte in 2028. De banken krijgen hun systemen niet op tijd aangepast aan de nieuwe situatie, en belastingplichtigen zullen dus zelf veel meer informatie moeten verzamelen en invullen over hun spaargelden en beleggingen. Dat is uiterst foutgevoelig en de fiscus heeft te weinig mankracht om alle aangiftes te controleren.
(Dit bericht is om 11.09 uur aangevuld.)
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie