De Tweede Kamer debatteert over het belastingplan van het kabinet, waarvoor in de Tweede Kamer officieel nog altijd geen meerderheid is gevonden. En in de Eerste Kamer al helemaal niet. Hoe reageert de oppositie? In dit liveblog houdt de politieke redactie u op de hoogte.
Nu D66 de mogelijkheid openlaat dat regeringspartijen verschillend stemmen, ruikt Klaver een kans voor zijn plannen om vermogens zwaarder te belasten. Wat vindt D66-woordvoerder Oosterhuis van die drie maatregelen, met onder meer een nieuw toptarief voor de grootste vermogens?
‘Een klein beetje ruig, maar ik snap de richting’, reageert Oosterhuis. ‘Het is ook consistent, deze wens van de heer Klaver. ‘Dus ik denk dat dit absoluut een amendement is waar we ook vanuit de coalitie het gesprek met de fractie van de heer Klaver over aangaan.’
Dat betekent niet dat Pro ook haar zin krijgt, zegt Oosterhuis daar in één adem bij. Klaver ‘verkoopt zijn huid duur’, maar dat geldt ook voor JA21, SGP en BBB, die ter rechterzijde een verbond vormen. ‘En ik vind het ook wel te begrijpen dat coalitiepartijen hun huid duur verkopen.’
Dat kan zo zijn, zegt Klaver, toch kan deze impasse niet eeuwig voortduren. ‘We zitten gewoon minder dan een week voor de stemming over het Belastingplan. De tijd tikt door. Dit is nog nooit voorgekomen. Dit gaat niet alleen maar meer over een meerderheid voor het Belastingplan. Dit gaat inmiddels ook over de toekomst van dit kabinet.’
Lukt het de coalitie niet om tot een deal te komen over (radicaal-)rechts of over links, dan kan de omstreden PVV-afsplitser Gidi Markuszower doorslaggevend zijn om het Belastingplan in elk geval door de Tweede Kamer te krijgen.
Markuszower is aanhanger van de extreemrechtse omvolkingstheorie en riep op tot het ‘met maximaal geweld’ tegenhouden van Palestijnse vluchtelingen. Na deze uitspraken riep een Kamermeerderheid, inclusief de coalitie, het kabinet eerder dit jaar op geen akkoorden met de groep Markuszower te sluiten, maar in de recent verstuurde Kamerbrief over het belastingplan staat dat het kabinet 95 miljoen euro extra vrijmaakt voor de politie. Het geeft daarvoor de credits aan de oud-PVV’er.
Daarnaast is Markuszower de afgelopen weken als gesprekspartner door zowel premier Jetten als minister Heinen en justitieminister David van Weel uitgenodigd om verder te praten over zijn wensen. Afgelopen vrijdag sprak de premier warme woorden over het onderling contact met de oud-PVV’er. ‘Ik heb altijd goed contact met hem. En als we elkaar treffen dan maken we vaak hier ook een praatje’, aldus Jetten.
Het is deze houding van D66 die bij Pro, Denk en Partij voor de Dieren met afgrijzen wordt waargenomen. Klaver kan de 95 miljoen voor de politie niet anders zien dan het kopen van de steun van Markuszower, dit terwijl de Kamer had uitgesproken Markuszower vanwege zijn extreme uitlatingen uit te sluiten van akkoorden.
Denk verwijt D66, door Markuszower bij de gesprekken te betrekken en extra geld uit te trekken, discriminatie te normaliseren. Stephan van Baarle constateert met enig cynisme dat Jetten vorig jaar meeliep met de Rode Lijn-demonstratie tegen het genocidaal geweld door Israël in Gaza, maar dat hij nu het lot van het Belastingplan in handen legt van iemand die Palestijnse vluchtelingen met geweld wil tegenhouden, vindt dat premier Benjamin Netanyahu de nobelprijs verdient en de Rode Lijn-demonstranten gelijkstelt met Hamas-sympathisanten.
De financieel woordvoerder van D66, Henk-Jan Oosterhuis, is van mening dat het kabinet, ondanks onderhandelingen en een vermelding in de Kamerbrief, geen akkoord heeft gesloten met Markuszower. Het liefst ziet hij na dit debat meerderheden in zowel de Eerste als de Tweede Kamer in zicht komen, want via de route Markuszower heeft het kabinet nog geen steun in de senaat. Maar als Markuszower het Belastingplan uiteindelijk wil steunen, ‘dan ga ik niet zeggen dat hij tegen moet stemmen’.
Avinash Bhikhie
Henk-Jan Oosterhuis, de financieel woordvoerder van D66, is nog maar net aan het woord als PVV-voorman Geert Wilders hem de vraag stelt die vandaag in alle oppositiefracties leeft: hoe groot is de ruimte voor de regeringsfracties om in te stemmen met oppositievoorstellen?
Die vraag is zeer actueel omdat CDA-leider Bontenbal dinsdag in de media heeft gezegd dat hij zich vrij voelt om met de oppositie mee te denken, bijvoorbeeld over een verhoging van de vermogens- of de erfbelasting. Dat zou een manier kunnen zijn om alsnog te komen tot een akkoord met fracties als die van Pro en Volt. De VVD, die daar eigenlijk tegen is, zou daar dan niet voor hoeven te stemmen, maar het wel moeten accepteren.
Oosterhuis aarzelt in eerste instantie om de strategie prijs te geven. Wel erkent hij dat D66 in de aanloop naar de stemming op 12 november nog serieus wil praten over amendementen (wijzigingsvoorstellen) die de oppositie indient. ‘Wij zijn met drie coalitiefracties. En wij hebben de intentie om te zorgen voor een Belastingplan dat zo breed mogelijk gesteund wordt in beide Kamers.'
Op aanvullende vragen van CU-Kamerlid Pieter Grinwis en JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen wordt hij alsnog wat concreter. In de onderhandelingen met de oppositie is het de komende dagen niet de bedoeling om de coalitiepartners 'te verrassen'. Ook is het 'de intentie' om zoveel mogelijk samen te doen.
Maar de situatie kan zich wel degelijk voordoen, erkent hij, dat D66 en het CDA oppositie-amendementen aan meerderheden gaan helpen zonder steun van de VVD. Onderlinge blokkades binnen de coalitie zouden op die manier kunnen worden doorbroken. 'Het is geen ondenkbare situatie dat dit het geval gaat zijn (....) De coalitie is geen fusiepartij.'
Raoul du Pré
Het debat gaat nu echt van start – vooralsnog zonder de fractievoorzitters van D66, VVD en CDA. En dus is het woord aan Jesse Klaver als leider van de grootste oppositiepartij. Zelden heeft er zoveel druk gestaan op een debat over het Belastingplan, begint de voorman van Pro. Klaver kan het weten: hij was eerder financieel woordvoerder van GroenLinks. ‘Er was nooit iemand die kwam kijken.’
Nu pas beseft hij: vroeger was alles beter. ‘Eigenlijk verlang ik terug naar die tijd dat het gewoon een technische behandeling was. Want het feit dat we nu niet een technische afronding hebben van het Belastingplan, maar een heel groot politiek debat over de vraag: komt er überhaupt een meerderheid? Dat is nog nooit vertoond.’
Dat het kabinet de laatste dagen lijkt te lonken naar ‘PVV-afvallige’ Gidi Markuszower om in elk geval in de Tweede Kamer die meerderheid te vinden, vindt Klaver onbestaanbaar. ‘We hadden in dit parlement iets afgesproken. Politieke oproepen die oproepen tot geweld, die de omvolkingstheorie omarmen: daar gaan we niet mee onderhandelen.’
Nog steeds van plan om het kabinet te overtuigen om toch naar links af te buigen, komt Klaver met een tegenvoorstel. Daarvoor wil hij wel een dekking afspreken voor het ‘cadeau aan de allerrijkste Nederlanders van 18 miljard euro’. Dat bedrag loopt de schatkist mis door de invoering van de door het kabinet gewenste vermogenswinstbelasting (‘box 3’).
Als het aan Pro (en onderhandelingspartner Volt) ligt, wordt dat bedrag opgehoest door precies die groep die er ook van moet gaan profiteren: de meest vermogende Nederlanders. Daarvoor stelt hij drie maatregelen voor. De eerste is een toptarief in de vermogensbelasting: wie in dat hoogste tarief valt, moet meer belasting betalen.
De tweede is een verhoging van de belasting voor ondernemers. Het kabinet is juist van plan om die belasting in ‘box 2’ tijdelijk te verlagen, en ondernemers zo te verleiden om de komende jaren meer vermogen uit hun bedrijf op te nemen. Op korte termijn levert dit kabinetsvoornemen de schatkist meer geld op (maar op de lange termijn juist minder).
De derde maatregel is het aanpakken van de ‘papieren schenking’, een populaire en legale manier om erfbelasting te ontwijken. Samen vormen de drie voorstellen Klavers ‘ultieme poging om tot elkaar te komen.’ Maar, waarschuwt hij: de tijd dringt.
Dion Mebius
Nog voor het debat van start gaat, stapt PVV’er Geert Wilders naar voren. Waar de oppositiepartijen, voor misschien wel hét debat van het jaar, de fractievoorzitters afvaardigen, schitteren Jan Paternotte (D66), Ruben Brekelmans (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) door afwezigheid. ‘Waar zijn de fractievoorzitters’, wil Wilders weten.
Wilders vindt dat de drie voormannen zich in de plenaire zaal moeten melden voor de behandeling van het Belastingplan, vooral gezien uitspraken die onder anderen Bontenbal gisteren in de media heeft gedaan. Hij haalde uit richting het kabinet en in het bijzonder de VVD die hij verantwoordelijk hield voor het uitblijven van een deal met de oppositie. ‘Onacceptabel en eigenlijk ook een beetje laf dat hij dan niet hier in de Kamer is’, zegt Wilders richting de CDA-leider.
Bontenbal, die normaal gesproken waarde hecht aan het politieke debat en de geestelijk vader is van het concept ‘democratisch ethos’, wordt door andere oppositiepartijen verweten stevige uitspraken in de media te doen en daar niet over in debat te willen met de collega-Kamerleden.
Paternotte, Brekelmans en Bontenbal hoeven zich niet in de Kamer de melden, de Kamer kan aanwezigheid alleen eisen van het kabinet. Hoewel dat zo is, wijst Klaver de coalitiepartijen erop dat wat hem betreft de komende uren het belastingplan stevig verbouwd wordt en raadt de fractievoorzitters dus wel aan aanwezig te zijn. In de richting van de financieel woordvoerders, die het debat namens de coalitie voeren, zegt Klaver dat hij dan wel verwacht dat er zaken gedaan kunnen worden. ‘Ik ga er wel van uit dat er dan niet wordt gezegd: sorry, dan moet u bij mijn fractievoorzitter zijn.’
Eigenlijk vindt Klaver het toch wel kwalijk dan de fractievoorzitters er niet bij zijn. Hij had verwacht dat de minderheidscoalitie het fatsoen had om in de plenaire zaal het gesprek met de oppositie aan te gaan. Dit was het moment geweest om hier in alle openheid met elkaar het debat te hebben welke oplossingsrichtingen wij nog zien voor Nederland, aldus Klaver. ‘Nu staan we hier in het parlement en dan lijkt het fractievoorzitters van de coalitie een goed idee om politiek verstoppertje te spelen.’
Avinash Bhikhie
De tijd dringt, voor kabinet en Tweede Kamer. Over acht dagen moet worden gestemd over het Belastingplan voor 2027. Dat is het hele stelsel van heffingen, tarieven, kortingen en toeslagen voor het belastingstelsel in het komend jaar. Voor iedere Nederlander van belang dus.
Sinds half augustus zijn enkele – halfslachtige – pogingen gedaan om voor dat plan voldoende steun te krijgen in de Tweede en de Eerste Kamer. Er waren gesprekken met links (Pro en Volt) en met rechts (JA21, SGP en BBB), maar geen van die partijen werd al overtuigd. Ten langen leste gaat het kabinet er nu vanuit dat de ChristenUnie, 50Plus en de Groep Markuszower in de Tweede Kamer voor een (nipte) meerderheid gaan zorgen.
Voor de Eerste Kamer is dat nog lang niet genoeg. Het kabinet gokt er echter op dat de senatoren, die vlak voor kerst over het Belastingplan stemmen, gevoelig zullen zijn voor het argument dat het onverantwoordelijk is om de Belastingdienst, en daarmee ook miljoenen belastingbetalers, zo kort voor het nieuwe jaar in onzekerheid te storten.
Maar niet de hele regeringscoalitie denkt er zo over. In elk geval CDA-voorman Henri Bontenbal vindt dat het kabinet ‘casinopolitiek’ bedrijft over de rug van diezelfde belastingbetalers. Hij wil de komende dagen bezien of hij alsnog bredere Kamermeerderheden kan organiseren. Onderling hebben de regeringspartijen afgesproken dat zij ieder voor zich met wijzigingsvoorstellen van de oppositie mogen meestemmen, mits ze wel binnen de grenzen van het regeerakkoord blijven.
Diverse oppositiefracties kondigden al aan dat zij inderdaad met zulke voorstellen gaan komen. Het debat begint dinsdag om 16.10 uur.
Raoul du Pré
Source: Volkskrant