De Republikeinen zijn na de grote verkiezingsnederlaag op zoek naar een schuldige. Het is niet moeilijk om die te vinden: hij zit in het Witte Huis. Maar nog niet iedereen durft zijn naam hardop uit te spreken.
De Democraten behaalden dinsdag de ene na de andere verrassende overwinning in traditioneel Republikeinse staten als Texas, Kansas en South Carolina. De partij heeft vanaf komend jaar de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en in de Senaat en kan het president Donald Trump erg moeilijk gaan maken.
De Republikeinen wisten dat het moeilijke verkiezingen zouden worden, maar hadden niet verwacht zó erg te verliezen. Trump is al met verschillende verklaringen gekomen. Voor de verandering is verkiezingsfraude er daar niet een van.
"Volgens hem verliest de partij van de zittende president toch altijd en zouden Republikeinen op het stembiljet niet 'Trumpy' genoeg zijn geweest", zegt Amerikadeskundige Jack Thompson. Het ligt volgens Trump vooral niet aan hemzelf, voegt Amerikakenner Andrew Gawthorpe eraan toe. "'Ik stond niet op het stembiljet', zegt hij. Het zou niet zijn schuld zijn, maar die van 'hen', de andere Republikeinen. Alsof hij niet de partij leidt."
Trump en vicepresident JD Vance hebben wel toegegeven dat het "waarschijnlijk de Iranoorlog was" die de de Republikeinen de winst hebben gekost. Maar ook daarbij weigeren ze naar zichzelf te wijzen, terwijl ze die oorlog toch echt zelf zijn gestart. "Het was het waard", zei de president daar woensdag over.
Binnen de Republikeinse Partij is wel duidelijk dat de nederlaag aan Trump te wijten is. "Amerikanen kiezen hun senator of gouverneur, maar laten bij deze verkiezingen altijd zien wat ze van hun huidige president vinden", zegt Gawthorpe. "En Trump is immens impopulair."
Voor de verkiezingen bleek al uit peilingen dat meer dan 60 procent van de Amerikanen niet meer achter de president staat. Die impopulariteit wordt veroorzaakt door de Iranoorlog die hij samen met Israël is gestart en de stijgende kosten van levensonderhoud die daarop volgden. "Trump heeft er niets aan gedaan om dat te veranderen", zegt Gawthorpe. Ook de importheffingen, AI-datacenters en de corruptie binnen de regering en Trumps familie speelden een grote rol.
Sommige Republikeinen durven Trump al hardop de schuld te geven van het grote verlies, al doen ze dat wel anoniem. Meerdere partijleden zeggen tegen onder meer BBC News dat het "compleet zijn schuld" is en dat de woede jegens de president "extreem groot is".
Een Republikeinse campagnemedewerker noemt de nederlaag "pure incompetentie". "Het Witte Huis heeft niets gedaan om te voorkomen dat Trump de situatie alleen maar erger maakte."
Bobby Charles, de Republikeinse kandidaat die de race om het gouverneurschap van Maine verloor, zei tegen Politico dat hij desondanks optimistisch is "omdat Trump over twee jaar weg is". Een hoge functionaris binnen de Republikeinse Senaat zegt dat de partij geen kandidaten van hoge kwaliteit meer heeft. "Het is een bloedbad. Trump heeft dit gedaan."
Thompson en Gawthorpe denken dat de komende tijd meer Republikeinen zich tegen Trump durven uit te spreken. "Hij is de voornaamste reden dat de Republikeinen een zware nederlaag hebben geleden", zegt Thompson.
"Maar ze moeten voorzichtig zijn, want hoewel hij verwond is, is hij nog steeds zeer machtig binnen de Republikeinse Partij. Republikeinen zullen de komende dagen en de komende tijd uitzoeken hoe ze dit gaan aanpakken."
Gawthorpe moet ook nog zien hoe de situatie zich ontwikkelt. "Binnen de partij zullen mensen die vinden dat Trump de afgelopen jaren een ramp is geweest, zich nu eerder geroepen voelen om dat ook uit te spreken", denkt hij. Trumps tweede en laatste termijn komt over twee jaar ten einde.
Thompson vermoedt dat Republikeinen buiten Trumps regering in die periode voorzichtig verkennen welke koers de partij moet gaan varen. Gawthorpe denkt dat iedereen die aan de nederlaag is verbonden er lastig van kan herstellen, onder wie Vance en buitenlandminister Marco Rubio. "Wie een Republikeinse nominatie ambieert, heeft mogelijk meer kans als hij buiten de huidige regering staat."
Gawthorpe denkt dat kringen buiten de regering "ongetwijfeld de messen zullen slijpen om de partij terug te veroveren". Hoe grimmig dat kan worden, weet Thompson nog niet. "Dat hangt ervan af hoe Trump reageert wanneer anderen proberen afstand van hem te nemen."
Source: Nu.nl algemeen