Amerikaanse verkiezingen Democraten leveren senatoren uit Texas, Ohio, Kansas, Iowa, North en South Carolina, verzekeren zich van een meerderheid in het Huis en winnen gouverneurschappen waar ze tot voor kort niet van durfden te dromen. De afstraffing van Donald Trump en zijn tweede presidentschap is compleet. Welke sprongen maakt deze kat in het nauw?
De Republikeinse gouverneur Greg Abbott verloor de verkiezingen in Texas.
Wat hebben de senaatsraces in Texas, North Carolina en South Carolina en het gouverneurschap in Georgia met elkaar gemeen? Niet alleen dat ze dinsdag door Democraten met gemak zijn veroverd op Republikeinse kandidaten, zoals ook een sensationeel aantal andere zetels in de midterms. De vier Republikeinse kandidaten in deze verkiezingen waren persoonlijk door Donald Trump aangewezen. En ze gingen roemloos ten onder.
Op basis van de voorlopige uitslagen is woensdag om zes uur ’s ochtends Nederlandse tijd duidelijk dat de Democraten het Congres niet winnen met een ‘blauwe golf’ of een rimpeling in de modderpoel van de Amerikaanse democratie, maar met een heuse tsunami. Ze winnen een meerderheid in zowel het Huis van Afgevaardigde als de recent nog onmogelijk geachte Senaat. Bovenal staat vast: kiezers rekenen massaal af met Donald Trump, die ze nog maar twee jaar geleden een spectaculaire comeback bezorgden. Hij vroeg ze toe doen alsof hij deze verkiezingen weer op het stembiljet stond en hun antwoord is eenduidig.
De Democraten bemachtigen met gemak een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en met winst in Texas, North Carolina, South Carolina, Ohio, Iowa en zelfs Kansas ook in het Congres. De races in Maine, Michigan en Alaska liggen nog open en kunnen de marge vergroten. En daarmee de vele manieren waarop Democraten Trump de laatste twee jaar van zijn bewind kunnen dwarsbomen en aan onderzoeken onderwerpen.
In Texas won theologiestudent en lokaal parlementslid James Talarico van de door schandalen geplaagde Ken Paxton, die Trump had gesteund om van de zittende Republikeinse senator John Cornyn af te komen. Gouverneur Roy Cooper zegevierde met gemak in North Carolina, waar Trump partijgenoot Thom Tillis had verjaagd. In South Carolina ging de bemoeienis nog verder: na het plotselinge overlijden van senator Lindsey Graham, in juli, wees Trump haar persoonlijk aan als diens opvolger. Kiezers in South Carolina toonde daar hun onvrede mee en kozen kinderarts Annie Andrews, de eerste Democratische senator uit die staat deze eeuw. Ook keert de Democraat Sherrod Brown terug als senator namens Ohio, in de zetel die vicepresident JD Vance vacant maakte.
De Democratische kandidaat Annie Andrews viert haar overwinning bij de verkiezingen om de senaatszetel van South Carolina.
In Georgia duwde Trump de populaire Brian Kemp opzij in de voorverkiezingen om het gouverneurschap. Nu is dat wellicht de reden dat de staat de eerst zwarte, vrouwelijke gouverneur ooit krijgt: de Democraat Keisha Lance Bottoms. Ohio koos Amy Acton als gouverneur, nadat Trump-volgeling Vivek Ramaswamy een vuige campagne tegen haar had gevoerd.
De president zelf, zo berichtten Amerikaanse journalisten, zat de hele dinsdagavond in het Witte Huis te mopperen tegen zijn televisiescherm met Fox News aan. Na zijn expliciete oproep te doen alsof kiezers weer op hem mochten stemmen, zijn bijna dertig verkiezingsrally’s door het hele land en de belofte van een cheque van 5.000 dollar voor elke Amerikaanse volwassene, moet de afstraffing hard aankomen.
Het waren, zoals dat altijd heet „de belangrijkste verkiezingen ooit”. Ze waren een referendum over hem en dat heeft hij spectaculair verloren. Al vindt de president uiteraard dat hem niets te verwijten valt. „Ik stond niet op het stembiljet, en als dat wel zo was geweest, hadden we met een OVERWELDIGENDE MEERDERHEID gewonnen!”, zette hij op zijn Truth Social.
De onvrede over Trump, zijn onkunde om de economie te laten werken voor gewone Amerikanen, zijn oorlog in Iran, zijn onmenselijke aanpak van immigranten, zijn vervolging van politieke vijanden en obsessie met een nieuwe balzaal: de redenen voor zijn impopulariteit stapelden zich op. Toch leek het tot de zomer onwaarschijnlijk dat Democraten daar echt van zouden kunnen profiteren. Want met hoe de Senaat (twee zetels per staat) is ingericht en hoe districten voor het Huis in Republikeins voordeel zijn omgetekend, leek een aardverschuiving onwaarschijnlijk en vanwege polarisatie en partijtrouw zelfs kansloos.
Maar als deze verkiezingen iets bewijzen is dat permanente onvrede en politieke woede veel grotere factoren zijn dan polarisatie. De klappen die Republikeinen dinsdag kregen zijn niet uit te leggen op basis van een lage opkomst onder hun anders trouwe aanhang. De Democraten hebben niet alleen de kiezers die twee jaar geleden op hen stemden opnieuw geactiveerd: ze hebben nieuwe kiezers gewonnen onder jongeren die voor het eerst mochten stemmen, ontevreden kiezers die vorige keer naar Trump overliepen en onherroepelijk ook kiezers die alle drie de keren dat hij meedeed op Trump stemden. Het maakte misschien niet eens uit welke Republikeinen hij zelf selecteerden op basis van hun dienstbaarheid: ze verloren allemaal.
De onverwacht grote winst van de Democraten betekent dat ze machtig genoeg zijn om Trump, in ieder geval in zijn binnenlands beleid, af te remmen en te dwarsbomen. De Senaat kan al zijn benoemingen blokkeren, het Huis kan opnieuw proberen hem te impeachen, net als meerdere van zijn ministers. Waar de verstevigde oppositie minder grip op zal krijgen is zijn handelen over de grens. Er gonst van alles over een nieuwe aanval op Iran. Trump is een tachtigjarige kat in het nauw die met rare sprongen zal proberen op alle mogelijke manieren de geschiedenis in te gaan.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie