Zo’n dertig jaar geleden tekende de Britse Karl Bushby een lijn op een wereldkaart, van het uiterste zuiden van Zuid-Amerika in Chili naar zijn thuisstad Hull. Plotseling had zijn leven een doel. 58 duizend lange kilometers duwde hij zijn steekwagentje voor zich uit, door jungles en over ijsvlakten. Maandag voltooide hij zijn reis.
is economieverslaggever van de Volkskrant.
Dat Karl Bushby al even niet meer in zijn thuisstad Hull is geweest, blijkt wel als hij zijn steekwagen met spullen voor zich uitduwt op Queen Victoria Square, in het historische centrum van de Britse havenstad. Hij richt zich tot de tientallen mensen die vandaag met hem meelopen. ‘Ik heb geen idee waar ik heen moet. Kan iemand mij de weg wijzen?’
Bushby (57) bereikte maandag het eindpunt van wat hij de Goliath Expedition is gaan noemen. Op 1 november 1998 vertrok hij als 29-jarige vanaf het huis van zijn moeder naar Zuid-Amerika, om te voet weer terug te keren. De reis zou zo’n 12 jaar duren, had Bushby berekend. Hij deed er uiteindelijk 28 jaar over, maar maandagmiddag kon Bushby zijn geëmotioneerde moeder weer in de armen sluiten.
De vraag is of het woord ‘thuis’ wel op zijn plek is na zo’n lange afwezigheid. Beter is het misschien om te schrijven dat de eigentijdse Odysseus is teruggekeerd naar de plek waar hij in 1969 werd geboren. Volgens zijn moeder waren de contouren van de ijzeren discipline die haar zoon zou ontwikkelen al vroeg zichtbaar. ‘Karl is altijd al koppig geweest’, zei ze vorig jaar tegen de BBC. ‘Als hij zich eenmaal iets in het hoofd haalt, dan doet hij het ook.’
Een tweede reden om vraagtekens te plaatsen bij het woord ‘thuis’, zijn de herinneringen die Bushby heeft aan de plek waar hij opgroeide. Zijn schooltijd omschrijft hij steevast als een ‘hel’. Hij was het mikpunt van pesterijen, werd vanwege zijn dyslexie ‘dom’ genoemd. De jonge Bushby zocht zijn toevlucht in de natuur en ging vogelspotten. Mogelijk ligt hier de kiem van zijn wanderlust.
Bushby maakte zijn school niet af en ruilde zijn schooluniform op 16-jarige leeftijd in voor dat van het leger. Hier werd zijn doorzettingsvermogen voor het eerst serieus op de proef gesteld. Vier keer zakte de tengere tiener voor de fysiek loodzware toelatingstest, maar bij poging vijf slaagde hij.
Als lid van een parachutistenregiment werd Bushby gestationeerd in Noord-Ierland, waar hij verliefd werd op een vrouw uit Belfast, trouwde en een zoon kreeg. Een lang leven was het huwelijk niet beschoren: na vijf jaar gingen de twee uit elkaar.
Bushby verveelde zich stierlijk als militair in vredestijd. ‘We werden niet gebruikt, er gebeurde helemaal niets. Ik was een van die jongens op zoek naar andere uitdagingen in het leven. We waren allemaal gedesillusioneerd door het gebrek aan actie.’ Hij werd zich bewust van zijn eigen sterfelijkheid. ‘Ik nam de dood serieus. Je gaat dood, je hebt maar een leven, wat ga je ermee doen?’
Bushby besloot dat wandelen zijn levensdoel zou worden. Op een wereldkaart trok hij een lijn van het zuidelijkste puntje van Zuid-Amerika naar Hull, zonder onderbrekingen. ‘Toen dat idee eenmaal in mijn systeem zat, was er geen weg meer terug’, zei hij tegen persbureau AP.
Na een jarenlange voorbereiding begon hij aan zijn reis. Bushby wist dat hij zijn zoon niet zou zien opgroeien. Om die reden noemt hij zijn reis zelf een ‘egoïstische’ daad. Desalniettemin vertrok hij, met 500 dollar op zak en twee onverbiddelijke, zichzelf opgelegde spelregels: de reis is pas voltooid wanneer hij het huis van zijn moeder weer heeft bereikt, en het gebruik van vervoer is verboden.
Per vliegtuig zette hij koers naar Punta Arenas in Chili, een van de zuidelijkst gelegen steden van de wereld. Vanaf daar volgde hij te voet de Pan-American Highway, de tienduizenden kilometers lange snelweg die voert naar Alaska.
De enige onderbreking van die route, de Darien Gap, vormde twee jaar na Bushby’s vertrek een behoorlijke hindernis. De dichtbegroeide jungle in het grensgebied bij Colombia en Panama is berucht om zijn moerassen en de aanwezigheid van guerrillabewegingen. Bushby zag ‘een paar keer’ een pistool op zich gericht, maar bereikte wonderwel weer de bewoonde wereld.
Acht jaar na zijn vertrek – hij kon zichzelf inmiddels onderhouden met geld van sponsoren – dreigde Bushby’s reis tot een abrupt einde te komen. Na het oversteken van de bevroren Beringstraat tussen Alaska en Rusland werd hij in 2006 door de Russische autoriteiten opgepakt: de Brit beschikte niet over de juiste papieren.
Het nieuws ging niet onopgemerkt voorbij aan toenmalig VK-correspondent Peter de Waard. ‘Bushby liep in Alaska nog ernstige bevriezingsverwondingen op bij temperaturen van 50 graden onder nul, maar zette toch door. Nu dreigen immigratiefunctionarissen roet in het eten te gooien’, schreef hij in deze krant. Diplomatiek topoverleg stelde Bushby uiteindelijk in staat om zijn weg door Rusland te vervolgen.
De meeste vertraging liep Bushby echter op door twee van de grootste crises van deze eeuw. Tijdens de financiële crisis van 2008 trokken sponsors zich terug en ook tijdens de coronapandemie stond Bushby noodgedwongen stil. In beide gevallen bivakkeerde hij enkele jaren in Mexico, waar hij zich met baantjes in de horeca onderhield. Daarna keerde hij terug naar het punt waar hij was gebleven. Zelf schat Bushby dat hij 15 van de 28 jaar lopend heeft doorgebracht.
Al die jaren onderweg hebben Bushby’s kijk op het leven veranderd. Hij is naar eigen zeggen zachter geworden. ‘De wereld is een ongelofelijke plek. Mensen zijn alle moeite waard’, zegt hij. Tegelijkertijd is hij doodsbang om weer terug te keren, om weer een relatie op te bouwen met de mensen die hij achterliet. ‘Mijn levensdoel komt binnenkort abrupt ten einde.’
Bushby legde in totaal 58 duizend kilometer te voet af. Toch moest hij vorige maand bekennen dat hij wandelen eigenlijk maar niets vindt. ‘Het is verdomd saai’, zei hij tegen The Guardian. ‘Het was de reis die zo fascinerend was.’
3X Karl Bushby
Wanneer Bushby over zijn reis vertelt, doet hij dat doorgaans in de koninklijke wij-vorm. Het is een eerbetoon aan zijn trouwste reisgenoot, The Beast: een steekwagentje waarin hij zijn weinige bezittingen al die jaren met zich mee heeft gesjouwd.
Bij het oversteken van de Beringstraat kwamen Bushby en zijn reisgenoot naar eigen zeggen oog in oog te staan met een ijsbeer. ‘We probeerden hem weg te jagen, maar we hadden alleen vuurwerk bij ons en dat hielp helemaal niet’, aldus Bushby. Het dier had kennelijk geen honger en vertrok.
Bushby hoeft na zijn terugkomst waarschijnlijk niet opnieuw de horeca in. Een documentaire en een boek over zijn reis zijn al in de maak. Daarnaast vertelt hij zijn verhaal binnenkort in de Britse theaters.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant