Documentaires Het succes van bioscoopdocu’s logenstraft de theorie dat mensen zich in grimmige tijden graag warmen aan feelgoodfilms, en de harde werkelijkheid liever buiten houden. Al blijven docu’s over natuur of popmuziek het populairst.
Scène uit You Can See Everything.
Eén keer per jaar waren wij bereid om naar een documentaire in de bioscoop te gaan kijken, en dat was tijdens het documentairefestival IDFA in Amsterdam, dat donderdag weer begint. De rest van het jaar gingen we alleen naar een filmzaal om speelfilms te zien. Documentaires waren voor op televisie.
Maar nu rommelt het aan de overkant: in de Verenigde Staten is You Can See Everything een onverwacht groot succes. De spraakmakende documentaire is de best bezochte film van de afgelopen twee weken en bracht al 64 miljoen dollar op. Waarschijnlijk zal hij hoog eindigen in de lijst best bezochte documentaires aller tijden.
Waarom het zo’n succes is, valt moeilijk te zeggen. Voor You Can See Everything volgden Nathan Fielder en Lance Oppenheim de bekende bloedtest-oplichter Elizabeth Holmes in de laatste maand voordat ze naar de gevangenis gaat. True crime, vooral over oplichters, doet het altijd goed, maar de zaak-Elizabeth Holmes leek een afgegrazen weide. De documentaire is bovendien een intellectuele meta-exercitie over waarheid en fictie die niet zo geschikt lijkt om er een grote bak popcorn bij te verorberen. Het enige wat je kunt stellen is dat filmstudio A24 heel goed is in films spraakmakend maken via virale marketing.
De Nederlandse kijkers moeten trouwens geduld hebben. De drie IDFA-voorstellingen van You Can See Everything zijn strak uitverkocht. De bioscoopgoden hebben bepaald dat de film daarna pas vanaf 7 januari is te zien.
Documentaires hebben een vaste plaats in de filmagenda veroverd. Van de 134 films die momenteel in de Nederlandse bioscopen draaien, zijn er 53 documentaires. Denk aan NAZA, ook een documentaire die het onverwachts goed doet. Dat succes kwam nog minder verwacht dan dat van You Can See Everything, want NAZA gaat over de genocide in Gaza. Bepaald geen vrolijk avondje uit, meer iets voor NPO2, na Nieuwsuur.
Het doet denken aan de gouden tijd van de bioscoopdocumentaire begin deze eeuw. Michael Moore had toen een enorm succes met Fahrenheit 911 (opbrengst 222 miljoen dollar), Bowling for Columbine en Sicko, waarmee hij na de aanslagen van 11 september 2001 politiek terugbracht in de filmwereld, die in de jaren negentig nogal in zichzelf gekeerd was geraakt. Ook Al Gore’s profetische klimaatfilm An Inconvenient Truth scoorde goed in het eerste decennium.
Het succes van bioscoopdocu’s logenstraft de theorie dat mensen in grimmige tijden zich graag warmen aan feelgoodfilms, en de harde werkelijkheid liever buiten houden. Daarbij moet je wel bedenken dat de meeste biosdocu’s ervoor zorgen dat je warm en hoopvol de zaal verlaat. Ze putten daarbij gretig uit de speelfilm-stijldoos, bijvoorbeeld met nagespeelde scènes. In de documentaire The Cycle of Love, bijvoorbeeld, fietst een verliefde Indiër naar Zweden voor de liefde, waarbij hij een stevig beroep doet op de suspension of disbelief.
Als je kijkt naar de lijst best bezochte docu’s, dan zit er nogal wat natuur bij, March of the Pinguins, Everest, Earth – haardvuurfilms waarbij je lekker kunt wegzakken. Daarnaast doet ook popmuziek het goed. Dit jaar bracht docu’s over Elvis, de Stray Kids, Billie Eillish, Oasis. In de top-100 aller tijden staan Amy Winehouse, Buena Vista Social Club, Woodstock. De meest lucratieve ooit is This is it van Michael Jackson (opbrengst 268 miljoen dollar).
NAZA blijft de uitzondering. Documentaires kunnen het verder best aardig doen in de bioscoop, zolang je er wilde dieren, bergen of popsterren in stopt. En niet te veel krantenellende.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie