Na hun enorme verlies bij de midterms is onder Republikeinen het grote vingerwijzen begonnen. Er klinkt nu openlijke kritiek op de rol van Donald Trump. ‘Dit komt helemaal door hem’, concluderen zijn partijgenoten. Maar dat ziet de president zelf helemaal anders.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Met zwierige uithalen trekt Donald Trump zijn viltstift over het beton. Hij glimlacht, een zachte herfstzon op zijn gezicht. Er klinkt applaus. ‘Mooi, hè?’, glundert de president woensdag, omringd door journalisten, terwijl hij zijn handtekening plaatst op een zuil van wat straks de nieuwe balzaal van het Witte Huis moet worden. ‘Ik ben echt gek op bouwen!’
Het is even twee keer knipperen: tijdens zijn eerste publieke optreden na de midterms oogt Trump, in één woord, sereen. De pers blijkt niet in Washington bijeengeroepen voor reflectie. Geen woord over de uitslag, niks ‘hoe nu verder’. Trump wil slechts praten over zijn verbouwing. Hij klinkt eerder als een trotse aannemer dan een president wiens partij net historisch is afgestraft.
Vanuit New York sturen correspondenten Maral Noshad Sharifi en Thomas Rueb elke woensdag een overzicht van het belangrijkste nieuws uit de Verenigde Staten. Meld u hier aan.
Democraten wonnen de midterms deze week met een overmacht die in de recente Amerikaanse geschiedenis geen gelijke kent. De partij ligt op koers voor een meerderheid van vijftig zetels in het Huis van Afgevaardigden en verwierf er, minstens, zeven senatoren bij. In de staten Alaska en Mississippi wordt nog altijd geteld.
Maar anders dan zijn partijgenoten, lijkt Trump zich deze uitslag weinig aan te trekken. Bij het vragenrondje na zijn bouwpraatje blijkt waarom. ‘Als ik op het stembiljet had gestaan, had ik gewonnen’, zegt de president luchtig. ‘Jullie hebben mijn bijeenkomsten toch gezien? Zoveel liefde. Maar het is niet gelukt die liefde over te brengen naar de kandidaten.’
Trump legt de schuld voor dit verlies, klaarblijkelijk, bij anderen. Maar hij staat daarin alleen.
Terwijl de Republikeinen hun wonden likken, is daar ook het grote vingerwijzen al begonnen. Bijna iedereen die zich nu uitspreekt, wijst in de richting van het Witte Huis. ‘Dit komt helemaal door hem’, fulmineert het Republikeinse oud-Congreslid Don Bacon woensdag in The New York Times. Trump zou ‘reden nummer één’ zijn voor het massale verlies.
‘Deze midterms waren, zonder enige twijfel, een terechtwijzing van de president’, stelt gouverneur Ron DeSantis van Florida, die eerder een gooi deed naar het presidentschap, op de conservatieve tv-zender Fox News. ‘Dit was geen pro-Democratische stem’, concludeert ook partijstrateeg Dick Wadhams. ‘Dit was een anti-Trumpstem’.
Het electoraat lijkt hen daarin gelijk te geven. Volgens een exitpoll van NBC News noemde 87 procent van de kiezers de hoge prijzen van benzine en diesel – een direct gevolg van Trumps oorlog tegen Iran – een van de belangrijkste overwegingen voor hun stem. Volgens persbureau AP zei twee op de drie kiezers dat Trumps beleid de economie heeft verslechterd. Ruim 60 procent is het oneens met de Iranoorlog.
Dit soort statistieken zullen Republikeinen nu de moed geven om, wellicht voor het eerst, openlijk kritiek te leveren op hun president. En voor de meest ambitieuzen onder hen is dat op dit moment zelfs opportuun.
De opvallendste kritiek komt woensdag van binnenuit het Witte Huis. JD Vance, die zijn oog op Trumps opvolging heeft, neemt woensdag geen blad voor de mond. ‘De reden dat we verloren hebben, is de oorlog’, stelt de vicepresident ronduit. ‘Als je wilt bepleiten dat die het waard was, dat de Senaat voor de komende zes jaar verliezen het waard was, dan moet je dat vooral doen. Maar iedereen weet waarom we hebben verloren.’
Nooit eerder leverde Vance zulke harde kritiek op het beleid van zijn baas. Toch doet de vicepresident tegelijk zijn best om Trump niet tegen zich in het harnas te jagen. Vance beweert in zijn post dat Trump nu ‘hetzelfde’ zegt over de oorlog. Dat lijkt niet helemaal te kloppen.
Op de bouwput naast het Witte Huis erkent Trump woensdag dat kiezers, inderdaad, boos zijn over de hoge brandstofprijzen in het land. Dat zou een van de redenen zijn voor het Republikeinse verlies. Maar daar voegt de president expliciet aan toe: ‘Niet de oorlog.’ Trump blijft volhouden dat zijn aanval op Iran broodnodig was. ‘Ik zou het allemaal weer opnieuw doen.’
Deze eerste kritische geluiden lijken voortekenen van een nieuw tijdperk in Washington. Hier geldt al ruim een decennium de ijzeren wet dat elke carrière in de Republikeinse politiek staat of valt met Trump. Zijn steun kon onervaren loyalisten verheffen tot de top, maar één wraakzuchtige knip met zijn vingers en de herverkiezing van gevierde veteranen viel pardoes aan duigen.
Loyaliteit was hier jarenlang het devies. Maar die bestond, uiteindelijk, vooral bij belofte van electoraal succes. En laat dat nou precies hetgeen zijn dat Trump niet langer te schenken heeft. Kiezers hebben deze week glashelder duidelijk gemaakt hoe ze denken over deze president. Wie nu een toekomstbestendige carrière als Republikein ambieert, kan dus maar beter beginnen met afstand nemen.
Trump lijkt zich er woensdag nog weinig over te kunnen opwinden. Nadat de president de laatste vragen heeft afgewimpeld, vestigt hij de aandacht al gauw op wat hij echt belangrijk vindt. ‘Hebben jullie het helikopterplatform van boven gezien?’, jubelt Trump, zijn stem vol onverholen opwinding. Het antwoord wacht hij niet af: ‘Het is ongelooflijk!’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant