In de strijd om het Amerikaanse Congres zochten de Democraten toch weer hun heil bij Barack Obama. De oud-president moest kiezers mobiliseren en voormalige critici uit de brand helpen. ‘Ik heb deze film al eens gezien, ik zat er zelf in.’
is buitenlandverslaggever van de Volkskrant en schrijft over de VS, Rusland en de internationale rechtsorde.
Zijn vrouw Michelle vindt soms dat hij wel lang genoeg actief is geweest in de Amerikaanse politiek. Volgens Barack Obama zegt ze dan: ‘Sit down, old man.’
Het aanwezige publiek in een tot de nok gevulde zaal in Georgia wilde er vorige week niets van weten. Obama (65) blijft ook tien jaar na zijn vertrek uit het Witte Huis een belangrijk wapen in de campagne van de Democraten. Tientallen kandidaten vroegen hem een video met een steunbetuiging op te nemen. De grote speeches die hij in Georgia, Michigan en Ohio hield, waren goed voor massale media-aandacht, iets wat nog maar weinig mensen voor elkaar krijgen.
Obama behoort daarnaast tot de zeldzame Democraten die bij Donald Trump onder de huid weten te kruipen. De president reageerde gepikeerd op Obama’s grap dat het Witte Huis er door alle gouden accenten tegenwoordig uitziet ‘alsof Saddam Hoessein een Cheesecake Factory (kitscherige restaurantketen, red.) heeft geopend’. Bloedserieus verdedigde Trump zich door te beweren dat al zijn renovaties – ‘knutselwerk’, volgens Obama – nodig zijn vanwege het slechte onderhoud van zijn voorganger.
De hoop van de Democraten is vooral dat bij alle aandacht die Obama weet te generen ook diens belangrijkste boodschap aankomt: ‘Stem!’ De opkomst van de eigen achterban kan dinsdag beslissend zijn bij verkiezingen waar lang niet alle Amerikanen voor warm lopen.
De hoofdrol van Obama in de laatste week van de verkiezingscampagne was niet helemaal vanzelfsprekend nu de linkerflank van de Democratische partij de wind in de zeilen heeft. De veelal centristische koers van de bedachtzame Obama kon bij de links-progressieve stroming lang niet altijd op sympathie rekenen.
Een van de scherpste critici was Abdul El-Sayed, de kandidaat-senator met wie Obama vorige week op het podium stond in Michigan. In het verleden hekelde hij Obama’s beslissing om de banken te redden tijdens de kredietcrisis, zijn harde migratiebeleid en de compromissen bij de hervorming van de gezondheidszorg. ‘Hoop en verandering vragen om meer dan bloemrijk taalgebruik en een innemende glimlach’, schreef El-Sayed over Obama.
In deze campagne is dat allemaal vergeten. El-Sayed, een zoon van Egyptische immigranten, benadrukte dat Obama onder moeilijke omstandigheden zijn best had gedaan. De oud-president sloeg een vaderlijke toon aan: ‘Het oneens zijn over de middelen is iets anders dan het oneens zijn over het doel; Abdul deelt mijn waarden over gezondheidszorg voor iedereen, een loon waar je van kunt leven, een huis dat je kunt betalen, een eerlijke kans voor iedereen en niet alleen de high and mighty.’
De steunbetuiging van Obama was hard nodig in Michigan, een staat die cruciaal kan blijken bij de strijd om de meerderheid in de Senaat. Uit peilingen blijkt dat de Afro-Amerikaanse bevolking van Michigan weliswaar Democratisch gezind is, maar huiverig om op een belijdend moslim als El-Sayed te stemmen. Obama, die nog steeds uiterst populair is onder Afro-Amerikanen, moet die twijfel wegnemen.
De voormalige president dient daarbij als tegengif voor de smeercampagne die de Republikeinen tegen de Democraat voeren. El-Sayed werd deze week door Trump opnieuw bestempeld als ‘een jihadist’ die door ‘een metaaldetector’ zou moeten voordat hij het Congres binnen mag.
Obama wees op zijn eigen ervaringen. ‘Ze doen wat ze altijd doen: angst zaaien over de Democraten als communisten en jihadisten. Ik heb deze film eerder gezien, ik zat er zelf in, en ik heb een vals geboortecertificaat om het te bewijzen’, aldus Obama, verwijzend naar de leugens die Trump hielp verspreiden over zijn vermeende buitenlanderschap en islamitische achtergrond.
Obama fileerde in zijn speeches verder de ‘gekte, chaos, wreedheid, incompetentie en corruptie’ van de huidige regering. Zo ridiculiseerde hij Trumps handelsoorlog met de ‘empire of evil en onze gezworen vijand, Canada’. ‘De aardigste mensen die je kunt bedenken en nu joelen ze ons uit bij ijshockeywedstrijden.’
De Democraten stonden op de banken, maar een garantie voor succes is dat niet. Obama voerde twee jaar geleden nog tevergeefs campagne voor presidentskandidaat Kamala Harris. Hij kreeg toen kritiek vanwege zijn bestraffende woorden richting Afro-Amerikaanse mannen die volgens hem niet op een vrouw wilden stemmen. De oud-president werd belerend gevonden en zou door zijn rijkdom en omgang met beroemdheden vervreemd zijn geraakt van de gewone man.
Gelukkig in zijn politieke keuzes was Obama sinds zijn vertrek uit het Witte Huis ook niet altijd. Zo zag hij Hillary Clinton als meest geschikte opvolger, maar die verloor na een zwakke campagne van Trump. Daarna steunde hij Joe Biden, om na vier jaar te moeten concluderen dat die te oud was om nog verder te regeren.
Toch toonde deze campagne weer aan dat de Democraten nog niet zonder zijn star power kunnen, ook omdat er nog geen nieuwe leider is opgestaan. Meteen na de Congresverkiezingen zal waarschijnlijk de strijd losbarsten om wie de volgende presidentskandidaat wordt.
Er zijn tal van namen in omloop, van de Californische gouverneur Gavin Newsom tot Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez en ex-vicepresident Harris, maar het verlangen naar ‘een nieuwe Obama’ is evenmin verdwenen. Senator Jon Ossoff uit Georgia, met wie Obama vorige week campagne voerde, krijgt vanwege zijn opgerolde hemdsmouwen en de kadans van zijn toespraken soms dat predikaat opgeplakt.
Ossoff zegt ‘nul interesse’ te hebben in het presidentschap, maar dat wordt door Obama-nostalgici dan toch weer opgevat als een goed teken. Toen Obama nog een jonge man was, zei hij als senator precies hetzelfde. Een paar jaar later was hij president.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant