Yu Hua Documentairemaker en China-kenner Ruben Terlou herlas Leven! van Yu Hua, een ‘loodzwaar’ maar sober geschreven boek dat beschrijft hoe het moet zijn geweest om de afgelopen 75 jaar Chinees te zijn.
„China maakt een groot deel uit van mijn leven. Dus ik denk dat ik onbewust heb gekozen om een boek te bespreken dat zo concreet mogelijk beschrijft hoe het is geweest om de afgelopen 75 jaar Chinees te zijn. In dit boek leer je de hoofdpersoon kennen als een oude boer op het platteland, hij vertelt over zijn leven. Fugui, heet hij, twee karakters die samen rijkdom en voorspoed impliceren. Daar zit meteen veel ironie in.
Hij is een rijkeluiszoon: zijn familie had veel land en veel geld. Maar Fugui is dan nog een volstrekt onverantwoorde man. Hij heeft een leuke, mooie vrouw die hem heel trouw is, maar hij gaat de hele tijd naar de hoeren. Hij beschimpt zijn schoonvader. En hij vergokt het hele kapitaal van de hele familie, inclusief land en huis. Ze raken alles kwijt.
Dat is het grootste drama, denk je dan. Maar gaandeweg het boek verliest Fugui ook nog iedereen om hem heen. En dat is het wrange: hij leert door die zware ervaringen wat belangrijk is. Hij leert verantwoordelijk te zijn. Maar het boek laat ook zien dat goed gedrag niet beloond wordt. Ondanks dat hij zijn leven betert, kan hij niet ontsnappen aan de tragiek van het leven.
Yu Hua schrijft alles zo kaal en trefzeker op, in vrij korte zinnen. Dat maakt dat het allemaal extra hard aankomt. Hij laat in een dauwdruppel zien hoe de grote ontwikkelingen van de geschiedenis over een individueel leven heen walsen. Daarom sla ik denk ik zo aan op dit verhaal. Dat is ook hoe ik mijn documentaires maak. Ik geloof heel erg dat individuele verhalen symbool staan voor ontwikkelingen.
China verandert zo snel dat het voor een individu een hele klus is om je daartoe te verhouden — nu nog steeds. Dat vertelt iedereen me daar, van jong tot oud. De nasleep van de protesten op het Tiananmen-plein, de transformatie naar een socialistische markteconomie, het einde van de eenkindpolitiek. Dat zijn hele grote, zware, levensbepalende ontwikkelingen, die als een juk op de levens drukken.
Maar het bijzondere aan Fugui is: hij blijft doorleven. En jij blijft naast hem staan. Het is echt een loodzwaar boek. Er zit één stuk in… Ik kon niet slapen, want ik bleef maar doorlezen. En toen stroomden de tranen ineens over mijn wangen. Ik was gewoon helemaal vergeten wat er allemaal precies gebeurde in dit boek. Ook wel fijn, want het voelde daardoor helemaal nieuw.
Misschien raakte het me zo omdat ik zelf een stuk minder naïef in het leven sta dan toen ik het voor het eerst las. Destijds was ik in aanloop naar mijn eerste documentaireserie vooral op zoek naar informatie. Inmiddels heb ik meer ervaring in het leven. Ik ben mensen hier en daar verloren. Die pijn draag ik met me mee. Ik denk dat ik nu veel makkelijker geraakt word door het leven, door wat het betekent als iemand je ontvalt, dat het niet eerlijk is. Dat laat dit boek ook zien. Je kunt onschuldig zijn, of een jong kind zijn, maar zelfs dan kan het noodlot je treffen.”
In de rubriek ‘Teruglezen’ vertellen boekenliefhebbers over een werk dat in het verleden veel indruk op hen heeft gemaakt.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie