Mirjam Grote Gansey wijdde haar leven aan het vormgeven van theater, opera, film en televisie. Ze kon groots uitpakken, zoals bij de befaamde opening van het nieuwe Luxor Theater in Rotterdam, maar blonk ook uit in het opzetten van eenvoudige, effectieve decors.
Het atelier aan de Brouwersgracht in Amsterdam, waar Mirjam Grote Gansey altijd werkte, staat nog tjokvol met ontwerpen van haar – maquettes, half afgemaakte decors, studiemateriaal. In dat huis woonde ze met haar man Martin Tromp, met wie ze in 1994 trouwde.
Vanaf haar opleiding grafische vormgeving aan de Sint-Joost Academie in Breda heeft ze onafgebroken gewerkt als vormgever en ontwerper voor theater, opera en film. Dat varieerde van een kleine voorstelling in Friesland tot een megaspektakel bij de opening van het nieuwe Luxor Theater in Rotterdam. Ook voor een aantal televisieprogramma’s deed ze de vormgeving. Hoe verschillend ook, haar motto was altijd ‘Less is more’.
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? Postuum@volkskrant.nl
In oktober 2025 werd bij Mirjam Grote Gansey kanker geconstateerd. Wat volgde, was een heftige periode van behandelingen en veel zorg, maar voor zover ze kon, werkte ze door, totdat ze op 23 september overleed.
‘Vormgeven was voor haar vooral denken, ze nam geen genoegen met zomaar even een decor neerzetten. Vanuit haar visie wilde ze een plek creëren waar de spelers en zangers zich goed voelden’, aldus theatermaker Jos Thie, die veel met Grote Gansey heeft samengewerkt.
Zoals bij die befaamde opening van het nieuwe Luxor Theater: ‘Mirjam kon daar groot uitpakken, met metro’s die over het podium reden en huizen die omvielen. Maar vorig jaar nog maakte ze voor een kleine productie een simpel bewegend lichtpaneel, meer was het niet, maar heel effectief.’
Na de Sint-Joost Academie liep Grote Gansey, die uit een gezin met vijf dochters komt, stage bij het Ro Theater in Rotterdam en vanaf dat moment leerde ze het vak in de praktijk. Ze heeft een groot aantal producties op haar naam staan, waaronder de opera’s Orphée et Eurydice, Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny, Der fliegende Holländer en vele andere, ook in Japan en Zwitserland.
Haar zus Antoinette Grote Gansey was regisseur bij de VPRO en toen daar in 1992 voor Zomergasten een vormgever werd gezocht, kwam de redactie via haar met Mirjam in contact. Peter van Ingen was in die jaren de presentator en hij herinnert zich een huiselijk decor met de lens als inspiratiebron: de beschilderde achterdoeken waren kleurrijke associaties daarop, en dat gold ook voor het vloerkleed.
Voor Zeeman met Boeken ontwierp ze een minimalistisch decor, dat een intieme sfeer uitstraalde, alsof de presentator en zijn gasten ’s avonds laat in een huiskamer zaten.
Antoinette Grote Gansey: ‘Wat haar kenmerkte, was vooral de totale overgave aan welk project dan ook. Wat zij in wezen deed was een minimale vertaling van tekst naar beeld maken, zonder al te veel poespas. Wat mijzelf erg ontroerde, was de voorstelling Ludmilla, die ze maakte in Kamp Westerbork en die ging over hoe de gevangenen die muzikant of artiest waren, daar nog optraden vlak voordat ze op transport werden gezet.’
In 1991 ontving Grote Gansey de Gouden Medaille van de jury van de Quadriënnale van Praag, een internationale tentoonstelling voor decor- en kostuumontwerpen. De jury prees ‘het op zichzelf staande, experimentele karakter van haar ontwerpen, die de voorstelling nooit illustreren maar de kern ervan krachtig in vorm vertalen’.
Grote Gansey is tot vlak voor haar overlijden actief gebleven. Met Jos Thie werkte ze aan de muziektheaterproductie Vincent over Vincent van Gogh.
Thie: ‘Ze was bezig met een maquette van een installatie met duizenden zonnebloemen, waar het publiek midden in zal komen te zitten. Dat is echt autonome beeldende kunst.’ Tegen de regisseur zei ze nog: ‘Ik vind het zo geweldig dat ik door kan werken, ik wandel nog steeds met Vincent over de hei.’
Source: Volkskrant