Meta, Google en TikTok hebben alle drie een rechtszaak aangespannen tegen de Amerikaanse staat Californië. Ze willen af van een wet die gebruikers onder de 16 jaar beschermt tegen de verslavende elementen van sociale media.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De wet die de drie techbedrijven aanvechten, AB1709, werd afgelopen september bekrachtigd door gouverneur Gavin Newsom van Californië. Die wet gaat in principe met ingang van het nieuwe jaar van kracht.
De wet verbiedt sociale media om jongeren video’s voor te schotelen die vanzelf afspelen zodra een gebruiker er in zijn tijdlijn langskomt. Ook mogen sociale media iedereen onder de 16 jaar geen gepersonaliseerde tijdlijn aanbieden. Als ze die voorzieningen niet uitschakelen, moeten de techbedrijven de accounts van de tiener wissen. Op overtreding staat een boete van maximaal een half miljoen dollar (446 duizend euro) per gebruiker.
Dat kan voor de techbedrijven fors in de papieren lopen. De VS tellen circa 64 miljoen kinderen onder de 16. TikTok bijvoorbeeld, onder minderjarigen de populairste van de drie, wordt gebruikt door 67 procent van de jongeren in de VS, meldt het onderzoeksbureau Pew Research Center. Een vijfde van hen zit naar eigen zeggen constant op TikTok.
Bij Google is het vooral YouTube dat het verwijt krijgt jongeren met automatisch afspelende video’s en gepersonaliseerde tijdlijnen aan zich te binden. YouTube biedt Shorts, korte verticale video’s waarmee het vooral onder duiven schiet van TikTok.
De techbedrijven stellen in hun aanklacht tegen de openbare aanklager van Californië, Rob Bonta, dat de wet in strijd is met het recht op vrije meningsuiting. Niet die van de jongeren, maar van hen. Zij zouden immers niet meer mogen beslissen wat ze jongeren aanbieden, op basis van hun persoonlijke voorkeuren. Zo’n verbod geldt niet voor boekhandels, tv-zenders of streamingdiensten, zegt TikTok in een verklaring.
De techbedrijven krijgen bijval uit onverwachte hoek: die van privacybeschermers in de VS. ‘AB1709 zet platformen aan om nog meer informatie over hun gebruikers te vergaren en hun privacy aan te tasten en beperkt hun mogelijkheden om online anoniem te blijven’, aldus de Electronic Frontier Foundation (EFF) in een verklaring. De EFF vreest juist dat sociale media hun jonge gebruikers nog meer zullen gaan volgen, bijvoorbeeld om vast te stellen of ze niet liegen over hun leeftijd, om eventuele overtredingen te voorkomen.
Directeur Rindala Alajaji van de EFF zegt verder dat de Californische wet neerkomt op verbanning van jongeren van sociale media. Die zouden daarmee worden afgesneden van essentiële informatie en ervaringen. Daarmee legt de wet volgens Alajaji het zwijgen op aan stemmen die ze juist claimt te beschermen.
De Californische wet is een van de maatregelen die de techbedrijven aanvechten in hun strijd om de belangrijke tienermarkt te behouden, niet alleen in de VS maar ook daarbuiten. Australië werd vorig jaar december het eerste land ter wereld dat sociale media volledig in de ban heeft gedaan voor tieners.
Frankrijk probeerde deze zomer dat voorbeeld te volgen, maar de regering werd door de hoogste rechter teruggefloten. De Franse president Emmanuel Macron zet nu alle zeilen bij om de wet alsnog met ingang van het nieuwe jaar van kracht te laten worden.
De techbedrijven kijken nadrukkelijk ook naar hun portemonnee. Rechtszaken rond jongeren die door sociale media of chatbots gekke dingen uithalen, eindigen vaak in boetes van tientallen miljoenen tot miljarden.
Zo kocht Meta in augustus een strafzaak af die 29 Amerikaanse staten hadden aangespannen, omdat het bedrijf willens en wetens platformen als Facebook en Instagram zodanig had opgezet dat ze kinderen verslaafd zouden maken. De schikking kwam met een rekening van 18 miljard dollar. Dat komt neer op 7 tot 8 procent van de jaaromzet van Meta. Een fiks bedrag, maar de 29 openbare aanklagers hadden claims ingediend die opliepen tot 1,2 biljoen dollar, zes keer de jaaromzet van 2025.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant