Bij het schrijven van Kamerbrieven en antwoorden op Kamervragen zijn AI-tools gebruikt, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. In sommige gevallen gebruikten rijksambtenaren de gratis versie van ChatGPT, wat in strijd is met de eigen regels van de Rijksoverheid.
Bewindspersonen van het kabinet-Jetten zetten hun handtekening onder 76 Kamerbrieven en beantwoordingen van Kamervragen die geheel of gedeeltelijk met AI werden gegenereerd. In totaal analyseerde de Volkskrant 3.597 van dit soort officiële documenten die naar de Tweede Kamer werden gestuurd tussen de beëdiging van het kabinet, op 23 februari, en 24 oktober.
In de betreffende stukken gaat het soms om één met AI gemaakte alinea, soms om vele honderden woorden. Twee Kamerbrieven bestaan volledig uit AI-gegenereerde tekst, bleek na analyse met AI-detector Pangram. Bij geen van de documenten werd aangegeven dat AI was gebruikt bij de totstandkoming ervan.
Ministeries erkennen dat AI ‘als hulpmiddel’ wordt ingezet, maar kunnen meestal niet exact reconstrueren hoe de AI-gegenereerde passages in Kamerbrieven terecht zijn gekomen. Volgens betrokken ambtenaren werden de chatbots vooral gebruikt voor het verbeteren van hun teksten. Omdat de prompts niet zijn bewaard, is niet te achterhalen welke rol AI precies heeft gespeeld.
In een aantal gevallen blijkt AI te zijn gebruikt bij zowel het stellen als het beantwoorden van de Kamervraag. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij vragen van CDA-Kamerlid Derk Boswijk (tegenwoordig staatssecretaris van Defensie) over de komst van Chinese laadpalen bij gebouwen van de Rijksoverheid. Het antwoord van staatssecretaris van Binnenlandse Zaken Eric van der Burg (VVD) bestond voor het merendeel uit tekst die afkomstig was van een chatbot.
Tom Dobber, universitair docent politicologie aan de Universiteit van Amsterdam, noemt het een ‘zorgwekkende’ ontwikkeling. ‘Je ziet hieraan dat de norm verschuift. Als deze ontwikkeling zich voortzet, komen we straks op het punt dat er geen menselijke uitwisseling meer is, maar dat computers met elkaar praten.’
Eerder al bleek uit onderzoek van de NOS dat een kwart van de documenten met Kamervragen deels door AI is geschreven. De Groene Amsterdammer achterhaalde bovendien dat 68 Kamerleden het afgelopen jaar teksten uitspraken die met kunstmatige intelligentie werden gemaakt.
Bij de totstandkoming van de documenten gebruikten ambtenaren in sommige gevallen de gratis versie van ChatGPT. Dat is in strijd met de eigen regels van de Rijksoverheid, die voorschrijven dat rijksambtenaren geen commerciële modellen mogen gebruiken. Uit antwoorden van ministeries op vragen van de Volkskrant blijkt nu dat dat wel gebeurt.
De overheid schrijft zelf dat dit gebruik leidt tot ‘onacceptabele risico’s’. De kans bestaat dat gevoelige informatie, van privégegevens van burgers tot staatsgeheimen, terechtkomt op de servers van Amerikaanse techbedrijven. Ook dragen de ministeries bij aan het trainen van commerciële AI-modellen met Nederlandse overheidsinformatie.
Om dat te voorkomen, ontwikkelen bijna alle ministeries inmiddels eigen AI-modellen die geen gegevens delen met de buitenwereld. Een aantal daarvan is al in gebruik.
Dat ministeries zo verschillend met AI omgaan en dat de overheid haar eigen regels niet naleeft is schadelijk, stelt hoogleraar politieke communicatie Claes de Vreese. ‘Het is niet uit te leggen. Als je regels hebt, moet je zorgen dat iedereen zich eraan houdt. Hoe kun je anders verwachten dat burgers en bedrijven zich wel aan jouw regels houden?’
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant