De zoveelste grootschalige demonstratiedag in Parijs voelt als het protest van anti-fatalisme. Tegen de eindeloos voorspelde verkiezingszege voor radicaalrechts, tegen de alom aangekondigde noodzaak tot bezuinigen. ‘Dat de strijd mooi en krachtig mag zijn!’
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze doet verslag vanuit Parijs.
Wat hebben een varken en een fascist met elkaar te maken? In de Japanse animatiefilm Porco Rosso is de hoofdpersoon een voormalige Italiaanse gevechtspiloot die in een varken is veranderd. Het is de tijd van Mussolini en zijn fascistische dictatuur. Als een oude kameraad hem probeert over te halen terug te keren bij de luchtmacht, antwoordt hij: ‘Ik ben liever een varken dan een fascist.’
‘Dit is een goed moment om de film te kijken’, raadt Noémie Colin aan. Ze heeft de fameuze frase gebruikt voor haar protestbord, en ze is niet de enige. Overal in de menigte die donderdag opnieuw samendringt op Place de la République in Parijs duikt het zinnetje op.
Het voelt als een protest van anti-fatalisme. Om te beginnen met het verzet tegen de eindeloos voorspelde overwinning van Marine Le Pen en haar radicaalrechtse Rassemblement National bij de aankomende presidentsverkiezingen in het voorjaar. Want dat is de partij waartegen de vele anti-fascisme-leuzen zijn gericht.
Het is ook een reactie op de racistische aanslag in Trappes, bijna twee weken geleden. Daarbij schoot de 39-jarige Kevin Tessier op tientallen omstanders, waarbij een man overleed. Tessier werd gearresteerd en verklaarde bij zijn verhoor zich bewust te hebben gericht op moslims en mensen van Afrikaanse en Maghrebijnse origine. Een wraakactie voor de rellen van 17 oktober, zo claimde de dader. Bij een huiszoeking werden exemplaren van Mein Kampf en zelf ontworpen stickers van Rassemblement National gevonden.
‘We hebben te maken met een hellend vlak richting fascisme’, zegt Colin over ‘Trappes’. Het is tegen die aanslag, tegen de opmars van Rassemblement National, en tegen dat hellend vlak dat ze zich bij de optocht heeft aangesloten.
Het anti-fatalisme is ook voelbaar in de energie van honderden mensen die staan te springen rond het Orchestre du Nouveau Monde (orkest van de nieuwe wereld). De activistische muzikanten zetten bij aanvang van de optocht de toon op Place de la République. Zo begon ook het protest op de beruchte zaterdag van 17 oktober, toen de demonstratiedag ontaardde in grootschalige vernielingen.
Maar anders dan destijds hoeven de orkestleden hun concert dit keer niet vroegtijdig af te breken vanwege de wolken traangas die de politie op het plein afvuurt. De beelden daarvan gingen de wereld over, en maakten het orkest beroemd. De symboliek van dit nieuwe optreden op dezelfde plek stemt sommigen euforisch. ‘Wat is Frankrijk toch mooi!’, gilt een jonge vrouw in extase tussen de demonstranten die dansen en zingen over hun ‘twee passies: de fanfare en de revolutie’. Dirigent Étienne Jarrier, gehuld in rode trui met de letters HOPE op zijn rug, hoopt ‘dat de strijd mooi en krachtig mag zijn.’
Het is de zoveelste grote protestdag sinds de scholieren eind september begonnen met hun schoolblokkades en een snaar raakten bij veel andere Fransen - hoe uiteenlopend de zorgen ook zijn. Van de achteruitgang van publieke voorzieningen tot de opmars van radicaalrechts en de voorgenomen miljardenbezuinigingen.
Volgens de vakbonden, die donderdag de handen ineensloegen voor een gezamenlijke landelijke stakingsdag, waren in heel Frankrijk 1,6 miljoen mensen op de been. De Franse autoriteiten spreken van 600 duizend, verdeeld over optochten op 180 verschillende plaatsen. Daarmee is de opkomst iets groter dan op 17 oktober.
Officieel is de stakingsdag gericht op het verbeteren van de koopkracht en hogere salarissen. Volgens een recent onderzoek van peilingsbureau Ipsos leeft 26 procent van de Fransen naar eigen zeggen in bestaansonzekerheid. In reactie op het protest kondigde premier Sébastien Lecornu donderdag aan om de vakbonden en werkgeversorganisaties maandag te ontvangen voor sociaal overleg.
Tegelijkertijd doet de sfeer denken aan een 1 mei-demonstratie, de Dag van de Arbeid, waar allerhande organisaties de straat opgaan om hun eigen politieke boodschap te delen.
‘Een dag als vandaag is ook een gelegenheid om je overtuigingen te delen met gelijkgestemden, om plezier te maken’, zegt Caroline Pocheton. Ze is docent Engels op een middelbare school in Coulommiers, zo’n anderhalf uur rijden ten oosten van Parijs. Precies op dat moment worden de bekertjes punch uitgedeeld, een mix van vruchtensap met rum.
Ze is met een touringcar naar Parijs gekomen, in de eerste plaats om te demonstreren voor betere onderwijsvoorwaarden. ‘In ons gebouw zitten de vochtplekken in de muren, sommige ramen kunnen niet dicht, en pas gisteren hadden we voor het eerst sinds het nieuwe schooljaar werkend internet. Nu er eindelijk wordt gerenoveerd, geef ik les in een lokaal dat grenst aan een ruimte waar heel de dag een drilboor te horen is.’
Maak docent Pocheton niet wijs dat de Franse regering klem zit vanwege de uit de hand lopende begrotingsproblemen. ‘Het geld is er. Het voorstel voor een oplossing ook: de Zucman-belasting (het voorstel van de Franse econoom Gabriel Zucman om vermogens van meer dan 100 miljoen euro met 2 procent te belasten, red.). Niet investeren in publieke voorzieningen is een politieke keuze.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant