Eind oktober drongen hackers binnen op de servers van de extreemrechtse AfD, in de peilingen de grootste partij van Duitsland. Ze onderschepten honderdduizenden e-mails, onder andere van partijleider Alice Weidel. Wat leren we uit de zogenoemde ‘AfD-leaks’?
is voormalig Duitsland-correspondent van de Volkskrant.
De buit bestaat uit duizelingwekkende 421.179 e-mails, inclusief meer dan 50 duizend bijlagen, waar onderzoeksjournalisten van alle noemenswaardige Duitse nieuwsmedia zich een weg doorheen spitten. De data werden anoniem online gezet op een in de Amerikaanse staat Wyoming geregistreerde website. Die is inmiddels uit de lucht, maar de bestanden circuleren nog en zijn veelvuldig gedownload.
Het gaat van saai – ledenbestanden van regionale afdelingen, notulen en bonnetjes – tot mogelijk explosief: contacten met Rusland, lijsten met privéadressen van honderden journalisten, snibbige oneliners van partijleider Weidel en ja, ook screenshots met leden die elkaar begroeten met ‘Sieg und Heil’.
De informatie werd buitgemaakt door een anoniem hackerscollectief. Een van de leden noemt zichzelf ‘Ver’ en gaf via de berichtenapp Signal een interview aan Die Zeit. Hij zei dat hij uit Oekraïne komt, in de Verenigde Staten woont en de gegevens heeft gestolen om aan te tonen dat de AfD corrupt is, in de hoop dat het gehackte materiaal de Duitse regering of het parlement aanleiding zal geven om een verbodsprocedure tegen de AfD te beginnen, waarover al jaren wordt gespeculeerd.
Of dat ook gebeurt, zal afhangen van de explosiviteit van het materiaal dat nog wordt gevonden – om te worden verboden moet er bewijs zijn dat een partij de democratische rechtsorde actief wil ondermijnen.
Op dit moment is lang niet alle informatie bekend en gelezen, maar de zogeheten ‘AfD-hack’ vertelt wel een duidelijk overkoepelend verhaal over een partij die in haar dertienjarige bestaan steeds verder is geradicaliseerd, die in Trumps regering en het Kremlin politieke verwanten ziet en in Berlijn, Brussel en de journalistiek haar grootste vijanden. Dit zijn de vijf opvallendste bevindingen uit de AfD-leaks.
‘Dat is hoogst problematisch omdat er vanuit racisme wordt geargumenteerd. Fundamenteel fout.’ Dit schreef de huidige partijvoorzitter Alice Weidel in 2015 aan de toenmalige partijvoorzitter Frauke Petry. Het ging om uitspraken van Björn Höcke, de openlijk extreemrechtse AfD-leider uit de deelstaat Thüringen. Hij had in een rede laatdunkend gesproken over mensen van ‘het Afrikaanse voortplantingstype’.
Inmiddels gaan Weidel en Höcke amicaal met elkaar om en is Frauke Petry, net als tientallen andere ‘gematigde’ AfD’ers, al lang geleden uit de partij gestapt. De U-bocht die Weidel maakte illustreert de radicalisering van de partij als geheel. Het is precies gegaan zoals de extreemrechtse ideoloog Götz Kubitschek in 2019 voorspelde: Weidel zal inzien dat ze de extreemrechtse partijleden nodig heeft om de partij te laten groeien en haar machtspositie te behouden.
Drie van de gehackte e-mailadressen behoorden tot interne arbitragecommissies. Daarin wordt heen en weer gemaild over leden tegen wie een royementsprocedure was ingezet, zoals volksvertegenwoordiger Matthias Helferich, die zichzelf ‘het vriendelijke gezicht van het nationaalsocialisme’ noemde. Of Laurens Nothdurft, ooit lid van een gewelddadige neonazigroep. Helferich werd geroyeerd, maar vorig jaar gerehabiliteerd. Nothdurft mocht blijven en wordt nu genoemd als staatssecretaris in de AfD-regering in Saksen-Anhalt.
Welke woorden moest de AfD in 2016 kiezen om Trump te feliciteren met zijn (eerste) verkiezingsoverwinning en zijn inauguratie? Daarover heeft de partijtop destijds uitgebreid heen en weer gemaild. De gelekte e-mails laten duidelijk zien dat de AfD steeds op zoek is geweest naar vrienden binnen Trumps Maga-beweging en dat Alice Weidel een poosje intensief contact had met Steve Bannon, die ze in Zürich ontmoette.
Andere AfD’ers berichten in de e-mails over allerlei reisjes naar Rusland. Een van de meest opvallende vondsten in dit dossier gaat over Markus Frohnmaier, woordvoerder buitenlandse zaken in de Bondsdagsfractie. Over hem zei iemand in Poetins omgeving al in 2017 dat hij ‘absoluut onder controle’ was. Uit de gehackte e-mails blijkt dat Frohnmaier op grote schaal geclassificeerde documenten doorsluisde naar zijn privé-inbox. Er zijn aanwijzingen dat hij die informatie niet alleen naar Rusland doorspeelde, maar ook aan het wijlen Assad-regime in Syrië.
Het is in Duitsland verboden om campagnegeld van buiten de EU te ontvangen. De AfD kwam hierdoor herhaaldelijk in de problemen. In de bekendste zaak gaat het om een bedrag van 132 duizend euro dat in 2017 via stromannen door een geldschieter – vastgoedmagnaat en Duitse belastingvluchteling Henning Conle, naar later bleek – uit Zwitserland was overgemaakt op de rekening van een lokale partijafdeling.
De AfD moest hiervoor een boete van 400 duizend euro betalen. Maar Weidel persoonlijk ontsprong de dans omdat ze naar eigen zeggen niets van de donaties had geweten. Het datalek werpt een nieuw licht op die zaak. Want Weidel blijkt de donatie per mail te hebben aangekondigd aan de financiële medewerker van de bewuste afdeling.
Fabian Köster werkt voor de publieke omroep ZDF en maakt al jaren politieke satire voor het in Duitsland bekende programma Heute Show. In 2019 deed hij zich op het partijcongres van de radicaalrechtse Oostenrijkse FPÖ voor als videomaker van partijzender AfD-tv. Hij werd geloofd en ontlokte bij de aanwezigen allerlei saillante uitspraken. Daarop heeft de AfD-top geprobeerd Köster te laten schaduwen door een privédetective – al is nog niet duidelijk of dat ook daadwerkelijk is gebeurd. Ook bleek dat de partij laks omsprong met perskaartgegevens van journalisten en dat er zwarte lijsten circuleerden van persvertegenwoordigers die geen toegang mochten krijgen tot partijbijeenkomsten.
En ja, ook het cliché blijkt waar. Vooral in de lagere echelons kunnen sommige AfD’ers het niet laten om kerstkaarten te versturen met hakenkruizen, hun e-mails te ondertekenen met ‘Sieg und Heil’ en Hitler ‘een groot man’ te noemen. Maar wat vooral opvalt, is de cultuur van onderlinge hardheid. Parlementariërs roddelen naar hartenlust over elkaar en schelden collega’s die in hun ogen niet hard genoeg werken uit voor ‘mandaatsmaden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant