In haar nieuwste voorstelling laat een bezielde Romana Vrede zien dat al het onrecht in de wereld met elkaar samenhangt. Ze vertelt daarmee misschien niets nieuws; toch is Een groter verhaal subliem.
schrijft voor de Volkskrant over theater en podcasts.
Theatermaker Romana Vrede vertelt niets nieuws in Een groter verhaal, de nieuwe voorstelling van Bureau Vergezicht en Theater Rotterdam. ‘We weten dit’, zegt Vrede. We weten al dat de drie k’s samenhangen: kolonialisme, klimaat en kapitalisme. Geen vernieuwende inzichten dus, en toch is Een groter verhaal subliem.
Bureau Vergezicht, bestaande uit de theatermakers Anoek Nuyens, Erik Whien en Rebekka de Wit, profileert zich al een aantal jaar met werk over de klimaatcrisis. In de bezielde samenwerking met Romana Vrede zijn invloeden uit vorige werken van hen allemaal te herkennen.
De setting doet allereerst denken aan Vredes bejubelde voorstelling Tijd zal ons leren uit 2023 – het halfronde achterdoek van toen is opnieuw gebruikt. En ook nu houdt Vrede een monoloog, die ditmaal verder strekt dan de verzetshelden tegen de slavernij.
In de eerste helft van Een groter verhaal is Vrede net een stand-upcomedian die grapjes en contact maakt met het publiek. Ze doet denken aan hoe Rebekka de Wit in Een stukje naar de mensen toe (2025) als een cabaretier op het toneel stond. Ook hier maakt Vrede dezelfde soort zijpaden of omtrekkende bewegingen die niet altijd samen lijken te hangen, maar die uiteindelijk tot een kern komen.
Vrede vertelt over hoe de slavenhandel gepaard ging met het kappen van bossen voor suikerriet- of katoenplantages. Ze vertelt hoe het vermoorden van inheemse volkeren hand in hand ging met het vermoorden van miljoenen dieren. Nog steeds werken deze dynamieken door en vinden we nieuwe manieren om mensen uit te buiten en tegelijkertijd de aarde te verwoesten.
Een scène over prairiehonden maakt dit indringend duidelijk. Deze dieren bouwen ingenieuze, ondergrondse steden, maar moeten vaak gedwongen verhuizen omdat we met bulldozers of asfalt hun leven verstoren. De nieuwste oorzaak van hun verdrijving: datacenters. Het moet gekmakend zijn om constant dat gezoem te horen – even ervaren wij het zelf door de bezwerende muziek van Marijn Brussaard en het hypnotiserende licht van Julian Maiwald.
Misschien had hier en daar meer uitleg over bepaalde zaken de voorstelling nog inhoudelijker gemaakt, want begrijpt iedereen de rol van het kapitalisme binnen het geheel? Misschien is meer verduidelijking niet nodig omdat Een groter verhaal niet zozeer een poging is om de wereld volkomen te snappen – het is een manier om de complexiteit ervan te voelen en toe te staan.
Het is overweldigend te beseffen hoezeer we de wereld vormgeven aan de hand van exploitatie. We zijn geneigd te vluchten in ontkenning of apathie. Maar naast alle schoonheid op aarde zijn er ook palmvelden, sleepnetten en opofferingszones. Al dat onrecht hangt met elkaar samen. En elke dag dragen we eraan bij door te consumeren en de systemen van uitbuiting voort te laten bestaan.
Hoe kunnen wij ons als mens dan verhouden tot dat grotere geheel? Een paar keer breekt Vrede uit haar gezellige, grappige rol om een krachtige toon aan te slaan. ‘Nutteloos is niet zinloos’, schalt haar stem door de zaal. Waag het niet wanhopig of lijdzaam te zijn, of te verdwijnen in nostalgie. Blijf erbij, wil Vrede zeggen. ‘Als hoop niet werkt, probeer dan volharding.’
Theater
★★★★☆
Door Bureau Vergezicht/Theater Rotterdam. Regie Erik Whien.
31/10, Theater Rotterdam. Tournee t/m 16/12.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant