In Saoedi-Arabië zijn de droneaanvallen van de Houthi’s inmiddels onderdeel van het dagelijks leven. Ondanks de zorgen over een nieuwe bommenregen als Trump en Netanyahu na de midterms de oorlog tegen Iran hervatten, is niemand bang. ‘God beschermt ons.’
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij doet verslag vanuit Saoedi-Arabië.
In een hoek van het metrostation, naast een abri met flitsende reclamespotjes, trekt een vrouw haar sportschoenen uit. Op een tapijtje dat klaarligt, zakt ze langzaam door de knieën. Ze bidt in stilte. Een ogenblik later is ze klaar, en verdwijnt ze in haar zwarte nikab tussen de overige forenzen in de Saoedische hoofdstad Riyad. Het tapijtje blijft eenzaam achter. Een toegesnelde bewaker draait het een kwartslag, zodat het weer precies richting Mekka wijst.
Een alledaags tafereel op een alledaagse middag in Saoedi-Arabië. Metrostation Qasr al-Hokm, vlak bij het historisch centrum, oogt als een etalage van het hypermoderne koninkrijk. De marmeren vloer is smetteloos, de roltrap fonkelnieuw. Het donkere plafond, bezet met kleine ledlampjes, lijkt op een sterrenhemel. Een opgewekt koppel schrijdt hand in hand naar buiten: zij in het zwart, hij in het wit.
Maar dan wordt het 14.35 uur en beginnen telefoons te trillen. Het zijn geen appjes. ‘Waarschuwing’, staat er in het Arabisch en Engels. ‘Het gebied ligt onder vijandig vuur. Blijf alstublieft kalm. Blijf binnen of op een veilige plek, weg van ramen en deuren.’ Nauwelijks is het bericht verschenen of een explosie weerkaatst door de lucht, gevolgd door een tweede, een derde en een vierde. Een Saoediër met op zijn hoofd de traditionele rood-witte shemagh (sjaal) tuurt naar de horizon. Heeft hij iets gezien? De hemel oogt nog precies even blauw.
Afgezien van een witte Hyundai die met piepende banden optrekt, is er van paniek geen sprake. Niemand schreeuwt, niemand geeft een kik. Twee Egyptische dagloners zitten gehurkt in de schaduw, uitrustend van hun werkdag. ‘Niet bang zijn!’, grijnst de 30-jarige Adel, wiens verwassen trui vol gaten zit. ‘God beschermt ons.’
Voor menigeen in Saoedi-Arabië (35 miljoen inwoners) zijn de raket- en droneaanvallen door de Houthi’s, die aan de macht zijn in buurland Jemen, in kort tijdsbestek normaal geworden. Zorgen worden weggewuifd. De overgrote meerderheid van de projectielen wordt door Patriot-systemen (luchtafweer) onderschept, hetgeen niet wegneemt dat er soms ook slachtoffers vallen. De afgelopen maand kwamen in totaal 22 mensen om het leven, met als dieptepunt de verwoestende klap op het vliegveld van Riyad.
In het metrostation heeft iedereen het dagelijks leven hervat. In koffiehuis Namq zit de 23-jarige Mussayif, gekleed in een elegante abaya. Ze zit in haar laatste jaar van de studie verpleegkunde en wil vanwege de gespannen situatie niet met haar achternaam in de krant, zoals overigens vrijwel iedereen in het land. Maken de explosies haar bang? Een veelzeggende glimlach: ben jij mal. ‘Je bent in Saoedi-Arabië.’
Ze bedoelt: hier kan je niets overkomen. Het is een veelgehoord sentiment deze dagen in Riyad, al is het gissen naar het motief erachter. Vrijheid van meningsuiting is er niet in de autocratisch geleide Golfstaat van kroonprins Mohammed bin Salman. Voelen inwoners zich werkelijk veilig, of herhalen ze uit voorzorg de officiële lijn die het koningshuis propageert?
Wat het antwoord ook is, Bin Salman en zijn hofhouding maken zich wel degelijk zorgen, zoals blijkt uit het schrappen van zo’n beetje de hele politiek-culturele agenda van deze herfst. Het jaarlijkse investeringscongres dat bekendstaat als ‘Davos in the desert’? Afgezegd. De Dakar-woestijnrally die op 1 januari van start had moeten gaan? Afgezegd. Een politieke top met de leiders van alle 27 EU-lidstaten? Foetsie. Het Aziatisch voetbalkampioenschap (Asian Cup) dat eveneens gepland stond voor januari? Uitgesteld tot december 2027.
En dan moet het ergste wellicht nog komen. In de hele Arabische wereld leeft de vrees dat de tandem Amerika-Israël na de midterms van dinsdag een nieuwe ronde bombardementen op Iran zal beginnen. Mocht het zover komen, dan zullen de Golfstaten waarschijnlijk opnieuw in de vuurlinie belanden. Ze roepen op tot de-escalatie, zonder te weten of Donald Trump daarnaar zal luisteren. De Amerikaanse ambassade in Riyad maakte afgelopen vrijdag bekend al haar ‘niet-essentiële’ personeel naar huis te hebben gestuurd – een veeg teken.
November is in Riyad het startschot van het jaarlijkse culturele hoogseizoen. Ondanks de raketaanvallen hebben de Saoediërs het zogeheten ‘Boulevard City’ opgetuigd – een uitgestrekt terrein met entertainmentpaviljoens, fastfoodrestaurants en vertier voor tieners. Veel bezoekers zijn er vanavond niet: ook hier laat de oorlog zich voelen.
Joumana, een 23-jarige student architectuur, geeft rondleidingen door een flitsend paviljoen gewijd aan professioneel worstelen. Worstelen? Inderdaad ja, want op 7 november komt de lucratieve ‘WWE Crown Jewel’ naar Riyad. Er hangen portretten van grootheden als John Cena en Chad Gable. Er zijn T-shirts en pluchen poppen van Hulk Hogan en zelfs een duizelingwekkende, met diamanten ingelegde kampioenschapsriem. ‘Ik denk een replica’, glimlacht Joumana.
Vanwege de Houthi-raketten schakelde haar universiteit over op online onderwijs. Heel begrijpelijk, vindt de studente. ‘Maar dat betekent niet dat het hier onveilig is. Als het alarm binnenkomt, moet je gewoon zorgen dat je binnen zit, of in een auto. Saoedi-Arabië blijft een van de veiligste landen ter wereld. Ik heb veel vertrouwen in ons leger.’
En toch: de oorlog met de Houthi’s duurt inmiddels – onderbrekingen daargelaten – bijna twaalf jaar, zonder dat er eenvoudige exitroutes voorhanden zijn. ‘Twaalf jaar?’, zegt Joumana’s collega Abdo (30) verbluft. ‘Ik dacht zeven of acht.’ Hij is even stil, en herhaalt dan een reeks bezweringsformules die in Saoedi-Arabië altijd van pas komen, zowel in goede als kwade tijden. Hij vertrouwt op de regering, zegt hij. En natuurlijk op God.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant