Ook vrijdag werd het Europese luchtverkeer ontregeld door valse bommeldingen. Daarnaast kwamen er dreigementen binnen bij Ierse mediabedrijven. Onduidelijk is waar de meldingen vandaan komen. ‘Dit past binnen het plaatje van hybride oorlogvoering.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Wat weten we tot nu toe over de bommeldingen?
Tientallen vluchten werden deze week verstoord door bommeldingen, ook bij de KLM. Vrijdag ging het om een vlucht van Praag naar Amsterdam. Daarnaast ontvingen Ierse mediabedrijven vrijdag bommeldingen, hun medewerkers werden geëvacueerd.
Het is nog onbekend wie achter de bommeldingen zit, en of dit een gecoördineerde actie is. De Ierse regering sprak daar vrijdag wel van. Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) zei dat er op dit moment geen aanwijzing is dat er een land of regering achter deze meldingen zit.
Sommige meldingen zijn ondertekend door mensen die zich voordoen als ‘strijders van de Masculiene Staat’ – mogelijk een verwijzing naar een Russische ultranationalistische beweging – maar die link is nog niet bevestigd.
Hoe ziet zo’n bommelding eruit?
‘Het kan van alles zijn’, zegt Peter Wijninga, voormalig luchtmachtofficier en defensie-expert verbonden aan The Hague Centre for Strategic Studies. ‘Een mailtje, een anoniem telefoontje, een bezorgde brief. Soms kan ook een passagier het melden.’
Wanneer de melding als een serieuze bedreiging wordt gezien, treedt bij luchtvaartmaatschappijen een protocol in werking. De KLM zegt in een reactie alle meldingen zorgvuldig te beoordelen op basis van de beschikbare informatie. Over de precieze protocollen rond deze meldingen wil de KLM uit veiligheidsoverwegingen geen details delen.
Wat zijn de gevolgen van deze meldingen?
Volgens Meiltje de Groot, voormalig voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Luchthavens en directeur van Groningen Airport Eelde, zijn de economische gevolgen niet te onderschatten.
Na zo’n melding moet het vliegtuig ofwel terug naar waar het vandaan kwam, of ergens anders landen. Alle passagiers moeten het toestel verlaten, hun vluchten worden omgeboekt. ‘Ondertussen wordt het vliegtuig ondersteboven gehaald, alle bagage moet er ook uit.’ De hele procedure leidt tot veel vertraging.
Waarom nemen luchtvaartmaatschappijen elke bommelding serieus, als die zo’n ontregelend effect heeft?
‘Omdat het mogelijk om mensenlevens gaat’, zegt De Groot. ‘De controles zijn inderdaad streng. Maar je kunt nooit honderd procent zeker weten dat er niet ergens iets mis is gegaan in de veiligheidscontroles, of dat een medewerker met toegang tot bepaalde systemen of het vliegtuig toch kwade bedoelingen heeft.’
Dat vindt ook defensie-expert Wijninga. ‘De kans is heel klein dat het echt gebeurt, maar als het zo is, zijn de gevolgen zo dramatisch dat je het je niet kunt veroorloven die meldingen niet serieus te nemen.’
Valt er al meer te zeggen over degenen die hierachter zouden kunnen zitten?
‘We weten nog niets zeker’, zegt Wijninga. ‘Maar als je kijkt naar de min of meer gelijktijdigheid meldingen in de eerste en tweede golf van dinsdag en donderdag, veronderstelt dat toch een vorm van coördinatie.’
Wijninga wil niet te snel conclusies trekken welke groep er mogelijk achter zit. ‘Het kan een groep zijn die dit ‘als een soort grap’ doet, zegt Wijninga, of bijvoorbeeld een groep milieuactivisten.
Tegelijkertijd kunnen beide experts zich ook voorstellen dat een land of regering hiermee te maken heeft. ‘Dit is natuurlijk wel een zeer effectieve manier om alles economisch te ontregelen’, zegt De Groot. ‘En die leidt tot veel angst bij mensen.’ Nu gebeurt het met vliegtuigen, maar dit zou ook kunnen plaatsvinden bij treinen, stations en overheidsgebouwen, waarschuwt ze.
Volgens Wijninga passen deze gecoördineerde bommeldingen specifiek binnen Ruslands hybride oorlogvoering. Het zijn acties die ‘net onder de drempel liggen van daadwerkelijke oorlogsdaden, maar wel de bedoeling hebben een potentiële tegenstander te ontwrichten.’
‘We leven in onzekere tijden’, zegt Wijninga. ‘Dit past binnen het plaatje van hybride oorlogvoering. Sabotagepogingen, vernietigingen van onderzeese kabels, drone-incidenten, de verspreiding van desinformatie, en mogelijk deze bommeldingen: ze werken allemaal ontwrichtend op de Europese maatschappij.’
De Groot noemt in dit verband ook de gecoördineerde online-aanvallen tegen supermarktketens in Europa. ‘Dit soort dingen gaan vaker gebeuren’, stelt ze.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant