Amerikaanse Congresverkiezingen Het lijkt erop dat Republikeinse politici en rechtse commentatoren na de desastreuze nederlaag van hun partij kordater afstand durven nemen van Trump. „Ik werd meegesleurd door de Trump-tsunami, net als vele andere zittende senatoren.”
President Donald Trump tijdens een campagnebijeenkomst, op 1 november, in Dubuque, Iowa, waar Trumps Republikeinse partij zowel een Senaatszetel als de gouverneurspost verloor.
Succes heeft vele vaders, maar een debacle ook. Na de catastrofale presidentsverkiezingen is in en rond de Republikeinse Partij het grote vingerwijzen begonnen – een cirkelvormig executiepeloton, zoals Amerikanen het plastisch uitdrukken. Wie draagt de verantwoordelijkheid voor de nederlaag, waarbij de partij van Donald Trump de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden én in de Senaat verspeelde?
Is het de oorlog tegen Iran? Zijn het de voedsel- en benzineprijzen die daardoor explodeerden? Is het minister van Defensie Pete Hegseth die de oorlog verdedigde alsof hij zelf aan het front stond? Is het de Israëlische premier Netanyahu die president Trump verleidde om de oorlog te beginnen? Zijn het de tientallen kandidaten in veilig ‘rood’ geachte districten en staten die toch werden verslagen door een Democraat? Of zijn het de datacenters, die algemeen worden gehaat, vooral in de rode staten waar er juist zo veel zijn gebouwd?
Of is het de president zelf? De president die de oorlog tegen Iran begon. Die de prijsstijgingen bagatelliseerde („een klein beetje en tijdelijk”). Die Hegseth benoemde. Die Netanyahu en de meeste Republikeinse kandidaten steunde in hun campagnes. Die rally’s organiseerde in al die rode staten en daar zei: „Doe alsof ík op het stembiljet sta. Ik stá op het stembiljet.” Die Amerikanen aanspoorde blij te zijn met datacenters. Die na de nederlaag tegen verslaggevers zei dat de Republikeinen hadden verloren omdat hijzelf níét op het stembiljet stond.
Het lijkt erop dat Republikeinse politici en rechtse commentatoren nu iets kordater dan in de afgelopen twee jaar afstand durven te nemen van Trump, met zijn approval rating van inmiddels slechts 35 procent (volgens de Financial Times). „Ik werd meegesleurd door de Trump-tsunami, net als vele andere zittende senatoren”, zei Susan Collins, de Republikein die dinsdag na een kleine dertig jaar haar Senaatszetel in Maine verloor. „Er is een speciale plaats in de hel voor de familie van Trump en voor die zak van een Jared Kushner [Trumps schoonzoon] en al die andere achterlijke zakkenvullers”, riep de radicaal-rechtse podcaster Alex Jones – maar die had dan ook al aan het begin van de oorlog tegen Iran met Trump gebroken. „Hij is als een dronkenlap achter het stuur”, zei de journalist Tucker Carlson over Trump.
Minder direct, maar betekenisvoller dan de salvo’s van een 73-jarige, afzwaaiende senator of internetbulderaars, was een lange post die vicepresident JD Vance via sociale media verspreidde. Hij onthulde daarin dat opiniepeilers in het Witte Huis de nederlaag al voorspelden en dat ze vier remedies suggereerden:
Vance, van wie alom wordt verwacht dat hij zich kandidaat zal stellen voor de presidentsrace van 2028, valt Trump niet direct aan, maar wel indirect – op alle vier de punten. Het was al lang geleden uitgelekt (door wie o wie?) dat Vance een van de weinige adviseurs van de president was die vooraf tégen een aanval op Iran pleitte. Omdat hij, anders dan de president, Amerika op de eerste plaats stelde. En tijdens al die rally’s sprak Trump langer over zijn bouwprojecten, de fysieke aantrekkelijkheid van de Republikeinse kandidaten en de weerzinwekkendheid van hun tegenstanders („Een moslim! We zullen metaaldetectors bij de Senaat moeten zetten”), dan over maatregelen tegen de inflatie.
Punt 4 heeft voor de Republikeinen de aantrekkelijkheid van een externe zondebok: Israël. Het land werd tot voor enkele jaren collectief aan de borst gedrukt door Republikeinen en Democraten. Tijdens zijn eerste termijn liet Trump de ambassade verhuizen van Tel Aviv en Jeruzalem, en dat was een van de maatregelen die zijn Democratische opvolger Joe Biden niet terugdraaide.
Maar sinds de regering-Netanyahu een vernietigende oorlog tegen de Palestijnen begon in reactie op de terreurdaden van Hamas op 7 oktober 2023 is de stemming gedraaid. En daarbij worden allerlei lagen aangeboord, zowel aan de linker- als aan de rechterkant van het politieke spectrum. In de eerste plaats is er de financiële steun, jaarlijks miljarden dollars waarmee vooral Amerikaanse wapens worden gekocht – inmiddels even impopulair onder veel kiezers uit Trumps eigen MAGA-beweging als de oorlogsfondsen voor Oekraïne. Er is groeiende weerzin ten aanzien van de politieke invloed van de zionistische lobbyorganisatie AIPAC, die royale donaties uitkeert aan Republikeinen en Democraten.
Maar Vance appelleert ook, bewust of onbewust, aan antisemitische sentimenten onder rechtse kiezers. Hijzelf gaf in juli een interview aan de populaire podcaster Joe Rogan, waarin hij „elementen in de Israëlische regering” ervan beschuldigde zijn inspanningen om vrede tussen de VS en Iran te bewerkstelligen, via een online campagne te saboteren. Zoiets valt in vruchtbare aarde bij het uiterst rechtse deel van de witte kiezers die de belangrijkste steunpilaar voor Trump blijven. Kiezers die worden bediend door mediafiguren als Tucker Carlson, die in zijn laatste show goedkeurend een reclamespotje toonde voor nota bene de Democratische senaatskandidaat voor Michigan. Daarin wijten twee Amerikanen in de supermarkt de hoge voedselprijzen aan Israël: „Wij moeten zeven dollar voor eieren betalen zodat ze in Gaza bommen kunnen gooien.”
Daarmee wijst Vance een klassieke zondebok aan. Hij onderstreepte dat hij zijn 600 woorden lange boodschap vooraf aan president Trump had voorgelegd. Die zal er niet zozeer een reprimande voor zichzelf als wel voor Netanyahu in hebben gezien. Vlak voor de verkiezingen verraste de Amerikaanse president met de mededeling dat hij „al maanden geleden” had afgesproken de geldkraan voor Israël aan het eind van het jaar dicht te draaien. Zo weet Netanyahu of zijn opvolger – net als de rest van Amerika’s traditionele bondgenoten – dat Israël de komende twee jaar niet meer kan rekenen op onvoorwaardelijke steun uit Washington.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie