Rouw om het verlies van een dierbare is geen helder verhaal. Daarom is luisteren belangrijker dan begrijpen.
Het is nu iets meer dan een jaar geleden dat ik mijn moeder verloor aan zelfdoding. Ik kende wel verhalen over gezinnen waar dit was gebeurd. Maar mijn eigen moeder? Dat had ik nooit bedacht. Ik weet nog dat ik het de eerste weken bijna niet uit mijn mond kreeg. Het klonk ver weg, bijna filmachtig. Het voelde niet als mijn verhaal. Eerlijk gezegd weet ik nog steeds niet of dat nu wel zo is.
En toen de vragen: ‘Hoe voel je je?’, ‘Hoe is het met je?’
Uiteindelijk maakt de formulering van de vraag niet zoveel uit. Het komt op hetzelfde neer. Mensen willen graag begrijpen wat je voelt. Misschien om zelf een beeld te krijgen van iets wat zo abstract is. En laat dat nou precies het probleem zijn. Want hoe kun je iets goed onder woorden brengen als je het zelf al nauwelijks begrijpt?
Over de auteur
Fleur van der Goes is actief binnen de hr-sector.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Iemand verliezen is een ongelooflijk complex proces. Gevoelens en gedachten razen als een soort film door je hoofd. Herinneringen, gesprekken en emoties wisselen elkaar razendsnel af, maar dan zonder kop of staart. Op het moment dat iemand je vraagt hoe je je voelt, pak je vaak de scène die op dat moment de boventoon voert. Maar mensen vergeten dat het slechts een fragment is, een minuscuul onderdeel van de hele film die zich in je afspeelt.
Desondanks voelde ik altijd sterk de druk om dat stukje zo duidelijk mogelijk uit te leggen aan degene die het vroeg. Ik weet nog steeds niet goed waarom. Was het om zelf wat grip te krijgen op mijn verwarrende gevoelens? Of wilde ik het ongemak van de ander wegnemen? Ik denk een combinatie van beide.
Je gevoel uiten zou moeten opluchten. Maar mij frustreerde het juist. Ik had een warboel aan woorden de wereld in gegooid, zonder dat ik zelf de tijd had gehad om ze eerst te begrijpen. Het voelde altijd als een incompleet verhaal waaruit de ander maar al te vaak conclusies trok. Mensen liepen weg met het idee dat ze echt een beter beeld hadden van hoe het met mij ging. Terwijl ik alleen maar dacht: ‘Mijn god, je hebt echt géén idee van wat er zich vanbinnen allemaal afspeelt.’
Begrijp me niet verkeerd. Ik denk dat het ontzettend belangrijk is dat we met elkaar blijven praten over moeilijke onderwerpen als de dood en verlies, hoe ongemakkelijk dat soms ook voelt. Zelf had ik ook niet goed geweten wat ik tegen mezelf had moeten zeggen.
Vragen hoe het met iemand gaat, wordt vaak gezien als de snelste manier om dichter bij iemands binnenwereld te komen. Maar zo simpel als de vraag klinkt, zo ingewikkeld is het geven van een antwoord. Ik denk dat juist dáár het probleem zit. We hebben de behoefte om dingen te verklaren en te begrijpen, terwijl rouw juist zo onlogisch is.
We moeten niet alles willen begrijpen. En dat hoeft ook niet, om er alsnog voor een ander te kunnen zijn. Tuurlijk, de vraagvorm kan wel degelijk verschil maken. Zo kan een kleine toevoeging als ‘hoe voel je je vandaag?’ of ‘wil je het erover hebben?’ al helpen. Maar in mijn ogen is het belangrijkste: luister, zonder oordeel. En trek vooral geen eigen conclusies.
Het ironische is dat ik vroeger vaak degene was die aan mijn moeder vroeg: ‘En? Hoe voel je je?’ Nu pas kan ik me een fractie voorstellen van hoe ingewikkeld die vraag voor haar moet zijn geweest. En hoe eenzaam. Misschien zag ik toen ook maar één scène van haar film.
Dus hoe voel ik me? Ik denk niet dat ik daar de volgende keer wel een duidelijk antwoord op kan geven. Voor nu hou ik het maar bij: ‘Goed hoor, en jij?’
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant