is televisierecensent voor de Volkskrant.
Als burgers vaak genoeg te horen krijgen dat witte konijntjes eng zijn, gaan ze die vanzelf eng vinden. Zo omschrijft advocaat Erik Thomas de beeldvorming rond motorclub Satudarah, die hij vertegenwoordigde tot 2019, toen de organisatie werd verboden. Natuurlijk, de politie trof wel degelijk kalasjnikovs aan bij deze witte konijntjes. Maar de manier waarop dat naar buiten werd gebracht, was volgens Thomas vooral een sterk staaltje framing.
Het is een veelzeggend moment in de vierdelige PowNed-documentaire Motorbendes, over de opkomst en ondergang van ‘outlaw motorcycle gangs’ als Satudarah, Hells Angels en No Surrender (elke maandag op NPO 3, in zijn geheel al op NPO Start).
Regisseur Joost van der Valk laat beide kanten uitgebreid aan het woord. Politiemensen, burgemeesters en officieren van justitie leggen uit waarom deze organisaties een gevaar voor de openbare orde vormden; mensen rondom de motorclubs vertellen dat het allemaal reuze meeviel.
Dat laatste is soms moeilijk te verteren. Willem van Boxtel, oprichter van de Nederlandse Hells Angels, vertelt met glinsterende ogen over zijn geweldige jaren bij de motorclub, begeleid door archiefbeelden van hem in een leren jack vol hakenkruizen. ‘Al zijn er natuurlijk wat excessen gebeurd.’
De excessen in kwestie: een lerares van de trap gooien, journalisten bedreigen, de mishandeling en groepsverkrachting van een 19-jarige vrouw in clubhuis Angels Place. Zelf was Van Boxtel niet aanwezig bij die laatste zaak. Maar het is opvallend dat hij in Motorbendes niet eens wordt geconfronteerd met het gedrag van de leden van zijn club.
Ook de andere clubleiders mogen de nadruk leggen op de mooie kanten van het wereldje: het motorrijden, de feestjes, het broederschap. We zien hoe halfnaakte mannen met motorjasjes worden afgeranseld om lid te mogen worden van de club. Voor de buitenwereld een bewijs van een geweldscultuur; volgens ingewijden slechts een onschuldig ontgroeningsritueel.
De meeste beschuldigingen van strafbare feiten doen de leiders af als klinkklare onzin. Incidenten die niet te ontkennen zijn, wijten ze aan rotte appels. No Surrender-oprichter Klaas Otto zegt dat hij niets wist van het intimideren van Panorama-hoofdredacteur Frans Lomans. En na een schietpartij tussen leden van No Surrender en Satudarah heeft hij de betrokkenen naar eigen zeggen direct uit zijn club gezet. ‘En toch is No Surrender aangeklaagd’, verzucht hij.
Door al dat welles-nietes blijft het in Motorbendes nogal onduidelijk hoe crimineel de leden van deze clubs precies waren. Maar weinig kijkers zullen tot de conclusie komen dat het daadwerkelijk onschuldige witte konijntjes zijn.
Het is alleen de vraag of verbieden de juiste oplossing is, leggen criminoloog Sjoukje van Deuren en oud-rechter Ybo Buruma uit in de sterke laatste aflevering. De clubs blijken zich namelijk wel te vermenigvuldigen als konijnen: voor de 7 verboden motorclubs zijn er naar schatting 83 in de plaats gekomen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant