Vier vragen over | oversteek van het Kanaal Afgelopen weekend werd voor het eerst een boot met migranten in Nederlandse wateren aangetroffen, mogelijk op weg naar het Verenigd Koninkrijk. Sinds begin dit jaar verschoven de smokkelpraktijken van Frankrijk naar België. Het aantal bootmigranten is wel flink gedaald. Waardoor precies is nog vaag.
De rubberboot in Cadzand waarmee afgelopen weekend migranten voor de Zeeuwse kust belandden.
Een opblaasbare rubberboot vol migranten is geen uniek beeld. Maar dat zo’n boot opduikt voor de Nederlandse kust, zoals afgelopen weekend gebeurde in Zeeland, is wel uitzonderlijk.
Aan boord bevonden zich enkele tientallen migranten, de meeste van Afghaanse afkomst. Waar zij precies de boot in stapten en de zee op gingen, is nog onduidelijk. Waarschijnlijk wilden ze het Kanaal oversteken naar het Verenigd Koninkrijk, al wilden de Marechaussee en het Openbaar Ministerie daar nog niets over zeggen omdat het onderzoek nog loopt. Twee Soedanese opvarenden werden gearresteerd.
Al jaren probeert het VK samen met Frankrijk om die riskante, maar hardnekkige praktijk met de rubberboten te stoppen. De meeste ‘bootmigranten’ proberen vanuit de Noord-Franse kust naar het VK te komen, omdat vanaf daar de afstand over zee het kortst is. Vier vragen over de bootmigranten, de mensensmokkelaars en de dynamieken rond de oversteek van het Kanaal.
Dit jaar is het aantal migranten dat zich aan de oversteek van het Kanaal waagt, duidelijk gedaald ten opzichte van eerdere jaren. Volgens het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken kwamen tot en met eind oktober ruim 22.000 migranten aan, per rubberboot. Dat is ongeveer 40 procent minder dan vorig jaar rond deze tijd. Afgelopen weekend kwamen voor het eerst sinds drie weken weer enkele honderden migranten aan. Zo’n wekenlange pauze kwam de afgelopen jaren nooit voor, ook niet in de winter.
Het aantal dodelijke ongelukken is overigens minder duidelijk gedaald. Dat kan komen doordat de boten tegenwoordig overvol zijn. Afgelopen zaterdag bijvoorbeeld arriveerden 259 migranten, met maar vier boten; gemiddeld iets meer dan 62 personen per boot. Geregeld breekt rond het aan boord komen of onderweg op zee ruzie uit, waarbij mensen vertrapt raken of in het water terechtkomen en niet kunnen zwemmen.
Een mengeling aan factoren speelt mee en het is lastig vast te stellen welke elementen de meeste invloed hebben. Al jaren betaalt het VK mee aan patrouilles op de Franse stranden, maar pas sinds begin dit jaar is de Franse gendarmerie ook begonnen met het onderscheppen van boten op zee. Hoe vaak dat precies gebeurt, is onduidelijk, maar volgens het Britse onderzoekscentrum The Migration Observatory kunnen zulke onderscheppingen inderdaad een afschrikwekkende werking hebben.
Mogelijk spelen ook de aangescherpte asielregels van het VK mee. De regels voor gezinshereniging zijn strenger geworden en het duurt langer voordat asielzoekers in aanmerking komen voor een permanente verblijfsvergunning. Ook de toekenningspercentages voor asiel zijn flink gedaald, van 76 procent in 2022 naar 42 procent vorig jaar.
Eén maatregel heeft waarschijnlijk weinig betekend. Begin oktober stopte het one in, one out-programma, waarin Frankrijk voor elke bootmigrant die het terugnam uit het VK een migrant kon terugsturen, maar dan via een veilige route. De proef was weinig succesvol. Zo’n afspraak „kan werken als een aanzienlijk deel wordt teruggestuurd”, volgens The Migrant Observatory. Dat gebeurde niet, het bleef bij ongeveer 1.400 migranten. Frankrijk wil nu liever in EU-verband afspraken over terugkeer maken.
Tot slot maakte de Britse regering afspraken met Europese landen om de mensensmokkelaars die de oversteek faciliteren beter dwars te zitten. Politiekorpsen en douanes zouden bijvoorbeeld alerter zijn op de handel in reddingsvesten en opblaasboten die naar Frankrijk verscheept worden. Ook in Nederland zouden criminelen ‘smokkelpakketten’ samenstellen en aanbieden, met boten, zwemvesten en benzine, bleek vorige maand uit onderzoek van tv-programma Nieuwsuur.
Dit is de eerste keer dat er een boot op Nederlandse wateren werd aangetroffen en die zou ook goed vanuit België vertrokken kunnen zijn. In België is sinds begin dit jaar inderdaad een stijging te zien van het aantal rubberboten dat zich op de Noordzee waagt. Er zijn geen recente cijfers, maar de Belgische politie heeft de trend bevestigd, en in september maakte het VK ook met België afspraken over strengere handhaving.
Eind oktober vertrok er een rood-wit-groengekleurde boot vanuit De Panne, op een uur rijden van Calais, in plaats van het gebruikelijke onopvallende zwart of grijs. Het zijn de kleuren van de Koerdische vlag en rechtse media en politici in het VK vatten dit op als uitdagend signaal van de mensensmokkelaars. Irakese Koerden en Afghanen zijn volgens het Britse National Crime Agency oververtegenwoordigd in de mensensmokkelpraktijken. „De smokkelaars lachen de regering in hun gezicht uit, met boten in hun nationale kleuren”, zei Lagerhuislid Chris Philp van de Conservatieve Partij, uit de oppositie.
Ja, het aantal bootmigranten mag zijn verminderd, maar het probleem is niet verdwenen. Rechtse oppositiepartijen blijven daarop hameren, en daardoor is ook nog niet tot alle Britten doorgedrongen dat het aantal afneemt. Deze zomer liet nieuwszender SkyNews een onderzoek doen naar de publieke opinie over de bootmigranten en daaruit bleek dat vier op de tien Britten niet wisten dat het aantal migranten dit jaar veel lager ligt. En door de onduidelijkheid over de belangrijkste oorzaken van de daling kan regeringspartij Labour die ook niet zo gemakkelijk als resultaat claimen.
Het publieke debat over migranten zonder papieren vermengt zich ook met dat over reguliere immigratie, waarbij de regering van Labour bezig is de regels aan te scherpen. De meeste Britten vinden dat het aantal immigranten de afgelopen jaren te hoog lag. Maandag verdedigde minister van Binnenlandse Zaken Shabana Mahmood haar plannen in het Lagerhuis voor striktere regels voor een permanente verblijfsstatus. Nu krijgt bijna iedereen zo’n status na vijf jaar, maar in de toekomst hangt die periode af van iemands achtergrond, inkomen en beroep. Ook al nam de ‘legale’ immigratie het afgelopen jaar al flink af ten opzichte van eerdere jaren.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie